Multitasking – chúng ta đang hiểu đúng chưa?

Multitasking hay đa nhiệm thường được hiểu là khả năng làm nhiều việc cùng lúc hoặc chuyển đổi linh hoạt giữa các nhiệm vụ khác nhau. Trong môi trường làm việc hiện đại, nó từng được xem như một kỹ năng “xịn”, gắn với hình ảnh người năng động, nhanh nhạy, không để thời gian trôi phí.

Nhưng thực tế, đa nhiệm không chỉ có một kiểu:

• Đa nhiệm đồng thời: vừa đi bộ vừa nghe podcast, vừa dọn phòng vừa bật nhạc. Một việc mang tính bản năng, một việc tiếp nhận thông tin, não bộ vẫn “thở” được.
• Chuyển đổi nhiệm vụ nhanh: đang viết báo cáo thì liếc tin nhắn, trả lời email, quay lại file dang dở, rồi lại có cuộc họp chen vào.

Bên ngoài là nhịp làm việc dồn dập. Bên trong, não bộ đang cố giữ thăng bằng giữa quá nhiều luồng việc (Nguồn: Internet)

Nghe thì giống như làm được nhiều việc cùng lúc, nhưng sự thật là: não bộ không xử lý song song những việc phức tạp. Nó chỉ đang “nhảy số” liên tục, và mỗi lần nhảy như vậy đều để lại một chút mệt mỏi âm thầm.

Khi đa nhiệm trở thành trạng thái mặc định

Multitasking không còn là kỹ năng dùng khi cần, mà đang dần trở thành thói quen hằng ngày, gần như một trạng thái mặc định trong học tập và công việc.

• Học sinh – sinh viên vừa học, vừa cầm điện thoại.
• Nhân viên văn phòng mở cùng lúc email, chat nội bộ, họp online.
• Một ngày làm việc bị chia nhỏ bởi vô số thông báo “ting ting”.

Không phải thiếu thời gian, mà là thời gian bị chia nhỏ bởi quá nhiều thông báo (Nguồn: Internet)

Chúng ta quen với cảm giác lúc nào cũng có việc trong tay. Bận rộn trở thành một thước đo ngầm cho năng suất, dù kết quả thực sự có khi chẳng tương xứng.

Vì sao chúng ta lạm dụng Multitasking?

Không phải ai cũng cố tình làm khó não bộ của mình. Đa nhiệm xuất hiện ngày càng nhiều vì:

• Áp lực thời gian và khối lượng công việc ngày càng lớn.
• Văn hóa đề cao tốc độ, phản hồi nhanh, “làm được nhiều việc”.
• Công nghệ khiến sự xao nhãng trở nên quá dễ dàng.
• Và cả một hiểu lầm quen thuộc: làm nhiều việc cùng lúc sẽ tiết kiệm thời gian hơn.

Thực tế, chúng ta không thiếu năng lực, mà thiếu khoảng lặng để tập trung.

Multitasking giúp hay đang lấy đi điều gì?

Khi Multitasking mang lại hiệu quả

Đừng hiểu lầm rằng đa nhiệm luôn xấu, nếu dùng đúng chỗ:

• Với các việc đơn giản, quen thuộc: bạn hoàn toàn có thể vừa nấu cơm vừa lên kế hoạch cho ngày mai trong đầu.
• Tận dụng thời gian chết: nghe ngoại ngữ khi đang trên xe buýt hoặc chờ đợi tại phòng khám là một cách đa nhiệm cực kỳ thông minh.
• Phản ứng nhanh: trong một số môi trường linh hoạt (như sự kiện hay ngành dịch vụ), khả năng bao quát và xử lý nhiều đầu việc nhỏ cùng lúc giúp bạn không bị tụt lại phía sau.

Đa nhiệm đúng chỗ giúp ta linh hoạt hơn, không phải kiệt sức hơn (Nguồn: Internet)

Lúc này, multitasking giúp tăng sự linh hoạt và cảm giác chủ động. Nhưng mặt còn lại của đa nhiệm thường bị bỏ qua.

Khi Multitasking trở thành “kẻ bào mòn thầm lặng”

Vấn đề bắt đầu khi chúng ta lạm dụng nó:

• Giảm chất lượng: những lỗi sai ngớ ngẩn trong email, những số liệu nhầm lẫn trong báo cáo thường xuất hiện khi ta vừa làm vừa phân tâm.
• Mệt mỏi tinh thần: não bộ phải “khởi động lại” liên tục sau mỗi lần chuyển đổi công việc, gây ra stress và kiệt sức (burnout), dù khối lượng công việc thực tế không quá lớn.
• Mất khả năng tập trung sâu (Deep Work): càng đa nhiệm nhiều, chúng ta càng khó ngồi yên để tư duy một vấn đề phức tạp trong 30 phút.

Mệt mỏi đôi khi không đến từ khối lượng công việc, mà từ việc liên tục chuyển đổi sự chú ý (Nguồn: Internet)

Multitasking không phải lúc nào cũng gây hại, nhưng rất dễ gây hại khi bị dùng sai hoàn cảnh.

Đừng bỏ đa nhiệm, hãy dùng nó có ý thức

Thay vì cực đoan loại bỏ, mình chọn cách “thuần hóa” multitasking:

• Phân loại công việc rõ ràng:

1. Việc quan trọng/ khó: thực hiện đơn nhiệm (single-tasking). Tắt thông báo, tập trung tuyệt đối.
2. Việc bổ trợ/ đơn giản: có thể kết hợp để tiết kiệm thời gian.

• Quy tắc khung giờ: chia nhỏ thời gian (như phương pháp Pomodoro). Trong 25 phút đó, chỉ làm một việc duy nhất.
• Thay đổi tư duy: Năng suất không đo bằng số việc bạn làm cùng lúc, mà bằng kết quả cuối cùng bạn tạo ra.

Không phải bỏ đa nhiệm, mà là đặt nó vào khung thời gian có ý thức (Nguồn: Internet)

Multitasking không có lỗi; lỗi nằm ở cách chúng ta lựa chọn hoàn cảnh để áp dụng. Một người thông minh là người biết lúc nào cần “tăng tốc” với nhiều đầu việc, và lúc nào cần “tĩnh lặng” để đi sâu vào giá trị cốt lõi.

Hy vọng bài viết này giúp các bạn có cái nhìn công tâm hơn về thói quen hằng ngày của mình. Đừng để sự bận rộn đánh lừa, hãy chọn hiệu quả thực sự!

Bạn đang thuộc kiểu đa nhiệm liên tục hay đơn nhiệm có chọn lọc?

Công việc nào gần đây khiến bạn nhận ra mình cần thay đổi cách tập trung?

Chia sẻ góc nhìn của bạn nhé, đôi khi, chỉ một lần dừng lại và suy nghĩ, hiệu quả đã khác hoàn toàn.