ẨM THỰC

“Nhút” – món ăn dân dã, đậm đà của xứ Nghệ

Bơ • 27-07-2020 • Lượt xem: 1531
“Nhút” – món ăn dân dã, đậm đà của xứ Nghệ

“Nhút’ có thể là một từ xa lạ đối với rất nhiều người nhưng đối với những người con Nghệ An lại mang lại một cảm giác gợi nhớ rất đỗi thân thương bởi đây là món ăn đậm đà bản sắc, là hương vị quê nhà đầy quen thuộc, là tình yêu vùng đất chịu thương chịu khó luôn khắc khoải trong lòng.

Bài đọc thêm:

Văn hóa ẩm thực (kỳ 1): ‘Thắng cố’ – đặc sản không dành cho số đông

3 món ngon làm từ bơ thơm ngon, trẻ em rất thích

Nhút là một món ăn mặn kèm cơm được làm từ quả mít. Về khía cạnh ẩm thực hay giá trị tinh thần thì nhút giống như dưa chua, cà muối của những vùng quê khác và cũng như kim chi nổi tiếng của xứ Hàn vậy!

Ngày xưa, vùng đất Nghệ An với khí hậu khắc nghiệt, đời sống nhân dân vì thế khốn khó vô cùng, nhìn quanh nhà cũng chỉ có mỗi quả mít có thể ăn. Bởi cây mít nhà nào cũng trồng, thậm chí nó còn mọc tự nhiên thành rừng ở các triền đồi. Nhưng mít chỉ ra trái theo đúng mùa trong năm, vì thế, người ta nghĩ đến việc muối mặn ăn dần. Từ đó mà món nhút đặc trưng của xứ Nghệ đã được hình thành, trở thành thứ cứu đói cho bao người con vùng đất sỏi đá khô cằn này.

Nguyên liệu cần có:

Mít

Nước gạo

Muối

Gia vị (ớt, sả, riềng)

Vài khúc mía

Cách làm món ăn kèm dân dã này:

Vào tầm tháng Ba âm lịch, chọn lấy những trái mít không non, cũng không già, có lớp gai đã bớt nhọn. Mít để làm nhút phải là mít bở, quả hơi dài và thuôn càng dễ chế biến và ngon hơn.

Mít mới hái xuống còn nguyên, gọt sạch vỏ gai bên ngoài dưới vòi nước chảy (để nhựa mít khỏi dính vào tay).

Sau khi gọt sạch vỏ, đặt quả mít vào một chiếc nong lớn (đồ đan khít bằng tre, to hơn nia, lòng rộng và nông, dùng để phơi, đựng), dùng dao băm thật đều tay rồi thái thành sợi từ ngoài vào trong, sao cho xơ, múi, hạt đều được xắt nhỏ thành sợi dài.

Thái xong, ngâm với nước gạo cho hết nhựa, cho đến khi sợi mít trở thành màu trắng rồi đem trộn với muối để sợi mít mềm, chất mặn ngấm đều.

Cuối cùng, cho mít vào vại (hũ) cùng với ớt, sả, riềng và một vài khúc mía nhỏ, rồi dùng phên tre nén chặt lại. Lại dùng đá sạch nén ở bên trên sao cho nhút không bị nổi lên mặt nước, nếu không chúng sẽ bị thâm đen.

Đợi vài ngày, món nhút thơm ngon lạ miệng đã sẵn sàng để “phục vụ” trong các bữa ăn.

Đa dạng cách thưởng thức nhút:

Cách ăn đơn giản và phổ biến nhất của nhút là cứ lấy từ hũ ra, vắt khô để lên đĩa, rắc một chút lạc và rau kinh giới lên trên cùng. Vị mặn của sợi nhút dai giòn, vị cay tê đầu lưỡi của ớt, vị ngọt nhẹ dung hòa của đường và mía, vị bùi béo của lạc và vị thơm nồng của rau kinh giới cùng hòa quyện với nhau tạo nên hương vị khó quên cho những ai đã từng nếm thử.

Hoặc người ta cũng hay ăn nhút theo mùa trong năm. Mùa hè có món canh nhút chua nấu cá. Cá rô, cá trê, cá quả, cá diếc, .... đều có thể đem nấu cùng nhút. Nướng cá nướng lên, bóc vảy, chỉ tách lấy thịt; nhút xào sơ, cho nước vào đun nhỏ lửa đến khi sôi thì bỏ thịt cá vào, thêm một nắm lá lốt thái nhỏ. Vậy là đã hoàn thành một món canh thơm ngọt vị cá tươi, chua thanh vị nhút đầy đặc biệt.

Đến mùa đông, nhút xào với mỡ lợn lại là món “đưa cơm” không thể thiếu trong mỗi bữa ăn. Quan trọng là phải xào với mỡ heo mới “chuẩn vị”, không thể thay bằng thứ dầu mỡ khác. Mỡ rán thành nước, cho hành tăm vào phi thơm, cho nhút đã trộn gia vị vào đảo nhanh tay. Đợi chín rồi nhắc xuống cho lá chanh thái nhỏ vào đảo đều. Món nhút xào này chỉ cần ăn cùng bát cơm nóng dẻo thơm thôi là đã đủ cảm nhận được sự ấm áp khó tả mặc cho ngoài kia mưa phùn gió rét. Bởi vậy mà cứ mỗi khi gió đông bắt đầu thổi là nỗi nhớ nhung quê hương khó tả lại quay quắt trong lòng những người con xa quê. Chỉ thèm được bắt một chuyến xe về nhà ngay lập tức để ăn món nhút mằn mặn, chua chua, để được cảm nhận tình yêu ấm áp của gia đình, để được tiếp thêm sức mạnh đối mặt với đủ thứ xô bồ cuộc sống ngoài kia.

Giờ đây, cuộc sống của người dân Nghệ An không còn khó khăn như xưa nhưng nhút vẫn là món ăn hầu như luôn góp mặt trong mỗi bữa ăn. Bởi không ai có thể cưỡng lại vị ngon đậm đà, chua chua đặc biệt của nhút. Hơn nữa, nó không chỉ là một món ăn bình thường, nó là cả một quá khứ tuy nghèo khó nhưng đáng nhớ, là những hoài niệm về những ngày xưa luôn đau đáu trong tim mỗi một người con quê nhà. Vì vậy, nhút được đưa vào thực đơn của các nhà hàng từ vỉa hè quán cóc đến sang trọng nơi phố thị. Nhút trở thành món ăn được ưa chuộng nhất định phải nếm thử của các du khách phương xa mỗi khi đặt chân đến Nghệ An. Nhút là món “quà quê” được trao với sự trân trọng, yêu mến chân thành đến mọi miền tổ quốc. Dù có bao nhiêu “sơn hào hải vị” cũng không bằng một đũa nhút mặn quê hương…

Kết nối cộng đồng

Xem toàn bộ ›