VĂN HÓA

Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn và bản Bolero đầu tiền của Việt Nam

Tiểu Vũ • 29-12-2021 • Lượt xem: 126
Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn và bản Bolero đầu tiền của Việt Nam

"Nắng chiều" là bản nhạc Bolero đầu tiên của Việt Nam được sáng tác bởi một người người quê ở Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Đó là nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn.

Bolero có nguồn gốc từ Nam Mỹ, du nhập vào Việt Nam vào những năm 50 của thế kỷ trước. Nhờ vào sự sáng tạo độc đáo của các nhạc sĩ tiền bối dòng nhạc phát triển thành một nhánh riêng biệt gọi là nhạc "Bolero Việt Nam". Bolero trở thành thành một dòng nhạc lớn của Việt Nam chinh phục rất nhiều đối tượng người nghe nhạc từ bình dân cho đến trí thức, bolero có mặt trong mọi góc cạnh đời sống ở miền Nam từ thập niên 60-70.

Tuy nhiên đến năm 1975 và nhiều năm sau đó, nhạc Bolero bị xếp vào thể loại "nhạc vàng", "nhạc sến", hàng ngàn bản nhạc Bolero không được phép lưu hành. Suốt thời gian này, dù bị chê, dù bị cấm, nhưng Bolero vẫn không chết. Bằng cách này cách khác Bolero vẫn âm thầm tồn tại trong đời trong sống âm nhạc của người Việt.

Mãi đến năm 1989, Cục Âm Nhạc Và Múa mới bắt đầu cấp phép cho các bài hát trước 1975 được phổ biến dần dần trở lại. Cũng từ thời điểm đó những ca khúc Bolero sáng tác trước năm 1975 ở miền Nam đã được nhìn nhận lại và cấp phép phát hành một cách từ từ...Nhờ vào đó trong hai thập niên gần đây Bolero được hồi sinh và trở thành dòng nhạc có nhiều người thích nghe nhất.

Người ta nói rất nhiều về Bolero nhưng có một chi tiết rất hiếm khi nhắc đến đó là bản nhạc Bolero đầu tiên của Việt Nam được sáng tác bởi một người người Điện Bàn - Quảng Nam tên là Lê Trọng Nguyễn.

Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn tên thật là Lê Trọng, sinh năm 1926 tại Quảng Nam. Ông là hội viên của Hội Tác giả, nhạc tác gia và nhà xuất bản âm nhạc Pháp (Société des Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique - SACEM).


Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn - Ảnh: Tư liệu

Chữ “Nguyễn” trong bút danh của ông là họ của người mẹ. Nhà ông gần Trường tư thục Hoàng Hồ nằm trên đường Nhật Bản (cũ), sau này đổi tên là đường Cường Để và nay là đường Trần Phú trong khu phố cổ Hội An (Quảng Nam).

"Nắng chiều" được nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn viết vào năm 1952 giữa thời điểm quê hương ly loạn và chiến tranh. Có tài liệu nói rằng "Nắng chiều" ra đời trong một lần hứng tác của Lê Trọng Nguyễn trên cầu Vĩnh Điện khi chiều xuống ở bến sông Thu Bồn.

Trong một cuộc phỏng vấn của báo chí đương thời nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn cho biết: "Tâm sự tôi trong bài Nắng chiều nó như thế này, kể anh nghe cho vui. Sau cuộc đảo chính của Nhật vào đêm 9 tháng 5 năm 45, có một gia đình công chức Nam triều từ Quy Nhơn chạy ra tạm trú ở Hội An, mà tôi cũng ở Hội An lúc đó. Gia đình đó có một người con gái. Tôi yêu người con gái ấy!"

Người thâu tiếng hát đầu tiên bản Nắng Chiều vào dĩa nhựa là ca sĩ Minh Trang.Giữa năm 1955. Năm đó người em gái duy nhất của nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn qua đời, ông đau buồn và đem bản Nắng Chiều ra ký giao kèo tái bản để có một món tiền tác quyền khiêm nhường đưa về quê cùng mẹ lo liệu cho em gái và chuẩn bị nuôi nấng cháu.

Năm 1957, Lê Trọng Nguyễn vào Sài Gòn. Ðúng dịp đoàn ca nhạc Nhật Bản sang thăm, ban nhạc Toho Geino có nhờ người chọn ra 12 bản nhạc Việt Nam đang nổi tiếng thời đó để chuẩn bị tập dượt và trình diễn tại Sài Gòn lẫn Nhật Bản, trong đó có bản "Nắng Chiều" và bản này đã được cô ca sĩ nhật Midori Satsuki hát.



Năm 1960 Ki Lo Ha, một ca sĩ người Hoa, cô yêu mến bản "Nắng chiều" nên viết sang lời Hoa ngữ và phổ biến bản này sang Ðài Loan và Hồng Kông. "Nắng chiều" đã vượt ra ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Bản nhạc "Nắng chiều" cũng là nguồn cảm hứng cho đạo diễn Lê Mộng Hoàng dựng thành bộ phim cùng tên. Phim phát hành tại miền Nam từ năm 1971 -1975.

Năm 1994, đạo diễn Pháp Trần Anh Hùng làm phim "Xích lô" có đưa bài hát "Nắng chiều" vào làm nền cho một đoạn tình tiết không lời thoại, bài hát được hát bằng giọng Quảng Nam do hai người lính cụt chân thể hiện trong quán ăn.