Vì sao người trẻ đặc biệt nhạy cảm với thời điểm giao mùa?

Trước hết, cuối năm là một “ranh giới thời gian” mang ý nghĩa biểu tượng mạnh mẽ. Không giống những ngày bình thường, thời điểm giao mùa giữa năm cũ và năm mới tạo cảm giác khép lại, mở ra rất rõ ràng. Tâm lý học gọi đây là “hiệu ứng khởi đầu mới” (fresh start effect): con người có xu hướng nhìn lại quá khứ và tái định hình bản thân khi bước sang một cột mốc mới như năm mới, sinh nhật, tốt nghiệp hay chuyển việc. Với người trẻ, khi cuộc sống chưa ổn định và liên tục thay đổi, những cột mốc như vậy càng có ý nghĩa, giúp họ tạm dừng nhịp sống nhanh để tự hỏi: “Mình đã đi được đến đâu?”

Hiệu ứng khởi đầu mới giúp con người có động lực và phấn đấu để làm nên những điều mới mẻ cho đầu năm, đầu tháng hoặc đầu tuần – Ảnh minh họa: Internet

Việc tổng kết năm, vì thế, trước hết mang lại cảm giác tự hào và ghi nhận bản thân. Trong guồng quay học tập, công việc và mưu sinh, người trẻ thường quen với việc chạy tiếp từ mục tiêu này sang mục tiêu khác mà hiếm khi dừng lại để nhìn nhận những gì mình đã làm được. Cuối năm là dịp hiếm hoi để họ “đếm lại” những nỗ lực đã bỏ ra: một môn học vượt qua, một công việc mới, một mối quan hệ được chữa lành, hay đơn giản là đã sống sót qua một năm nhiều áp lực. Việc nhìn thấy thành tựu, dù nhỏ, cũng giúp người trẻ củng cố lòng tự trọng và cảm giác “mình không vô hình”, “mình đã tiến lên”, điều đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều người trẻ thường xuyên so sánh bản thân với người khác.

Việc đánh dấu hoàn thành checklist mang lại cảm giác hưng phấn, giúp mỗi người ý thức rõ hơn về những điều mình đã làm được – Ảnh minh họa: Internet.

Bên cạnh đó, tổng kết năm còn giúp giảm cảm giác mơ hồ, lạc hướng, trạng thái được xem là khá phổ biến ở người trẻ. Giai đoạn từ 20 – 30 tuổi là thời kỳ thử nghiệm, va chạm và liên tục đặt câu hỏi về con đường phía trước. Khi mọi thứ chồng chéo, cảm xúc dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, rối rắm, không biết mình đang đi đúng hay sai. Việc nhìn lại cả một năm dưới dạng tổng thể giúp sắp xếp lại trải nghiệm: điều gì là ngẫu nhiên, điều gì là xu hướng lặp lại, đâu là điểm mạnh và đâu là điều cần thay đổi. Quá trình này giống như việc “vẽ lại bản đồ” sau một hành trình dài, để người trẻ không còn cảm giác mình đang đi trong sương mù.

Bản đồ cuộc đời – Ảnh minh họa: Internet

Quan trọng hơn, tổng kết năm còn là bước đệm để xác lập mục tiêu cho năm tiếp theo. Sau nhiều vấp ngã, biến cố, thậm chí là thất bại, người trẻ thường cần một lý do chính đáng để bắt đầu lại. Năm mới, với ý nghĩa biểu tượng của sự làm mới, cho phép họ đặt mục tiêu mà không bị ám ảnh quá nặng bởi những sai lầm cũ. Mục tiêu năm mới không chỉ là danh sách những việc cần làm, mà còn là lời cam kết với chính mình: “Sau tất cả những gì đã trải qua, tôi muốn sống khác đi như thế nào?” Điều này giúp người trẻ lấy lại cảm giác kiểm soát cuộc sống, thay vì để hoàn cảnh cuốn đi.

Không thể phủ nhận rằng mạng xã hội góp phần khuếch đại xu hướng tổng kết năm. Tuy nhiên, đằng sau những bài viết lung linh hay những bảng checklist đẹp mắt là một nhu cầu tâm lý rất thật: nhu cầu được hiểu và được nhìn thấy sự trưởng thành của chính mình. Với người trẻ, tổng kết năm không phải để khoe khoang, mà để tự đối thoại; không chỉ để đặt mục tiêu lớn lao, mà để xác định lại giá trị sống sau những va chạm của đời thực.

Suy cho cùng, việc người trẻ thích tổng kết năm và đặt mục tiêu mới vào thời điểm giao mùa là một cách tự chữa lành và tự định hướng. Đó là lúc họ cho phép mình nhìn lại với sự công bằng hơn, tha thứ cho những điều chưa trọn vẹn, trân trọng những gì đã đạt được và mạnh dạn bước tiếp. Trong một thế giới nhiều biến động, việc dừng lại để tổng kết không phải là yếu đuối, mà là dấu hiệu của sự trưởng thành, khi người trẻ học cách hiểu mình trước khi đi xa hơn.