Thực phẩm và sức khỏe – nỗi lo của người tiêu dùng trước dịp Tết Nguyên đán

Theo Bộ Y tế, tình hình ngộ độc thực phẩm trong năm 2025 đã giảm về số vụ, số người mắc và số người tử vong so với năm 2024. Điều này cho thấy tín hiệu tích cực trong công tác an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, khi dịp Tết đang đến gần, người tiêu dùng vẫn cần hết sức cảnh giác và tuyệt đối không được chủ quan.

Cẩn trọng từ những thực phẩm quen thuộc nhất

Những món ăn đặc trưng ngày Tết như giò, chả, nem chua, thịt đông, bánh chưng, bánh tét… vốn rất quen thuộc với người dân Việt Nam. Nhưng nếu thiếu cảnh giác và tiêu thụ không khoa học, hậu quả sẽ vô cùng khôn lường. Đa phần đây là các món ăn nguội, được chế biến với số lượng lớn và bảo quản trong thời gian dài, nên nếu quy trình vệ sinh không đảm bảo, nguy cơ ngộ độc là rất cao.

Bên cạnh đó, rượu bia là mặt hàng tiêu thụ mạnh trong dịp Tết. Áp lực sản xuất hàng loạt để kịp cung ứng thị trường dẫn đến việc kiểm soát chất lượng gặp nhiều khó khăn. Hệ quả là rượu bia không rõ nguồn gốc, rượu pha cồn công nghiệp hoặc rượu ngâm theo kinh nghiệm dân gian thiếu kiểm chứng an toàn xuất hiện tràn lan.

Cái giá phải trả cho sự chủ quan là những thiệt hại sức khỏe nghiêm trọng. Ở mức độ nhẹ, ngộ độc thực phẩm gây rối loạn tiêu hóa, đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, khiến cơ thể suy kiệt, mất nước. Nặng hơn, ngộ độc rượu methanol có thể gây rối loạn ý thức, suy hô hấp, hôn mê sâu, thậm chí tử vong. Đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi hay người có bệnh lý nền, hậu quả càng trở nên nặng nề và khó kiểm soát. Thay vì du xuân, nhiều gia đình phải trải qua kỳ nghỉ Tết trong bệnh viện, đối mặt với những thiệt hại không thể đong đếm bằng tiền.

Những điều cần lưu ý với người tiêu dùng

Để không biến mình thành nạn nhân của thực phẩm kém chất lượng và giữ trọn vẹn sức khỏe trong dịp Tết, người tiêu dùng cần chủ động thiết lập các biện pháp phòng vệ.

Hàng rào đầu tiên cần được dựng lên ngay từ khâu mua sắm, nơi người tiêu dùng phải kiên quyết nói “không” với tâm lý dễ dãi, ham rẻ. Với các loại thực phẩm tươi sống hay đồ chế biến sẵn như giò chả, bánh mứt, việc truy xuất nguồn gốc phải được xem là yêu cầu bắt buộc. Các yếu tố như nhãn mác, hạn sử dụng, địa chỉ sản xuất hay dấu kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm cần được kiểm tra kỹ lưỡng.

Ngay cả khi thực phẩm đã được mang về nhà, mối nguy vẫn hiện hữu. Nhiều người lầm tưởng tủ lạnh là chiếc “két sắt” vô trùng, dẫn đến thói quen nhồi nhét thực phẩm vô tội vạ, vô tình làm giảm hiệu suất làm lạnh và biến nơi bảo quản thành ổ vi khuẩn. Do đó, nguyên tắc “sống – chín riêng biệt” cần được tuân thủ nghiêm ngặt để ngăn chặn tình trạng nhiễm khuẩn chéo. Thực phẩm chín cần được bọc kín và đặt ở ngăn riêng, tách biệt hoàn toàn với đồ tươi sống vốn chứa nhiều mầm bệnh; đồng thời, tuyệt đối tránh việc cấp đông lại những phần thịt cá đã rã đông để ngăn chặn vi khuẩn phát triển trở lại.

Cuối cùng, kỷ luật trên bàn ăn chính là chốt chặn quan trọng nhất để bảo vệ thành quả của cả quá trình chuẩn bị. Dù bận rộn với các mâm cỗ liên miên, nguyên tắc “ăn chín, uống sôi” vẫn phải được ưu tiên hàng đầu, hạn chế tối đa việc hâm đi hâm lại thức ăn thừa nhiều lần khiến dinh dưỡng hao hụt và độc tố hình thành. Riêng đối với rượu bia, người tiêu dùng cần giữ sự tỉnh táo tuyệt đối trước ma trận đồ uống ngày Tết, chỉ lựa chọn các sản phẩm có tem thuế và nguồn gốc minh bạch. Đừng để một phút vui vẻ bên chén rượu trôi nổi đánh đổi bằng những tổn thương sức khỏe không thể vãn hồi.