Không còn là chuyện mất cọc trọ, tân sinh viên còn dễ mắc những ‘bẫy’ nào?

Những ngày đầu bước chân vào giảng đường đại học, bên cạnh niềm vui được sống một cuộc đời mới, nhiều tân sinh viên cũng bắt đầu học cách tự lo cho mình. Từ tiền nhà, tiền ăn đến giáo trình, đi lại và các khoản chi tiêu cá nhân, mọi thứ đều cần đến tiền. Cũng từ đây, những lời mời “việc nhẹ, lương cao”, “kiếm tiền online”, “khóa học giá sinh viên” hay “vay tiền giải ngân trong vài phút” bắt đầu xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Không ít bạn vì thiếu kinh nghiệm đã vô tình bước vào những cái bẫy được ngụy trang khá tinh vi.

“Việc nhẹ, lương cao” và chiếc bẫy mang tên cộng tác viên

Một trong những lời mời dễ khiến sinh viên năm nhất chú ý là tuyển cộng tác viên bán hàng, chốt đơn, viết nội dung, nhập liệu hoặc làm việc online tại nhà. Chỉ cần một chiếc điện thoại, vài giờ mỗi ngày, thậm chí không cần kinh nghiệm, người đăng tuyển hứa hẹn có thể kiếm vài trăm nghìn đồng mỗi ngày. Với một sinh viên đang cần tiền trang trải cuộc sống, lời mời này rất khó bỏ qua. Tuy nhiên, rủi ro thường nằm ở bước tiếp theo.

Dấu hiệu của các công việc bị lừa đảo là chuyển tiền để hoàn thành nhiệm vụ – Nguồn: AI khởi tạo

Có trường hợp người tìm việc được yêu cầu đóng phí hồ sơ, phí kích hoạt tài khoản, phí đặt cọc đơn hàng hoặc chuyển tiền trước để “nhận nhiệm vụ”. Ban đầu số tiền có thể chỉ vài chục, vài trăm nghìn đồng, khiến người nhận việc nghĩ rằng đây là khoản phí bình thường. Nhưng sau đó, các yêu cầu chuyển tiền có thể tiếp tục xuất hiện với nhiều lý do khác nhau. Nguyên tắc đơn giản là: một công việc tuyển dụng mà yêu cầu ứng viên liên tục bỏ tiền trước để được làm việc cần phải được kiểm tra thật kỹ.

Hội nhóm tuyển dụng: cơ hội và rủi ro cùng xuất hiện

Facebook, Zalo hay các nền tảng mạng xã hội hiện có rất nhiều hội nhóm dành cho sinh viên tìm việc. Đây là nơi các bạn có thể tìm được công việc bán thời gian phù hợp, nhưng cũng là môi trường để những tin tuyển dụng không rõ nguồn gốc xuất hiện. Các bài đăng như “tuyển nhân viên part-time”, “không yêu cầu kinh nghiệm”, “lương 8-10 triệu/tháng”, “nhận việc ngay trong ngày” thường thu hút rất nhiều người quan tâm.

Tuyển dụng việc nhẹ lương cao, không cần kinh nghiệm được đăng tải trên nhiều fanpage – Nguồn: AI khởi tạo

Tân sinh viên nên kiểm tra tên doanh nghiệp, địa chỉ, người tuyển dụng, mô tả công việc và hình thức trả lương trước khi cung cấp thông tin cá nhân. Đặc biệt, không nên gửi ảnh căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP hay dữ liệu cá nhân nhạy cảm chỉ vì một lời mời tuyển dụng trên mạng. Một tin tuyển dụng càng thúc giục người tìm việc “chuyển khoản ngay”, “đăng ký ngay hôm nay” hoặc “không làm sẽ mất suất” càng cần được đặt dấu hỏi.

