Canh khổ qua và niềm tin dân gian: ‘Khổ’ rồi có ‘qua’?

Từ mỹ vị của sự mâu thuẫn…

“Tết ơi là Tết à!

Bánh mứt dưa cà, thêm câu đối đỏ.

Vui bầy em nhỏ, quấn quýt cả nhà,

Trăm sự khổ qua, vận may đang đến.”

Nếu phải chọn một món ăn đại diện cho triết lý nhân sinh của người phương Nam, có lẽ không gì xứng đáng hơn canh khổ qua nhồi thịt. Đó là một sự kết hợp đầy mâu thuẫn nhưng cũng vô cùng nghệ thuật: vị đắng gắt của lớp vỏ trái già quyện chặt lấy vị ngọt đậm đà của nhân thịt băm, mộc nhĩ và hành lá.

Những trái khổ qua được chuẩn bị kỹ càng để nấu canh khổ qua – Ảnh: Duyên Dáng Việt Nam

Người Việt vốn có lối tư duy biểu tượng rất độc đáo. Chúng ta mượn cái tên “khổ qua” như một lời chơi chữ đầy hy vọng: Nỗi khổ đi qua. Việc ăn món canh này vào bữa cơm tất niên hay sáng mùng Một không chỉ là để giải nhiệt cơ thể sau những ngày tiệc tùng, mà còn là một “nghi thức tâm linh” để thanh lọc tâm hồn. Chúng ta chủ động nếm trải cái đắng của hiện tại để mong cầu cái ngọt của tương lai. Đó là một sự “đặt cược” đầy lạc quan vào sự xoay vần của tạo hóa.

…Đến diện mạo của cái “khổ” năm 2026

Bước sang năm 2026, năm của những chú ngựa dũng mãnh và nhịp sống siêu tốc định nghĩa về cái “khổ” của chúng ta đã thay đổi rất nhiều. Trong một thế giới của trí tuệ nhân tạo và sự bùng nổ thông tin, cái khổ không còn thuần túy là sự thiếu thốn vật chất. Cái khổ của thời đại này là sự lo âu về sự nghiệp, là áp lực từ những kỳ vọng vô hình, và đôi khi là cảm giác mất kết nối trong một thế giới quá dư thừa sự kết nối ảo.

Nguyên liệu để nấu canh khổ qua – Nguồn ảnh: Internet

Giữa bối cảnh đó, bát canh khổ qua mang một thông điệp thời đại mới: Sự chấp nhận và đối diện. Nghi thức này dạy ta rằng, nỗi khổ thực sự không biến mất bằng cách trốn tránh hay cầu xin. Nó chỉ thực sự “qua” khi chúng ta dũng cảm đi xuyên qua nó. Khi bạn cắn một miếng khổ qua nóng hổi, cảm nhận vị đắng tan dần trên đầu lưỡi rồi đọng lại hậu vị ngọt thanh nơi cuống họng, đó chính là lúc bạn nhận ra: nghịch cảnh chính là một phần tất yếu của hành trình trưởng thành.

Triết lý “khổ tận cam lai” dưới góc nhìn hiện đại

Có một sự thật thú vị trong nghệ thuật ẩm thực: Canh khổ qua hầm càng kỹ, vị đắng càng thanh và càng dễ thấm. Cuộc đời cũng vậy, những người từng kinh qua nhiều biến cố thường có cái nhìn điềm tĩnh và bao dung hơn. Năm Bính Ngọ 2026, với đặc tính của hành Hỏa và sự chuyển động không ngừng, đòi hỏi mỗi người phải có một tinh thần thép và một trái tim nhẹ nhàng.

Món canh khổ qua trong mâm cơm ngày Tết cùng dưa kiệu, cá om và rau sống – Ảnh: Duyên Dáng Việt Nam

Bát canh khổ qua trên mâm cơm Tết 2026 giống như một “trạm dừng chân” tinh thần. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, mọi khó khăn của năm cũ dù là những thất bại trong kinh doanh, những rạn nứt trong tình cảm hay những mệt mỏi của thân tâm đều đã hoàn thành sứ mệnh của nó. Chúng là những “nguyên liệu” cần thiết để nhào nặn nên một phiên bản bản lĩnh hơn của chính ta trong năm mới.

Để “khổ” thực sự “qua”

Tuy nhiên, liệu chỉ ăn một bát canh là mọi chuyện sẽ hanh thông? Câu trả lời nằm ở thái độ của người thưởng thức. Nếu chúng ta ăn trong sự vội vã, tâm trí vẫn còn kẹt lại trong những oán trách quá khứ, thì trái khổ qua vẫn chỉ là một loại rau củ bình thường.

Để nghi thức này thực sự linh ứng trong năm 2026, hãy thử ăn trong sự “chánh niệm”. Hãy dành một phút lặng yên để quan sát làn khói nghi ngút tỏa ra từ tô canh, cảm nhận sự kết nối với gia đình bên cạnh, và tự nhủ rằng: “Tôi chấp nhận những gì đã qua và sẵn sàng cho những gì đang đến.” Khi ta không còn sợ hãi cái đắng, cái đắng sẽ không còn quyền năng làm ta đau khổ.

Chiều cuối năm 2026, khi nắng hanh vàng trải dài trên những nhành mai, khói bếp tỏa hương thơm nồng của hành ngò quyện cùng vị đắng đặc trưng của khổ qua. Bữa cơm tất niên không chỉ là ăn để no, mà là ăn để thấu hiểu và sẻ chia.

Tôi cũng sẽ chọn cho mình một bát canh nóng hổi như thế để bắt đầu năm mới. Còn bạn thì sao? Tết này, bạn có ăn và sẵn lòng cùng chia sẻ mâm cơm ấm áp bên cạnh bát canh khổ qua với gia đình mình chứ? Hãy để vị đắng ấy gắn kết chúng ta lại, để những câu chuyện cũ được khép lại và những hy vọng mới được mở ra.

“Khổ qua” không phải là một lời hứa hão huyền về một cuộc sống chỉ toàn màu hồng. Nó là một lời khẳng định đầy nội lực: sau đêm đen là bình minh, sau vị đắng là vị ngọt, và sau những nhọc nhằn của năm cũ là một hành trình rực rỡ đang chờ đón những chú ngựa Bính Ngọ sải bước.