PHONG CÁCH

Mùi hương, Ánh sáng & Bóng tối qua bút pháp Nguyễn Hữu Hồng Minh

Hồ Xoa • 10-10-2021 • Lượt xem: 1113
Mùi hương, Ánh sáng & Bóng tối qua bút pháp Nguyễn Hữu Hồng Minh

Giây phút ngập tràn hạnh phúc, "Guitar ánh sáng & bóng tối" Nguyễn Hữu Hồng Minh đưa tôi trở về thời của mùi hương sách vở. Rất thơm. Đó là cảm giác đầu tiên tôi cảm nhận từ tâm thức khi được tặng sách. Thật là cảm phục và ngạc nhiên trước một tình yêu Nghệ thuật vô cùng lớn lao... 

Tin và bài liên quan:

Giới thiệu thơ Hồ Xoa: Chim sáng trên rừng

Nhà thơ Lâm Xuân Thi và 'Phúc âm xanh'

Âm nhạc của Phạm Duy, gieo tình yêu đất nước

Guitar Ánh sáng và Bóng tối - Tư liệu quý giá và những xúc cảm vượt thời gian

Tôi thường để ý nghe các bà mẹ ru con. Không phải ai cũng hát hay, mà phần lớn các mẹ hát tùy hứng lộn xộn có khi ồn ào, hát không ra hát. Kì lạ thay các bé vẫn thích nghe và đi vào giấc ngủ! Sau này chiêm nghiệm các kinh sách tôi hiểu được rằng khi người ta gởi tất cả tình yêu thương và tâm hồn vào tiếng hát, như một làn sóng tâm thức vô hình tác động vào tâm hồn non nớt nhưng trong trắng của bé khiến nó ngủ.

Nhạc sĩ Phạm Duy (trái) trò chuyện với nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hồng Minh khi đến thăm, vấn an ông. Sài Gòn, 2010. (Ảnh: Phạm Mạnh Đạt) 

Dễ hiểu hơn ta có thể "đối chứng" thấy bé sẽ không ngủ khi chúng ta nói chuyện lộn xộn mà không cất cao tiếng hát. Đứa cháu nội vừa biết đi chập chững cứ đến giờ tôi lên phòng riêng là cố bò lên từng bậc cầu thang để "đọc sách"! Nó lên giường ông có mấy chồng sách đang đọc lở dở. Nó lật tung ra. Lượng sức không bê nổi các Bùi Giáng, Thiền Luận... nó đã tìm đến những cuốn vừa sức! Ban đầu tôi đọc dở dang và để "Guitar, Ánh sáng & Bóng tối" lên trên nó cầm lấy, sau khi xem bìa khá lâu, lật qua lật lại. Giở lung tung, nó áp mặt vào sách, rồi lại giở qua và lại áp mặt vào.... Bữa khác, tôi giấu cuốn sách đó xuống dưới. Nhưng thật ngạc nhiên, một hồi lục lọi, tìm kiếm nó đã tìm đúng cuốn sách đó. Nó quen hình ảnh cuốn sách "Guitar, Ánh sáng & Bóng tối" chăng? Nhưng tại sao nó úp mặt vào từng đoạn sách? Sau một hồi suy ngẫm tôi đã phát hiện ra một điều thật dễ hiểu, đó chính là mùi hương thơm lừng, khêu gợi từ những giấy mới! Và tôi sực nhớ mình cũng như bé con, ngày thơ ấu vẫn thường ôm hôn từng trang sách mới hiếm hoi mà mẹ đi chợ tìm mua cho. Mùi hương huyễn hoặc ấy theo tôi cả một đời! 

Chân dung nhạc sĩ Phạm Duy trong sách "Guitar, Ánh sáng & Bóng tối" của Nguyễn Hữu Hồng Minh. 

Bất chợt, trong giây phút ngập tràn hạnh phúc, "Guitar ánh sáng & bóng tối" của Nguyễn Hữu Hồng Minh đưa tôi trở về một thời của mùi hương sách vở. Rất thơm! Đó là cảm giác đầu tiên tôi cảm nhận khi được Minh tặng tôi tập sách này! Một cảm giác tâm thức. 

