Thực phẩm chức năng: Việc lợi, hại và tránh hàng giả như thế nào?

Các mặt hàng thực phẩm chức năng (TPCN) hiện đã rất quen thuộc với nhiều người, cùng nhiều hình thức sử dụng như uống bổ sung theo đợt hay uống hàng ngày, liên tục không quy định thời gian…

TPCN có tác dụng tích cực cho sức khỏe, ngoài cung cấp nhiều hơn giá trị dinh dưỡng cơ bản, còn hỗ trợ, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, tăng khả năng phục hồi tất cả các cấu trúc tế bào trong cơ thể đang bị tổn thương. Những nỗi lo về sức khỏe, bệnh tật khiến cho TPCN dường như trở thành “thần dược” cho từng người và từng gia đình. Vì vậy, nên TPCN đang trở thành món hàng béo bở cho những đối tượng chuyên làm giả sản phẩm gây nguy hại đến sức khỏe con người khi làn sóng ngầm TPCN đang ngày một lan rộng thêm. Cho nên, chúng ta cần hiểu rõ ưu, khuyết cùng một số mẹo giúp phân biệt TPCN thật và giả, để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của chính mình và người thân.

Nhu cầu và ưu điểm của TPCN

Sự quan tâm của người tiêu dùng trong các chế độ ăn uống và y tế đã tăng nhu cầu sử dụng TPCN. Trong đó việc dân số lão hóa ngày càng tăng càng thúc đẩy sản xuất những thực phẩm này thông qua tiến bộ nhanh chóng trong khoa học và công nghệ nhưng vẫn chủ yếu là hàng nhập từ nước ngoài về và với mức thuế đánh khá cao, với ưu điểm “nhanh, tiện, lợi” TPCN đến tay người tiêu dùng thông thường qua đường “xách tay” điều đó khiến cho việc thống kê lượng tiêu thụ, nhu cầu cần thiết của người dân Việt là khó có thể thực hiện.

Theo Hiệp hội thực phẩm chức năng Việt Nam thì cả nước có trên 1.700 sản phẩm thực phẩm chức năng với khoảng 1.000 công ty, tổ chức kinh doanh và sản xuất TPCN. Tuy nhiên, những mặt hàng như dầu gấc viên nang PV, Vinaga, Gavidica Gấc Việt; vitamin E – EFORT 400, mật ong, sữa ong chúa, nghệ đen mật ong Viethoney… lượng tiêu thụ vẫn không nhiều hơn so với hàng “xách tay”, cùng với việc khó quản lý về hàng nhái, hàng giả lúc nào cũng trực chờ. Những ưu điểm của TPCN thì chúng ta không thể không nói tới như: – Thay thế bữa ăn khi không có điều kiện ăn uống bình thường (ví dụ: ở môi trường thiếu thốn thực phẩm hoặc không thể ăn được vì lý do bệnh tật), nhưng liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí tính bằng gram, miligram như là thuốc.

Chỉ với một sản phẩm nhưng lại có quá nhiều mức giá càng dễ khiến người dùng hoang mang khi lựa chọn.
Chỉ với một sản phẩm nhưng lại có quá nhiều mức giá càng dễ khiến
người dùng hoang mang khi lựa chọn.

Có thể được sử dụng thường xuyên, lâu dài mà vẫn an toàn, không có độc hại, không có phản ứng phụ. – Giúp cơ thể hấp thu nhanh chóng chất dinh dưỡng mà cơ thể không thể cung cấp đầy đủ trong chế độ ăn uống hàng ngày và các chất có tác dụng được chỉ định nhằm tái lập, điều chỉnh hoặc sửa đổi chức năng sinh lý của cơ thể. – Người sử dụng sẽ có ý thức chăm lo cho sức khỏe, thay đổi thói quen để có chế độ ăn uống hợp lý và lối sống lành mạnh có lợi cho sức khỏe hơn khi sử dụng TPCN. – Các chế phẩm đều ở dạng tinh chế rất tiện lợi như viên nén, viên nang, kẹo dẻo, dạng bột, nước… để chọn lựa phù hợp với tình trạng cơ thể từng người, cùng với việc dễ sử dụng và bảo quản. Đối tượng sử dụng có chỉ định rõ như người già, trẻ em, phụ nữ, nam giới, người có hội chứng thiếu vi chất, rối loạn chức năng sinh lý nào đó…