Giáo trình, tài liệu và những khoản tiền tưởng nhỏ

Bước vào đại học, sinh viên cũng bắt đầu làm quen với một loạt khoản chi mới. Giáo trình, tài liệu tham khảo, tài khoản học trực tuyến hay các khóa học bổ trợ có thể khiến nhiều bạn mạnh tay chi tiền vì sợ “không mua thì không theo kịp”. Một số khóa học được quảng cáo bằng những lời hứa rất hấp dẫn như “cam kết điểm cao”, “học cấp tốc”, “bao đậu”, “có chứng chỉ quốc tế”. Nhưng không phải khóa học nào cũng phù hợp với nhu cầu thực tế.

Trước khi mua, sinh viên nên xác định mình thực sự cần gì, kiểm tra nội dung khóa học, giảng viên, chính sách hoàn tiền và đánh giá từ những người từng học. Với giáo trình, cũng nên hỏi giảng viên hoặc các anh chị khóa trên xem tài liệu nào thực sự cần thiết thay vì mua tất cả ngay từ đầu.

“Mua trước, trả sau” và chiếc ví của tháng sau

Bẫy tài chính mua trước, trả sau – Nguồn: AI khởi tạo

Khi chưa có thu nhập ổn định, các hình thức vay tiêu dùng hoặc mua trước, trả sau có thể tạo cảm giác rằng mình đang có thêm một khoản tiền để giải quyết nhu cầu trước mắt. Một chiếc điện thoại mới, laptop, tai nghe hay thậm chí một khoản tiền để chi tiêu vài ngày đều có thể được thanh toán bằng hình thức trả góp hoặc vay nhanh. Vấn đề là sinh viên có thể chỉ nhìn vào số tiền phải trả mỗi tháng mà quên tính tổng số tiền phải trả, lãi suất, phí dịch vụ và các điều khoản đi kèm. Nếu chưa có nguồn thu nhập ổn định, việc vay tiền cho những nhu cầu không cấp thiết có thể khiến áp lực tài chính kéo dài từ tháng này sang tháng khác.

Cẩn thận với những khoản phí “không ai nói trước”

Một cái bẫy khác thường không quá rõ ràng nhưng lại khiến sinh viên “đội chi phí” chính là các khoản phí phát sinh. Từ phòng trọ, dịch vụ làm thêm, khóa học cho đến các ứng dụng, sinh viên có thể gặp những khoản phí như phí quản lý, phí dịch vụ, phí đăng ký, phí duy trì hoặc phí phát sinh khi hủy hợp đồng. Điều đáng nói là những khoản tiền này đôi khi không được hỏi kỹ ngay từ đầu.

Kiểm tra các khoản chi phí phát sinh để tránh tình trạng cháy túi cuối tháng – Nguồn: AI khởi tạo

Vì vậy, trước khi ký hợp đồng hoặc chuyển tiền, sinh viên nên đọc kỹ toàn bộ điều khoản và hỏi rõ: Tổng số tiền phải trả là bao nhiêu? Có khoản phí nào phát sinh không? Nếu hủy thì có được hoàn tiền không? Đừng ngại hỏi chỉ vì sợ mình “hỏi nhiều”. Một vài phút kiểm tra có thể giúp tránh mất một khoản tiền không nhỏ.

Tự lập cũng là học cách nói “không”

Đại học mở ra rất nhiều cơ hội, nhưng cũng là thời điểm sinh viên lần đầu phải tự chịu trách nhiệm với những quyết định tài chính của mình. Không phải lời mời việc làm nào cũng là lừa đảo, không phải khóa học nào cũng vô ích và không phải mọi hình thức vay tiêu dùng đều xấu. Điều quan trọng là sinh viên cần biết kiểm tra thông tin trước khi quyết định.

Đừng vì sợ bỏ lỡ một công việc mà chuyển tiền vội. Đừng vì thấy bạn bè mua một khóa học mà đăng ký theo. Và cũng đừng vì đang thiếu tiền mà vội tìm đến một khoản vay chưa hiểu rõ điều khoản. Bài học đầu tiên của cuộc sống tự lập đôi khi không nằm trong giảng đường mà bắt đầu từ việc biết giữ tiền, giữ thông tin cá nhân và đủ tỉnh táo trước những lời mời quá hấp dẫn.