Thật là cảm phục và ngạc nhiên trước tình yêu Nghệ thuật của Nguyễn Hữu Hồng Minh, một tình yêu nhiệt thành và say đắm!

Phần đầu cuốn sách, tác giả đã khắc họa chân dung chân thực và sâu sắc một số gương mặt nghệ sĩ mà nếu thiếu họ thì thế kỉ XX và cho đến hôm nay nền âm nhạc của chúng ta vẫn còn là một "đêm trường tăm tối". Những chân dung thế kỷ mà anh đã khắc họa khá độc đáo đó là các nhạc sĩ Văn Cao, Phạm Duy, La Hối, Trịnh Công Sơn, Trần Văn Khê... Những cái tên lớn mà không một người yêu nhạc nào của Việt Nam không thể không tự hào hay không biết! 

Thời buổi hiện nay của chúng ta, hiếm có những công trình như thế. Thường thì phần lớn trong chúng ta thưởng thức phần "ánh sáng" của tác phẩm âm nhạc khi nó được biểu diễn bởi các nghệ sĩ. Không mấy ai chú ý nhiều tới cuộc đời lao động nhọc nhằn trong "bóng tối" của các nhạc sĩ. Chỉ có những người như Minh, một đời từng gian nan lặn lội với nghệ thuật, mới nhọc nhằn từng khu phố xa xôi, những ngõ ngách đa diện của cuộc đời để gần gũi chia sẻ, tâm sự... với "Ánh sáng và Bóng tối" của một thời đại âm nhạc vàng son Việt Nam.

Bài hát "Khuôn mặt em" phổ thơ Văn Cao của Nguyễn Hữu Hồng Minh. 

Tôi kính cẩn lật từng trang sách như trang kinh, nghe trong tầng sâu thẳm tâm thức mùi trầm hương bay lên... Từ đó đi vào khu rừng đại thụ.

Với bóng dáng Văn Cao "Người ta yêu những người cố mở đường mà thất bại, yêu những người thất bại mà dám mở đường. Con đường lớn nhất là mở cho tất cả những giấc mơ, những khát vọng thuộc về sự sáng tạo... ".  Với Phạm Duy, "Nếu gọi ông là một cây đại thụ hình như vẫn còn chưa đủ bởi lẽ âm nhạc của ông không chỉ dừng lại ở khái niệm một cây vững vàng, khổng lồ mà những cành nhánh đều có khát vọng vươn lên xuyên tới những đỉnh trời... ". Với GSTS Trần Văn Khê "Một nghệ sĩ lớn thâu tóm được quyền năng nghệ thuật bởi tri giác - tri thức hòa làm một và ông cũng là người Thầy vĩ đại...". 

Với Trịnh Công Sơn như chúng ta biết cuộc đời và sự nghiệp của ông như "một thứ hoa trái huyền thoại vừa chín tới dâng tặng cuộc đời". Thiếu vắng những ca khúc như "Diễm xưa", "Lời thiên thu gọi" của ông cũng như tiếng hát Khánh Ly thì tất cả các khán phòng, sân khấu ca nhạc sẽ trống vắng, nhợt nhạt bản sắc biết bao! Nghe và đọc những điều Minh viết về  nhạc sĩ vĩ đại này, tôi nhớ câu tuyệt bút Alexei Tolstoi trong "Con đường đau khổ": "Rồi một ngày kia những cuộc chiến tranh sẽ chấm dứt, những cuộc cách mạng sẽ đi qua, những quốc gia sẽ bị tiêu vong chỉ còn lại mối tình em ngàn đời không phôi pha...". 