– Với nguồn cung cấp dồi dào thường xuyên, mạng lưới rộng khắp và không cần phải có giấy khám bệnh kê toa việc mua bán càng dễ dàng. – Vừa dùng sản phẩm, vừa có thể kiếm thêm thu nhập theo kiểu bán hàng đa cấp như mua càng nhiều càng rẻ và được hưởng tiền chiết khấu nếu giới thiệu thêm được người dùng. – TPCN được phân loại như: loại bổ sung vitamin và khoáng chất; loại bổ sung chất xơ, loại giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường tiêu hóa; loại bổ sung các chất dinh dưỡng đặc biệt khác như kích thích mọc tóc, đẹp da, chắc móng…; loại thực phẩm loại bỏ bớt một số thành phần không cần thiết hay gây hại cho cơ thể; loại thực phẩm cho nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt như cho người bệnh tiểu đường, gút…; loại TPCN hỗ trợ giảm cân, giảm béo.

Và khuyết điểm

– Quá lạm dụng vào các sản phẩm TPCN khiến người dùng TPCN bỏ quên bữa ăn thông thường, lấy TPCN thay thế cho nguồn dinh dưỡng từ những thực phẩm tự nhiên. Nghĩa là dẫn từ chế độ ăn chưa hợp lý một cách vô tình đến chế độ ăn mất cân đối có chủ ý. Nguy hiểm hơn là việc người dùng lấy TPCN thay thế thuốc chữa bệnh (một phần nguyên nhân từ những quảng cáo thổi phồng quá mức và những chế phẩm được sản xuất và đóng gói tương tự như các dược phẩm). Mặc dù các cơ quan chức năng đã cấm kê toa và cấm quảng cáo sử dụng TPCN thay thuốc điều trị nhưng việc loại trừ hết những sai sót này không bao giờ có hồi kết.

Amazon.com - trang web mà bạn nên tham khảo giá trước khi mua TPCN nhập ngoại.
Amazon.com – trang web mà bạn nên tham khảo giá trước khi mua TPCN nhập ngoại.

– Tuy TPCN được xác nhận là vô hại nhưng dùng “vô tội vạ”, dùng kéo dài liên tục nhiều tháng nhiều năm có thể làm rối loạn quá trình đồng hóa trao đổi chất trong cơ thể do liên tục phải tiếp nhận dư thừa nhiều loại chất bổ và chất dinh dưỡng. Năng lượng dư thừa được kết hợp với các chất dư thừa khác để dự trữ trong cơ thể làm mỡ máu tăng cao và mô mỡ dự trữ cũng phì đại, đường huyết tăng và các sản phẩm oxy hóa cũng tăng theo, gây tác hại đến nhiều cơ quan bộ phận, đẩy nhanh quá trình lão hóa của cơ thể.

– Một số TPCN cũng có khả năng gây các phản ứng dị ứng cho người dùng từ nhẹ đến nặng, thậm chí gây sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng. – Giá cả các loại hàng TPCN không thể xác định được và mặt hàng trôi nổi quá nhiều cùng việc người tiêu dùng lại ưa chuộng hàng ngoại hơn những hàng được sản xuất trong nước hay nhập với thuế khá cao, những trang mạng bày bán tràn lan không có kiểm định với những mức giá khác nhau như sendo, lazada, adayroi, hotdeal… càng dễ khiến người dùng lâm vào tình trạng “tiền mất tật mang”.

