Gen Z đánh thức di sản qua dự án ‘Âm vang rối nước’

Múa rối nước là loại hình nghệ thuật sân khấu đặc sắc với hơn một thiên niên kỷ hình thành, phát triển và là điểm nhấn quan trọng trong văn hoá dân tộc. Thế nhưng, trong nhịp sống hối hả của kỷ nguyên số, loại hình nghệ thuật này dần trở nên xa lạ với thế hệ Gen Z. Sự lên ngôi của các hình thức giải trí nhanh, hiện đại vô tình khiến những con rối gỗ và tiếng trống chèo trở nên lạc lõng trong mắt người trẻ.

Trăn trở về thực trạng này, nhóm sinh viên Đại học FPT đã quyết tâm tìm lại “tiếng nói” cho di sản qua dự án “Âm vang rối nước”. Không chọn cách tiếp cận giáo điều, “Âm vang rối nước” được xây dựng dựa trên lộ trình tâm lý bài bản. Nhóm quan niệm rằng Biết – Hiểu – Tin – Yêu là 4 cấp độ để chinh phục khán giả.

Theo Anh Phan Linh Bằng – trưởng nhóm dự án: “Thách thức lớn nhất là dùng kiến thức đa phương tiện để truyền tải sự tinh tế của nghệ thuật truyền thống mà vẫn tạo được sự hấp dẫn”. Đó không chỉ là việc số hóa nội dung, mà còn là cách để “trẻ hóa” một linh hồn cũ mà không làm mất đi bản sắc vốn có.

Để khán giả trẻ “biết” và “hiểu” hơn về di sản, nhóm đã khởi đầu bằng các video tài liệu, chiến dịch truyền thông số và chuỗi nội dung sáng tạo trên các nền tảng TikTok, Facebook. Nhóm dự án đã thành công trong việc tạo ra một “lớp nền” nhận thức mạnh mẽ, giúp Gen Z tiếp cận di sản một cách tự nhiên nhất.

Tiếp theo đó, buổi trải nghiệm thực tế tại Cung Văn hóa Lao động TP.HCM (Phường Bến Thành, TP.HCM) chính là chìa khóa để Gen Z ‘Tin’ vào giá trị di sản và thực sự ‘Yêu’ nó qua các điểm chạm trực tiếp.

Thay vì chỉ ngồi xem từ xa, dự án tổ chức workshop và thiết kế 5 trạm trải nghiệm tương tác giúp người trẻ “chạm” vào linh hồn múa rối: 

• Trạm 1 – “Tễu vẽ màu”: Tô màu nhân vật trên túi tote, giúp người chơi hình dung quy trình lên màu con rối. 
• Trạm 2 – “Mục Đồng – Chill Guy Thủy Đình”: Gấp đầu trâu bằng lá đa, tái hiện không gian làng quê Việt. 
• Trạm 3 – “Thuyền đua cướp cờ”: Xếp hình thuyền, gợi không khí lễ hội truyền thống. 
• Trạm 4 – “Vũ hội Tứ Linh”: Sáng tạo mặt nạ Long – Lân – Quy – Phụng. 
• Trạm 5 – “Cô Tiên Lucky”: Giao lưu và nhận quà may mắn.

Đặc biệt, điểm nhấn cuối cùng chính là màn trình diễn múa rối nước và buổi giao lưu trực tiếp với các nghệ sĩ từ Nhà hát Rồng Vàng. Đây là lúc những con rối gỗ không chỉ là bức ảnh trên màn hình mà thực sự “sống” dậy trên mặt nước dưới sự điều khiển tài tình của nghệ sĩ biểu diễn rối nước.

Theo nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tạ Ngọc Linh, các sinh viên đã chứng minh được khả năng ứng dụng sáng tạo kiến thức truyền thông hiện đại để giải quyết bài toán xã hội vô cùng ý nghĩa, đó là làm thế nào để kết nối thế hệ trẻ với một di sản văn hóa vô giá. Bà tin rằng chiến dịch truyền thông đa chiều này sẽ khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng sinh viên tại TP.HCM.

Tính bền vững của dự án không chỉ nằm ở buổi lễ bảo vệ đồ án, mà nằm ở chính tình yêu mà những người trẻ dành cho múa rối. Khi mỗi sinh viên tham gia trở thành một “đại sứ văn hóa”, tiếng vang của múa rối nước sẽ còn vang vọng mãi trong đời sống hiện đại.

Ông Trần Được, Phó Trưởng đoàn Múa rối Rồng Phương Nam – Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM, kiêm cố vấn dự án nhận định: “Dự án của sinh viên FPT chính là cầu nối quan trọng, chứng minh rằng truyền thông hiện đại hoàn toàn có thể giải quyết bài toán bảo tồn văn hóa”.