Trong kho tàng âm nhạc Việt, có những ca khúc mang theo cảm giác trở về rất riêng. Không ồn ào, không bi lụy, chỉ bằng những giai điệu mộc mạc, chúng đủ sức mở ra một không gian để người nghe tìm thấy sự an yên. Một trong những giai điệu như thế chính là Lối về xóm nhỏ của cố nhạc sĩ Trịnh Hưng.

Nhạc sĩ Trịnh Hưng – Một đời gắn với âm nhạc quê hương

Nhạc sĩ Trịnh Hưng (tên thật Nguyễn Văn Hưng, sinh năm 1930, quê Bắc Ninh) đến với âm nhạc bằng sự bền bỉ và tình yêu sâu nặng dành cho làng quê Việt Nam. Ông được đào tạo bài bản, am hiểu nhiều nhạc cụ và từng giảng dạy âm nhạc trong nhiều năm.

Nhạc sĩ Trịnh Hưng, người gắn liền với những giai điệu mang âm hưởng làng quê (Nguồn: Internet)

Dấu ấn của Trịnh Hưng không nằm ở sự phô diễn kỹ thuật, mà ở khả năng kể chuyện bằng âm thanh, những câu chuyện rất đời, rất gần, được đặt vào giai điệu một cách tự nhiên. Các sáng tác về đồng quê của ông thường mang tinh thần trong sáng, nhẹ nhàng, chan chứa niềm tin. Lối về xóm nhỏ, tác phẩm đầu tay và cũng là ca khúc tiêu biểu nhất trong sự nghiệp, ra đời như một mảnh ký ức được gói ghém bằng âm nhạc.

Không gian làng quê hiện lên từ những hình ảnh quen thuộc

Điểm đặc biệt của Lối về xóm nhỏ nằm ở việc ca khúc không “vẽ” quê hương bằng những nét lớn, mà bằng những chi tiết rất nhỏ. Âm nhạc gợi ra những buổi chiều yên ả, khi nắng trải dài trên thôn xóm, khi cánh đồng bước vào mùa trổ bông, khi sự sống hiện lên trong ánh nhìn tươi sáng của con người.

Mùa lúa chín: khi cánh đồng không chỉ có sắc vàng, mà còn đầy ắp nhịp sống tươi vui (Nguồn: Internet)

Nghe kỹ, người nghe sẽ nhận ra không gian ấy được tạo nên từ những hình ảnh rất quen thuộc với người Việt: mái lá, nhánh lúa ven đường, tiếng hát vang lên giữa lao động thường ngày. Không có sự sắp đặt cầu kỳ, mọi thứ hiện ra tự nhiên, như thể người nghe đang bước chậm trên chính con đường làng của mình. Vì thế, khi nghe ca khúc này, thay vì tìm kiếm cao trào, người nghe có lẽ nên thả lỏng và để ký ức cá nhân tự tìm thấy chỗ đứng trong âm nhạc.

“Lối về”: Hành trình của ký ức và yêu thương

Trong ca khúc, “lối về” không chỉ là một con đường vật lý. Đó là hành trình trở về với những điều đã nuôi dưỡng con người từ thuở nhỏ: tuổi thơ, gia đình, xóm làng, những buổi tối trăng lên và tiếng chuyện trò râm ran.

Buổi chiều làng quê, khi lối về đầy ắp tiếng nói cười và những ký ức được trao truyền một cách tự nhiên (Nguồn: Internet)

Âm nhạc gợi cảm giác háo hức rất nhẹ khi được quay về sau những chuyến đi xa, không phải sự bùng nổ cảm xúc, mà là niềm vui âm ỉ, đủ làm ấm lòng. Khi giai điệu dần mở ra, thay vì chờ đợi sự kịch tính, người nghe có thể lắng nghe bằng cảm xúc: cảm giác sum vầy ngày mùa, niềm vui hòa vào nhịp sống thôn quê. Chính sự tiết chế ấy khiến bài hát càng nghe càng thấm.

Hệ biểu tượng mộc mạc nhưng giàu ý nghĩa

Lối về xóm nhỏ sử dụng một hệ hình ảnh rất gần với đời sống người Việt: ánh trăng của những buổi tối yên bình, nhánh lúa tượng trưng cho mùa màng và sự sinh sôi, tiếng hò như sợi dây kết nối cộng đồng. Những hình ảnh ấy không mang tính trang trí, mà được đặt đúng chỗ để làm rõ tinh thần chung: quê hương là nơi tình người được nuôi dưỡng từ những điều giản dị.

Ánh trăng vàng gợi buổi tối yên bình vùng thôn quê (Nguồn: Internet)

Có lẽ vì vậy, mỗi người khi nghe bài hát này đều có thể nhìn thấy trong đó một “lối về” rất riêng của mình.

Giai điệu quê hương trong đời sống hôm nay

Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp, Lối về xóm nhỏ giống như một khoảng lặng hiếm hoi. Ca khúc không kéo người nghe quay về quá khứ, mà chỉ nhắc rằng đâu đó trong ký ức, vẫn luôn tồn tại một miền bình yên để ta tựa vào khi cần.

Một buổi chiều yên tĩnh, đủ để âm nhạc dẫn ta về gần hơn với những điều đã từng rất quen (Nguồn: Internet)

Sức sống của tác phẩm nằm ở sự chân thành của nhạc sĩ Trịnh Hưng, một sự chân thành đủ bền bỉ để đi cùng năm tháng.

Tri ân một giai điệu đẹp

Lối về xóm nhỏ là minh chứng cho sức mạnh của âm nhạc khi được viết bằng sự chân thành. Không cần phô diễn, ca khúc vẫn chạm đến người nghe bằng cảm giác an lành rất Việt.

Có lẽ, cách tốt nhất để nghe bài hát này là chọn một buổi chiều yên tĩnh, để âm nhạc dẫn mình về gần hơn với những điều đã từng rất quen.

Bởi ai trong chúng ta cũng có một “lối về” như thế, nơi chỉ cần nghĩ đến thôi, lòng đã thấy yên hơn giữa dòng đời vội vã.