Lý thuyết Trò Chơi là gì? Đây là lý do tại sao các công ty mở cửa hàng bên cạnh đối thủ cạnh tranh của họ

Tại sao các công ty mở cửa hàng bên cạnh đối thủ cạnh tranh của họ?

Ở các thành phố, việc có các cửa hàng quần áo thuộc nhiều thương hiệu khác nhau nằm gần nhau trong các khu chợ là một hiện tượng phổ biến. Tương tự, bạn cũng có thể nhận thấy các nhóm nhà hàng hoặc khách sạn tương tự tập trung ở một số khu vực cụ thể. Ngay cả khi nói đến các chuỗi thức ăn nhanh như KFC, McDonald’s và Burger King, bạn thường sẽ thấy chúng cạnh tranh trực tiếp để thu hút khách hàng, thậm chí chỉ cách nhau một vài bước chân. Mô hình này cũng áp dụng cho các trạm xăng.

Mặc dù có vẻ như cách tiếp cận này có thể đánh mất cơ hội kinh doanh do sự cạnh tranh trực tiếp, nhưng thực tế lại cho thấy điều ngược lại. Những thương hiệu nổi tiếng này thường xuyên triển khai một chiến lược kinh doanh cụ thể, và họ thu được nhiều lợi ích từ chiến lược đó.

Trong ví dụ về lý thuyết trò chơi với hai người bán kem trên bãi biển, chiến lược của họ có thể được mô tả như sau:

Ban đầu, cả hai người bán kem đặt quầy hàng của mình ở giữa bãi biển, cách nhau 500 m. Nhà cung cấp đầu tiên thu hút khách hàng ở phía bên phải, và nhà cung cấp thứ hai phục vụ khách hàng ở phía bên trái. Trong tình huống này, khách hàng ở khoảng cách 500 mét giữa hai quầy hàng được chia đều giữa cả hai người bán kem.

Tuy nhiên, một ngày, một người bán hàng thứ ba xuất hiện và quyết định đặt quầy hàng ở giữa, hy vọng thu hút thêm khách hàng. Kết quả là, họ giữ được 62,5% khách hàng, trong khi cả hai người bán kem ban đầu chỉ còn lại 37,5%.

Đáp lại hành động này, một người bán kem khác xuất hiện vào ngày hôm sau và cũng đặt quầy hàng giữa bãi biển, chia đều cho khách hàng. Chu kỳ này tiếp tục, và cả hai người bán kem ban đầu đều gặp khó khăn trong việc phát triển kinh doanh.

Trong lý thuyết trò chơi, tình huống này được gọi là “Cân bằng Nash,” nơi mỗi người chơi (người bán kem) không thể thay đổi chiến lược của mình để đạt được kết quả tốt hơn khi biết chiến lược của đối thủ. Cả hai đều bị hạn chế và không có cơ hội mở rộng hoạt động kinh doanh hơn nữa.

Theo lý thuyết trò chơi, công ty đầu tiên sẽ có chiến lược mở cửa hàng của mình ở khu vực có tiềm năng kinh doanh cao sau khi tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng. Các công ty đối thủ còn lại chỉ có thể thu hút khách hàng bằng cách mở các cửa hàng gần đó trong cùng khu vực. Bằng cách này, các công ty khác không phải làm việc chăm chỉ và có thể dễ dàng có được khách hàng.

Vì vậy, trái ngược với niềm tin ban đầu rằng không có cạnh tranh sẽ đảm bảo thành công, lý thuyết trò chơi cho thấy rằng vị trí chiến lược và sự gần gũi với các đối thủ cạnh tranh thực sự có thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp bằng cách chia sẻ khách hàng và tăng lượng khách hàng tổng thể trong khu vực.

Lý thuyết Trò Chơi 

John von Neumann, người được mệnh danh là “cha đẻ của lý thuyết trò chơi”, đã viết tác phẩm quan trọng Lý thuyết trò chơi và hành vi kinh tế cùng với Oskar Morgenstern vào năm 1944, đánh dấu sự hình thành ban đầu của hệ thống lý thuyết trò chơi hiện đại. Lý thuyết trò chơi, hay đối tác của nó, lý thuyết cờ vua, là một nhánh mới của toán học hiện đại và là một chủ đề quan trọng của khoa học hoạt động.

Nhưng người thật sự đã đem nó lên thành một học thuyết đỉnh cao và được ứng dụng rộng rãi trong kinh doanh là John Nash, người đã được giải thưởng Nobel cho công trình nghiên cứu của ông về lý thuyết trò chơi với mô hình vô cùng nổi tiếng là “Cân bằng Nash”. Như đã đề cập ở trên thì đây không hoàn toàn là một trạng thái trong đó một người sẽ bị hại còn người kia sẽ được lợi mà là một trạng thái cả hai đều giữ nguyên hình thái, không có bất cứ một sự lệch nào được xảy ra.

Cân bằng Nash chỉ là một trong hàng nghìn các cơ chế hoạt động của Lý thuyết Trò Chơi. Nếu bạn có mong muốn hiểu được thêm về lý thuyết này thì một trong những cuốn sách “nhập môn” mà bất cứ ai muốn hiểu thêm đều nên đọc là “Game Theory: An Introduction” của Steven Tadelis.

Đây là là một cuốn sách giáo trình toàn diện về lý thuyết trò chơi, cung cấp một cái nhìn chi tiết và thực tế về lĩnh vực này. Tadelis bắt đầu bằng một giới thiệu cơ bản về lý thuyết trò chơi, giải thích các khái niệm quan trọng như người chơi, chiến lược, lợi ích, và cân bằng Nash.

Cuốn sách tập trung đặc biệt vào trò chơi ma trận và chiến lược đơn, giúp độc giả hiểu rõ cách áp dụng lý thuyết trò chơi trong các tình huống đơn giản và xác định. Tadelis không chỉ giữ người đọc ở mức lý thuyết mà còn chú trọng vào việc áp dụng lý thuyết vào thực tế, đặc biệt là trong lĩnh vực thị trường và quyết định chính trị.

Một trong những điểm đặc biệt của cuốn sách là sự cân nhắc về thực hành, với nhiều ví dụ và bài tập giúp độc giả nắm vững kiến thức và áp dụng chúng vào các tình huống cụ thể. Cuốn sách cũng khám phá cách lý thuyết trò chơi đối mặt với rủi ro và sự không chắc chắn, cũng như tác động của thông tin đối với quyết định chiến lược.

Với cách trình bày rõ ràng và dễ hiểu, “Game Theory: An Introduction” là nguồn tài liệu hữu ích không chỉ cho những người mới bắt đầu mà còn cho những người muốn phát triển kiến thức về lý thuyết trò chơi, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế và kinh doanh.