Gen Z và cuộc ‘cách mạng’ lì xì chuyển khoản

Ngày đó, lì xì là một nghi thức, không chỉ mang giá trị tiền bạc. Nhưng vài năm gần đây, khi tôi lớn lên cùng chiếc điện thoại thông minh, mọi thứ dần bắt đầu thay đổi. Sáng mùng Một, thay vì xếp hàng chúc Tết để nhận bao đỏ, điện thoại tôi “ting” một tiếng: “Bạn nhận được 200.000 đồng từ Mẹ”. Thêm một tiếng nữa: “Chuyển khoản lì xì từ chị Hai”. Không còn phong bao, không còn màu đỏ, chỉ còn những con số nhảy lên trên màn hình.

Lì xì… cũng chuyển khoản rồi. Gen Z như tôi gọi vui đó là “cách mạng lì xì”. Bạn bè tôi hầu như ai cũng vậy. Tết đến không ai mang nhiều tiền mặt. Ra đường chỉ cần điện thoại. Có người còn in hẳn mã QR dán lên bao lì xì, gặp họ hàng là: “Dạ cô quét giúp con”. Nghe vừa buồn cười vừa… rất thời đại.

Mã QR được in ra để tiện chuyển khoản hoặc thanh toán – Nguồn ảnh: Internet

Thoạt đầu, ba mẹ tôi lắc đầu: “Mất hết không khí Tết”. Còn tôi thì nghĩ: “Nhanh mà, tiện mà”. Thật ra cũng đúng. Chuyển khoản không cần đổi tiền mới, không lo thiếu tiền lẻ, không sợ làm rơi. Đi học xa, ở trọ một mình, vẫn có thể nhận lì xì từ gia đình chỉ bằng một cú chạm. Với những đứa con không về quê kịp, một giao dịch online đôi khi là cách duy nhất để gửi lời chúc đầu năm. Công nghệ này khiến khoảng cách như được rút ngắn, mọi thứ trở nên tiện lợi hơn rất nhiều.

Nhưng có những thứ, hình như cũng lặng lẽ biến mất. Lúc dọn nhà cuối năm để đón Tết, tôi dọn lại tủ, tôi vô tình tìm thấy một xấp bao lì xì cũ từ nhiều năm trước. Có cái in hình con mèo. Có cái đã bạc màu, rách mấy cạnh, có cái còn ghi nắn nót: “Chúc con học giỏi”. Hóa ra mình từng giữ lại nhiều kỷ niệm đến vậy.

Còn lì xì chuyển khoản thì sao? Tôi chẳng giữ được gì ngoài lịch sử giao dịch. Không có thứ gì để cầm trên tay. Không có phong bao màu đỏ may mắn. Không có cảm giác hồi hộp xé bao. Chỉ có một tiếng “ting” rất nhanh rồi trôi tuột. Có lẽ vì thế mà câu chuyện lì xì thời Gen Z luôn gây tranh cãi. Người lớn tiếc nuối sự ấm áp của cái “trao tay”. Người trẻ lại ưu tiên sự tiện lợi, gọn nhẹ của thời đại số. Mỗi bên đều có lý.

MXH dạo gần đây nổi lên trào lưu chế ảnh meme từ chối nhận lì xì, chỉ nhận chuyển khoản – Nguồn ảnh: Internet

Nhưng nghĩ kỹ, tôi nhận ra vấn đề chưa bao giờ nằm ở tiền mặt hay chuyển khoản. Ngày bé, tôi vui đâu phải vì mệnh giá lớn nhỏ. Tôi vui vì được gặp đủ mặt người thân, vì những lời chúc, vì cảm giác được quan tâm, vì cảm giác được sum vầy, hội tụ cùng nhau hạnh phúc đến nhường nào. Chiếc phong bao đỏ chỉ là cái cớ để người lớn trao đi yêu thương một cách dễ thương nhất.

Nếu vậy, chuyển khoản có thật sự “làm mất Tết” không? Có lẽ không. Nó chỉ thay đổi hình thức. Thứ quyết định vẫn là cách chúng ta gửi gắm tình cảm. Một dòng nhắn: “Chúc con năm mới mạnh khỏe” kèm theo số tiền, đôi khi vẫn ấm áp như cái xoa đầu ngày nhỏ. Và nếu có thể, thay vì chỉ “ting ting” qua màn hình, ta vẫn nên dành thời gian gặp nhau, nói một câu chúc trực tiếp, cười với nhau một cái thật lâu.

Lì xì trực tuyến đang soán ngôi lì xì truyền thống –  Nguồn ảnh: Internet

Vì sau tất cả, lì xì chưa bao giờ là câu chuyện của giá trị đồng tiền mà bạn cho đi hoặc nhận lại. Đó là câu chuyện của sự hiện diện. Gen Z có thể quét QR, chuyển khoản, dùng ví điện tử…, nhưng tôi tin rằng trong sâu thẳm, chúng tôi vẫn thích được nhận một phong bao đỏ tận tay, vẫn thích cảm giác Tết có gì đó hữu hình để giữ lại.

Giữa thời đại số hóa mọi thứ, có lẽ điều “cách mạng” nhất không phải là công nghệ, mà là cách chúng ta học cách giữ gìn những điều cũ kỹ nhưng ấm áp. Để mỗi mùa xuân đi qua, ký ức vẫn còn một chỗ để chạm vào.

Còn bạn thì sao? Năm nay, bạn sẽ lì xì bằng một phong bao đỏ… hay một mã QR?