“Quê hương là gì hở mẹ?

Tôi bắt đầu mặc áo dài năm lên 10 tuổi, chiếc áo mới mẹ may vào dịp Tết như đánh dấu sự bắt đầu hình thành vóc dáng một con người. Từ đó tà áo dài theo tôi suốt cả thời thiếu nữ, áo dài và tôi hầu như gắn bó keo sơn. Năm vào trường Nữ trung học Đồng Khánh, mẹ may cho tôi bộ áo dài đồng phục bằng vải quyến màu trắng. Khi choàng lên mình tà áo dài, tôi cảm thấy hãnh diện bởi mình trở nên chững chạc hơn, trở thành con gái hơn.

Phải là một buổi chiều mùa đông lạnh đến tê người, phải là khi cái rét thon thót chạy dọc hai cánh tay và trong lòng muốn tìm đến với vị cay nồng của gừng của sả, lúc đó, lòng lại trào dâng một cảm xúc khó tả với một món ăn quen thuộc đến dân dã: ốc luộc.

Thanh trà đã nặng trĩu cành, mít cũng đã nở gai, cây đã ủ mật trong trái ngọt chờ người đến hái nhưng không biết đã sang thu chưa hay vẫn còn cuối hạ. Có lẽ tôi chưa đủ tinh tế để đọc được bước đi của mùa…

Mùa mưa này lại nhớ mùa mưa trước. Nhớ dáng mẹ, nhớ cái cổng nhà, nhớ mảnh vườn xưa. Cứ thế bâng khuâng hoài niệm trong dòng chảy bất tận của thời gian mà con người thì không thể mãi trẻ trung. Hoài niệm ấy, cứ đeo đẳng chúng ta trong những bước đường đời.

Đã tưởng chán cảnh kẹt xe, ghét mùi khói bụi nhưng ở giữa một thành phố xa lạ tôi lại nhớ Sài Gòn da diết. Tôi đã từng đi qua biết bao nhiêu con đường, chẳng để ý đến mùa phượng hoa nở, tháng 4 hoa kèn hồng nở bung và những tàn me bay bay trong buổi trưa hè ở đường phố Sài Gòn. Vậy mà đi xa, mỗi bước thời gian qua đi tôi lại tự nhắc mình: Tháng này có hoa bằng lăng nở, mùa này có những cánh chò nâu tung mình trong gió…

Tôi không còn nhớ cái thú sưu tập đồ cũ của mẹ từ hồi nào, chỉ biết rằng khi tôi lớn lên thì đã thấy vô số thứ đồ cũ mẹ tìm kiếm và cất giữ.

Khi tôi chuyển vào miền Nam sinh sống. Tôi gặp lại chị và xem cuộc gặp này như một cơ duyên tươi đẹp trong cuộc đời. Từ thời điểm đó, ở thành phố xa lạ này tôi và chị thân thiết nhau. Thi thoảng tôi đến nhà chị chơi. Và mỗi lần như vậy, chị lại nấu mì Quảng đãi tôi.

Bà mất rồi. Ngôi nhà mới được xây trên những ao lấp. Nhà cửa mọc lên san sát, những khoảng xanh dần biến mất. Dì Hai cố giữ lại cây lá cách bằng cách cho vào chậu thật to để trước sân nhà. Tóc dì trắng như tóc bà ngoại mà ngày xưa ai cũng trìu mến gọi mái tóc bà là tóc của bà tiên trong cổ tích. 

Mùa trung thu đến rồi. Người ơi, có còn nhớ ngày xưa không, tiếng trống thùng thùng rộn rã, như hối bước chân chúng mình chạy đi chơi, dưới ánh trăng rằm. Ngày nay, trung thu cũng thế, tiếng cười, tiếng trống vang vang, càng khiến tôi nhớ nôn nao cái ngày xửa ngày xưa bên bà, bên mẹ, bên những đêm trăng hoài ức, êm đềm...

Muốn hiểu hết Sài Gòn đừng đi vào những khu nhà cao tầng, đừng ăn ở những nhà hàng sang trọng mà hãy rong chơi thong dong ngoài phố và ăn vặt vỉa hè. Nếu vỉa hè các nước phương Tây như một chàng hoàng tử lịch lãm đóng khung trong áo vest thì vỉa hè Sài Gòn lại là chàng trai đầy phong trần bụi bặm…