Chợ nổi: ‘Linh hồn’ của miền Tây Nam Bộ

Trong một chuyến hành trình du ngoạn về miền Tây, tôi từng có dịp ghé thăm chợ nổi Cái Răng nằm ở thành phố Cần Thơ. Xuất phát từ bến Ninh Kiều, tôi theo đoàn người lên một chiếc thuyền nhỏ dong ra sông.

Chợ nổi miền Tây đẹp và lãng mạn như một bức tranh phong cảnh hữu tình (Nguồn: Internet)

Tôi vẫn còn nhớ cảm giác ngạc nhiên, choáng ngợp khi được chiêm ngưỡng vẻ đẹp thơ mộng nơi đây. Không gian mở ra bao la, rộng lớn, bầu trời cao vời vợi, ánh bình minh vừa ló rạng, rực rỡ với những mảng màu lung linh, huyền ảo. Những tia nắng đầu ngày ấm áp bao phủ khắp mọi nơi; những cơn gió mơn man thổi nhẹ, mang theo tiết trời se se lạnh của buổi sớm. Trên sông, từng chiếc tàu, chiếc ghe lướt nhẹ tạo thành những gợn sóng nhỏ dập dìu, nối đuôi nhau. Tất cả cùng tạo nên một bức tranh phong cảnh hữu tình.

Không khí đông vui, tấp nập của phiên chợ nổi vào sáng sớm (Nguồn: Internet)

Chợ nổi Cái Răng rất nổi tiếng, là một trong những chợ đầu mối lớn ở miền Tây. Khi trời còn giăng sương mờ mờ cũng là lúc hàng trăm chiếc ghe, thuyền từ khắp các ngả đổ về chợ. Tiếng động cơ của xuồng máy ầm ầm, tiếng rao hàng lanh lảnh của tiểu thương, tiếng gọi mua mời bán của người dân, tiếng du khách trò chuyện, trả giá… vang vọng cả không gian tạo nên bầu không khí đông vui, nhộn nhịp.

Chợ nổi là nơi người dân địa phương và các thương lái tập trung để trao đổi, mua bán hàng hóa. Khác với các ngôi chợ, khu chợ họp trên đất liền hay những phiên chợ họp giữa lưng chừng núi của đồng bào dân tộc thiểu số, chợ nổi miền Tây mang một nét độc đáo khi tất cả các hoạt động buôn bán đều diễn ra giữa dòng sông nước, trực tiếp trên các ghe, tàu.

Đến chợ nổi, du khách sẽ cảm thấy tò mò về văn hóa “bẹo hàng” nơi đây (Nguồn: Internet)

Về chợ nổi, tôi còn được tìm hiểu về văn hóa “bẹo hàng” đặc trưng nơi đây:

“Chợ đã nổi từ nửa đêm về sáng

Ta vẫn chìm từ giữa bữa hoàng hôn

Em treo bẹo Cái Răng, Ba Láng

Ta thương hồ Vàm Xáng, Cần Thơ”

Trích “Chợ nổi Cái Răng”, tác giả Huỳnh Kim

Những món nông sản được treo trên sào cao để quảng cáo còn được gọi là cây bẹo sẽ cho du khách biết được ghe đó bán gì. Có ghe thì treo vài chùm ổi, có ghe thì treo vài trái dừa, có ghe lại treo vài trái bí đỏ, bí xanh. Du khách chỉ cần nhìn từ xa cũng có thể dễ dàng tìm kiếm mặt hàng mình muốn mua một cách nhanh chóng.

Chợ nổi miền Tây còn gắn liền với câu đố vui của người dân nơi đây: “Cái gì treo không bán?, Cái gì bán không treo?, Cái gì treo cái này nhưng lại bán cái khác?”. Và câu trả lời của nó khiến nhiều du khách ngạc nhiên, trầm trồ thán phục. Cái treo không bán chính là quần áo, giày dép. Cái bán không treo là các cửa hàng đồ ăn, thức uống và treo cái này bán cái kia chính là treo lá dừa nhưng thực chất là bán tàu, ghe, xuồng và thuyền. Hết sức độc đáo và thú vị.

