Những mùi hương làm nên Tết Việt

Nếu ai đó hỏi tôi: “Tết có hình dáng gì?”, có lẽ tôi sẽ lúng túng. Nhưng nếu hỏi “Tết có mùi gì?”, tôi có thể kể cho bạn nghe cả một bầu trời ký ức. Với người miền Trung, Tết không chỉ đến từ sắc hoa mai rực rỡ, mà còn len lỏi qua cánh mũi bằng những mùi hương mộc mạc, đậm đà như chính tính cách con người nơi đây.

Mùi phong sương của lá chuối, gạo nếp và lửa hồng

Lá chuối dùng để gói bánh tét được hong héo qua nắng – Nguồn: Internet

Khác với miền Bắc gói bánh chưng bằng lá dong, người miền Trung mình lại chuộng gói bánh chưng, bánh tét bằng lá chuối. Bạn có nhớ mùi lá chuối được hơ qua lửa cho dịu lại, tỏa ra thứ hương thơm thanh tao, rất “đời”? Đêm cuối năm, dưới cái rét mướt của dải đất miền Trung, cả nhà lại quây quần bên nồi bánh đỏ lửa. Mùi khói củi hòa quyện với mùi gạo nếp, vị cay nồng của hạt tiêu và vị béo của thịt mỡ tạo nên một bản giao hưởng mùi hương khó cưỡng. Các cụ xưa có câu: “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/ Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh”. Cái mùi khói bếp ấy, dù có làm cay mắt người già hay lấm lem mặt mũi trẻ con, vẫn là thứ mùi của sự sum vầy, của hơi ấm tình thân mà không hương nước hoa đắt tiền nào thay thế được.

Mùi bánh thuẫn – “hương hoa” của gian bếp miền Trung

Bánh thuẫn mới ra lò – Nguồn: Duyên Dáng Việt Nam

Có một mùi hương mà chỉ cần thoảng qua, người miền Trung sẽ biết ngay Tết đã về: Mùi bánh thuẫn. Những chiếc khuôn đồng được đặt trên bếp than hồng, tiếng bột nổ lách tách và mùi thơm của trứng, của bột bình tinh bay xa tận đầu ngõ. Làm bánh thuẫn không chỉ là nấu nướng, mà là một tập tục tỉ mẩn. Phải canh lửa sao cho khéo để bánh nở bung như hoa mai, hoa mận. Mùi bánh nướng chín vàng chính là mùi của sự hy vọng, cầu mong một năm mới “nở hoa”, sung túc bình an.

Mùi trầm hương và vị mặn mòi của kiệu muối

Củ kiệu muối – Nguồn: Internet

Trong những ngày Tết, mùi nhang trầm luôn thoảng qua khắp các ngõ ngách. Với người miền Trung, lòng thành kính đối với tổ tiên là trên hết. Tục “Mời ông bà về ăn Tết” luôn được thực hiện vô cùng trang nghiêm. Khi nén nhang được thắp lên, làn khói trắng bay bổng như sợi dây kết nối linh thiêng giữa các thế hệ. Bên cạnh mùi trầm thanh khiết, không thể thiếu mùi nồng nồng, chua dịu của hũ kiệu muối, dưa món. Người miền Trung chịu thương chịu khó, hũ dưa món được chuẩn bị từ cả tháng trước với cà rốt, đu đủ phơi nắng cho săn lại. Cái mùi chua ngọt ấy là sự cân bằng hoàn hảo cho mâm cỗ Tết đầy đặn, là vị “đậm đà” rất riêng của con người miền Trung.

Mùi của sự gột rửa: Lá mùi già và lá sả

Vào chiều 30 Tết, người miền Trung có tục tắm nước lá để tẩy trần. Không chỉ có lá mùi già, nhiều nhà còn bỏ thêm vài nhánh sả, lá bưởi. Mùi hương cay ấm, nồng nàn ấy giúp rũ bỏ hết những điều không may mắn, những muộn phiền của năm cũ. Tắm xong, thấy lòng mình nhẹ bẫng, sảng khoái lạ thường để sẵn sàng đón nhận những điều tươi mới.

Nước rau mùi dùng để tắm xông ngày cuối Tết – Nguồn: Internet

Mùi hương của Tết không tồn tại vĩnh cửu. Nó chỉ xuất hiện vào một thời điểm nhất định trong năm, nhưng lại có sức mạnh lưu giữ ký ức suốt cả cuộc đời. Với những người con miền Trung xa quê, đôi khi chỉ cần ngửi thấy mùi khói bếp hay mùi gừng cay nồng, cả một trời quê hương sẽ lập tức hiện về trong tâm trí.

Tết không ở đâu xa, Tết nằm ngay trong những mùi hương bình dị ấy. Hãy hít thật sâu để cảm nhận hương vị của nguồn cội, để thấy rằng dù dải đất miền Trung có khắc nghiệt đến đâu, tình người và văn hóa nơi đây vẫn luôn ấm áp và nồng nàn như mùi trầm đêm giao thừa.

Còn bạn, quê bạn vị Tết như thế nào? Mỗi vùng quê, mỗi nếp nhà chắc hẳn đều có một mùi hương “độc bản” khiến lòng người xao xuyến. Hãy cùng chia sẻ câu chuyện và hương vị Tết của riêng mình cùng MXH Duyên dáng Việt Nam nhé, để những giá trị văn hóa tử tế được lan tỏa xa hơn!