Nhận biết hàng thật giả

Dưới đây chỉ là cách để tăng thêm lòng tin tránh được hàng giả, nhái khi bạn sử dụng TPCN “xách tay” hay hàng nhập ngoại được mua ở những nơi bạn thường mua, mới mua và dự định mua… – Mã vạch: Đã được đăng ký thông tin quốc tế và mỗi nước có ký hiệu mã vạch riêng, mã vạch cho sản phẩm là bắt buộc. Ngoại trừ hàng Việt Nam, thì khi mua hàng nước ngoài người tiêu dùng nên sử dụng phần mềm đọc mã vạch (Barcode Scaner) để kiểm tra nguồn gốc xuất xứ. Sử dụng những điện thoại được kết nối wifi, 3G tải về các phần mềm như BarcodeViet, RedLaser cho iOS, MDZ cho Android 1.0.3, George Barcode Scanner cho Android, Bakodo… chỉ cần quét mã UPC của một sản phẩm bạn có thể tìm ra sản phẩm đó trên Google Product Search để xác định thật giả.

Liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí tính bằng gram, miligram như là thuốc.
Liều sử dụng thường nhỏ,thậm chí tính bằng gram,
miligram như là thuốc.

– Kiểm tra sản phẩm trước khi mua: Quan sát kỹ bao bì sản phẩm luôn quan trọng khi bạn lựa chọn TPCN có nguồn gốc từ nước ngoài, trên sản phẩm bắt buộc phải có thông tin nhà sản xuất một cách cụ thể, rõ ràng (sản xuất ở số bao nhiêu, đường nào, quận nào, công ty phân phối…), Người tiêu dùng cần tránh những sản phẩm chỉ ghi Made in… – Màu sắc hình ảnh, chữ rõ ràng: Sản phẩm làm giả, nhái các chi tiết, màu sắc nhạt hơn, không sắc nét do tiết kiệm chi phí thậm chí có nhiều sản phẩm sai lỗi chính tả. Đây là những lỗi có thể nhận biết bằng mắt thường, vì vậy khi mua bạn nên chú ý quan sát. – Kiểm tra trên trang web: Các trang web nước ngoài thường có mẫu mã, giá cả nên bạn có thể so sánh với sản phẩm mà mình sẽ mua. Đối với TPCN có nguồn gốc từ Mỹ, người tiêu dùng có thể xem giá qua amazon.com; tại Nhật có thể tìm tại rakuten. co.jp… Bạn có thể tính toán được các chi phí xách tay, thuế tại nước ngoài, ship nước ngoài để áng chừng giá sản phẩm mà mình sẽ mua. Điều này sẽ giúp bạn mua được TPCN với giá cả phù hợp.

– Cẩn thận với hàng có giá bán quá rẻ: Thường thì phí hải quan và phí vận chuyển TPCN về Việt Nam khá cao, nên giá bán TPCN nhập quá rẻ cũng là vấn đề… Nếu xách tay theo đường du lịch hoặc người đi công tác mang theo hành lý xách tay thì chi phí có thể giảm xuống. Nhưng nếu gửi từ nước ngoài về thì TPCN ngoại không thể có giá rẻ được. Cho nên, bạn cần lưu ý với những sản phẩm ngoại có giá bán quá rẻ. Đặc biệt để mua được các sản phẩm chính hãng đảm bảo chất lượng bạn nên lựa chọn các cửa hàng uy tín, nếu có thể được nên đến nơi bán để trực tiếp mua, hạn chế mua qua mạng. Và hãy làm người tiêu dùng thông minh: Sử dụng sản phẩm khi cơ thể khỏe mạnh để nâng cao sức khỏe, tăng cường miễn dịch, phòng tránh bệnh, sử dụng những sản phẩm đã được kiểm định, có hướng dẫn sử dụng, tỉnh táo trước những lời quảng cáo.

Dùng TPCN thường xuyên để cung cấp đủ chất trong cơ thể không có nghĩa bạn chỉ dùng TPCN và bỏ bữa hay ăn qua loa mà hãy kết hợp với những bữa ăn để cân bằng chất, tốt nhất là kết hợp với việc luyện tập thể dục. Nên nhớ không TPCN nào chữa bệnh mà chỉ là hỗ trợ vì ngay cả một số bệnh thuốc tây đặc trị còn chưa chữa được nói chi là TPCN.

Bảo Trân