Chợ nổi là nơi người dân và thương lái tập trung trao đổi, mua bán hàng hóa (Nguồn: Internet)

Hàng hóa ở chợ cũng vô cùng đa dạng, phong phú, cần cái gì có cái đó. Những chiếc xuồng chất đầy đồ ăn, lương thực, thực phẩm. Từ những loại trái cây đặc trưng của miền Tây như xoài, dừa, bưởi, mít… đến các loại hải sản như cá, tôm, cua, mực,…đều do chính tay người dân trồng trọt, đánh bắt nên vô cùng tươi ngon. Bên cạnh đó, chợ còn bán nhiều loại hàng hóa khác như quần áo, vải vóc, công cụ, dụng cụ trong gia đình. Du khách ghé chợ có thể mua sắm thêm các loại mứt, mật ong, rượu, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như đồ gốm, đồ da, nón lá, các sản phẩm đá quý tinh xảo để làm kỷ niệm hoặc quà cho người thân.

Một phần không thể thiếu trong hành trình khám phá chợ nổi là thưởng thức các món ăn đặc sản đậm chất miền Tây. Có thể kể đến những món ăn nổi tiếng như lẩu cá linh bông, cá sặc nướng, ốc nhồi thịt… đều mang đến hương vị tươi ngon từ nguồn nguyên liệu tự nhiên.

Thưởng thức các món ăn ngon trên những chiếc thuyền sẽ là những trải nghiệm tuyệt vời (Nguồn: Internet)

Hay trải nghiệm ăn sáng tại chợ nổi cũng mang đến những điều vô cùng thú vị. Các món ăn hấp dẫn như bún riêu cua, bún mắm, lẩu mắm, hủ tiếu,…rất đậm đà, còn nóng hổi, khói bốc nghi ngút được phục vụ tại chỗ. Còn gì vui hơn khi ngồi chòng chành trên chiếc ghe nhỏ, thả hồn vào làn gió mát giữa mênh mông sông nước, vừa ngắm nhìn khung cảnh yên bình vừa thưởng thức những món ăn độc đáo – sẽ là những trải nghiệm ấn tượng mà du khách không thể nào quên.

Không chỉ là nơi giao thương, chợ nổi còn là “bảo tàng sống” phản ánh nếp sống, sinh hoạt, tập quán, ngôn ngữ riêng của người dân miền Tây. Người miền Tây sống “thuận theo dòng nước” lênh bênh trên sông. Và cái tàu, cái ghe chính là ngôi nhà của họ, nơi những bữa cơm quây quần gia đình, nơi ngọn lửa thắp sáng đêm sương, nơi nhiều người sinh ra, lớn lên và già đi – gắn bó cả cuộc đời.

Điều làm tôi ấn tượng trong chuyến đi này còn là tình cảm ấm áp của người dân nơi đây. Họ hiền lành, mộc mạc, chân chất, giản dị trong những bộ áo bà ba, quần đen ống rộng, đội nón lá, mang khăn rằn. Họ niềm nở, hiếu khách, chào hàng bằng những câu nói ngọt như mía lùi, ngọt ngào với những câu hò, làn điệu dân ca vang vọng cả không gian:

“Hò ơ

Cần Thơ có bến Ninh Kiều

Có dòng sông Hậu, có nhiều mỹ nhân

Hò ơi

Cần Thơ gạo trắng nước trong

Ai về xứ bạc thong dong cuộc đời…”

Sưu tầm

Xã hội ngày càng phát triển, kéo theo đó là sự thương mại hóa cũng khiến nhiều khu chợ nổi có nguy cơ dần mai một. Nhiều chợ nổi mất đi vẻ hoang sơ, không còn giữ được sự sôi động như xưa. Nhưng với người miền Tây, họ vẫn âm thầm, lặng lẽ gìn giữ và phát huy những nét đẹp truyền thống của chợ nổi. Đó là cách họ lưu giữ ký ức, cảm xúc cho riêng mình và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp đến du khách trong và ngoài nước.