Nhạc sĩ Đình Thậm (phải) tác giả ca khúc nổi tiếng "Đà Nẵng tình người" cùng  người viết tác phẩm "Guitar, Ánh sáng và Bóng tối" đi tìm tư liệu nhạc sĩ La Hối đang ở nhà Từ đường họ La - số 91 Nguyễn Thái Học - Hội An (Ảnh: Hồng Sơn)

Trong những chân dung nghệ sĩ ấy, có một câu chuyện rất xúc động khi Minh đã có chuyền đi điền dã về Quảng Nam - Đà Nẵng để tìm kiếm phần mộ nhạc sĩ La Hối và các tư liệu còn lại về cuộc đời người nhạc sĩ tài hoa yểu mệnh đã mất khi tuổi đời vừa mới 25. La Hối sinh thời sống tại Hội An. Ông đã bị quân đội Nhật bắt vì nghi ngờ ông có tham gia một  tổ chức chống lại chúng giai đoạn những năm 1945. Sau đó bị xử tử cùng 9 người khác tại chân núi Phước Tường thành phố Đà Nẵng. Ông chỉ kịp để lại một, hai sáng tác, trong đó có bài hát "Xuân và Tuổi trẻ" được nhà thơ Thế Lữ viết lời còn lưu truyền đến bây giờ. Bài hát này đặc biệt đến nỗi mỗi mùa xuân vè lại vang lên trên quê hương Việt. Mỗi người dân Việt Nam vui đón xuân không thể không biết và không hát "Xuân và Tuổi trẻ". Chưa nói đến tài năng, phẩm cách sáng tạo, chỉ hành động ấy thôi đủ thấy cho thấy anh có tấm lòng và trách nhiệm như thế nào với những tài hoa đã mất, những tư liệu lịch sử. Một ứng xử văn minh của các bạn trẻ với cố nhân, với các thế hệ cha ông đi trước. 

Nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hồng Minh giới thiệu bài hát "Xuân và Tuổi trẻ" của nhạc sĩ La Hối trên chương trình "Âm nhạc Việt Nam những chặng đường" của Đài Truyền hình Việt Nam  trên hai kênh VTV3 và VTV4.  

Đi sâu hơn vào khu rừng "Guitar, Ánh sáng & Bóng tối" người đọc sẽ còn bắt gặp rất nhiều những đại thụ cùng hoa trái của vườn "địa đàng âm nhạc". Bạn sẽ bâng khuâng trước các bài viết "Giọt nắng bên thềm" của Thanh Tùng , "Em ơi, Hà Nội phố" với Phú Quang,  tài năng guitar của nghệ sĩ Cao Minh Trí, tiếng kèn ma mị của Saxophone Trần Mạnh Tuấn, Minh kèn Đà Nẵng, các sáng tác và đời sống, thế giới viết của các nhạc sĩ Trần Lê Quỳnh, Vũ Ngọc Giao, Đức Trí, Quốc Bảo, Tuấn Khanh, Đăng Hà, Nguyễn Đình Thậm, Cung Tiến, v.v... Từng người, từng chặng đường, từng phong cách, khuôn mặt lấp lánh và rạng rỡ. Những đóng góp riêng và chung cho nghệ thuật âm nhạc Việt Nam.       

Trong khu "vườn địa đàng" ấy sẽ là thiếu sót khi ta không kể đến những ngôi sao, những bông hoa ca nhạc. Những người đã đốt hồn mình lên thắp sáng những sáng tác để nó đến với công chúng thưởng thức một cách trọn vẹn. Một đời sống chết với nghệ thuật, người nghệ sĩ tài hoa này đã tiếp xúc và biểu diễn với khá nhiều ca sĩ nổi tiếng để lại nhiều kỉ niệm và dấu ấn tốt đẹp. Nói một cách chân thực, trong "Guitar ánh sáng & bóng tối" công việc thể hiện chân dung các ca sĩ là cách duy nhất hữu hiệu để Văn chương tri ân Âm nhạc, trong chiều ngược lại khi thể hiện một ca khúc cũng là cách mà Âm nhạc tri ân Văn chương. Có thể so sánh này khập khiễng và chủ quan nhưng tôi nghĩ rằng Văn chương là hóa trang của Âm nhạc và Âm nhạc là hóa thân của Văn chương. Sự hòa quyện và gắn bó này cũng là đặc thù trong tâm hồn, tài năng cũng như biểu hiện trong đời sống của nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hồng Minh.

Danh ca Khánh Ly và nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hồng Minh (Ảnh: Lê Công Sơn - Báo Thanh Niên) 

 Qua những trang viết kỹ lưỡng, thấu đáo các thời kì, giai đoạn âm nhạc hiện lên đi từ các lớp Danh ca tên tuổi "gạo cội" của sân khấu Việt như Thái Thanh, Khánh Ly, Thanh Thúy... để lần lượt giới thiệu đến các lớp kế thừa kế cận về  sau này như các ca sĩ Thu Phương, Tùng Dương, Quỳnh Như, Nguyên Nhung, Lina Nguyễn, Khánh Loan, Thanh Trà,  Phương Trang,.. Và nhiều tên tuổi khác mới lên và đang lên. Tất cả bừng lên những sắc màu lễ hội, mà trong đó cả người hát lẫn người nghe đều như được "siêu việt hóa" tâm hồn mình.  Đó là điều kì diệu chỉ có trong nghệ thuật!  Khoa học không làm được điều đó dù nó có đưa con người ra ngoài vũ trụ.

Phần cuối cùng của tác phẩm "Guitar ánh sáng và bóng tối" là những sáng tác và dư luận về những sự kiện âm nhạc, những chương trình, live show biểu diễn Tình khúc của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hồng Minh sáng tác cùng với anh em nghệ sĩ ba miền thực hiện. Trong đó có nhiều bài khá nổi tiếng được người nghe nhạc trẻ bắt đầu yêu thích như "Sài Gòn Paris mưa đến ngàn sau", "Nhục thân", "Tango đêm", "Kỷ niệm Xanh", "Chiều rỗng hồn em", "Thu an ca", "Bi vọng ca", "Mặt trời soi vết thương yêu"... và nhiều bài khác. Trong giây phút nghe mùi hương tuyệt vời từ tác phẩm này, người viết thấy mình hạnh phúc vì trong cõi đời này vẫn còn những hương vị ngọt ngào để tận hưởng, vẫn còn những nghệ sĩ, những người bạn tiếp tục đốt lên ngọn lửa đam mê tuyệt vời để lòng con người quên đi hận thù, đau thương, quên nhọc nhằn trần gian vì nghệ thuật của ngày mai, nghệ thuật chân chính, sẽ là những ngày đáng sống... trong khi thực tế xã hội "lao dốc" sau đại dịch toàn cầu Covid - 19, dự báo biến đổi khí hậu, các chỉ số kinh tế cần phục hồi sau dịch bệnh virus corona v.v... đang cần niềm tin để chúng ta cùng nhau đi tới!

Chân dung nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hồng Minh, Hậu covid - 19, tháng Mười, 2021. Tranh của họa sĩ Đinh Trường Chinh 

Cám ơn Nguyễn Hữu Hồng Minh!  Thay lời kết, tôi muốn xin trích lại một bài thơ tứ tuyệt của anh viết về "Kinh mưa" trời đất phiêu phóng hay "Tiềng hát thiên thanh" của một cuộc đời con tằm rút ruột nhả tơ của người nghệ sĩ. Và đó là những hòa điệu chung - riêng, cá nhân - vũ trụ, cảm quan cá nhân đi ra với nhân loại. Bài thơ là tôi ngạc nhiên về lãnh hội tư tưởng sâu sắc của nghệ sĩ này:
 

KINH MƯA

HAY TIẾNG HÁT THIÊN THANH 

       (Kính tặng sư thầy Thích Viên Anh)

Ở chùa nghe mưa như nghe kinh
Phật trong tượng đá cũng rùng mình
Thân ba ngàn cõi soi qua nước
Cưỡi bóng mà đi bỏ lại hình

----------------------

*DDVN giới thiệu ca khúc "KHUÔN MẶT EM" thơ Văn Cao do Nguyễn Hữu Hồng Minh phổ nhạc. Live show "Chiều rỗng hồn em" giới thiệu 17 Tình khúc Nguyễn Hữu Hồng Minh tổ chức tại Cội Nguồn - Đà Nẵng, 6.2016.

Ca sĩ Thành Đạt, Guitarist Bùi Thiên An.


 

Đại Lộc - Quảng Nam, 8.10.2021

Nhà thơ Hồ Xoa