Tôi cần ‘khởi động lại’ não của mình sau kỳ nghỉ dài

Hôm nay, tôi bước vào bàn học với tâm thế của một người vừa được nạp đầy pin. Thế nhưng, khoảnh khắc đối diện với những trang tài liệu chuyên môn đầu tiên, đầu óc tôi bỗng phát ra âm thanh rè rè như một chiếc máy tính đời cũ đang cố tải trang web nặng.

Dù bạn là học sinh, sinh viên chuẩn bị bước vào năm học mới, hay một người đi làm đang quyết tâm học thêm kỹ năng mới sau nhiều năm rời xa sách vở, cảm giác bỗng dưng thấy mình “chậm hiểu” chắc chắn không hề xa lạ.

Trong nghiên cứu giáo dục, hiện tượng suy giảm kiến thức và tư duy logic sau một quãng thời gian ngắt quãng việc học được gọi bằng thuật ngữ summer slide.

Thực chất, bộ não con người vốn là một cỗ máy cực kỳ thực dụng. Theo cơ chế sinh học, bất kỳ kỹ năng hay luồng thông tin nào không được kích hoạt thường xuyên đều sẽ bị các tế bào thần kinh đưa vào chế độ “ngủ đông” nhằm tiết kiệm năng lượng. Vì vậy, não bộ chậm chạp sau kỳ nghỉ là một phản ứng sinh học hoàn toàn tự nhiên, chứ không phải do bạn “kém cỏi đi” như bạn vẫn thầm tự trách. Chúng ta sẽ có những cách để lấy lại nhịp độ của não bộ như sau:

Dọn dẹp “bộ nhớ đệm” và tạo nhịp đệm cho tư duy

Sai lầm phổ biến nhất của chúng ta khi quay lại bàn học là ngay lập tức ép bản thân phải ngồi vào bàn suốt tám tiếng mỗi ngày với hàng chồng tài liệu dày cộp.

Thay vào đó, tôi luôn chọn cách bắt đầu bằng việc dọn dẹp không gian xung quanh trước khi dọn dẹp tâm trí. Việc thu dọn chiếc bàn bừa bộn, sắp xếp lại các tệp tài liệu trong máy tính hay sắm một cuốn sổ tay mới chính là tín hiệu thị giác rõ ràng nhất gửi đến não bộ rằng kỳ nghỉ đã chính thức khép lại.

Khi không gian đã ngăn nắp, tôi đánh thức khả năng tiếp nhận thông tin ở “tốc độ 0,75x”. Thay vì lao ngay vào những bài tập hóc búa hay lý thuyết hàn lâm, tôi cho phép bản thân khởi động nhẹ nhàng bằng những bài viết tổng quan, nghe vài tập podcast chuyên ngành ngắn hoặc đọc lướt lại các ghi chú cũ trong lúc nhâm nhi tách cà phê sáng.

Những tài liệu mang tính chất làm quen này vừa đủ để kéo vùng ngôn ngữ và khả năng tập trung sâu quay trở lại, đặc biệt là sau nhiều tháng liền chỉ quen tiếp nhận các định dạng video ngắn dưới một phút.

Vượt qua rào cản tâm lý bằng những bước đi siêu nhỏ

Cảm giác lười biếng và kháng cự khi bắt đầu mở tài liệu ra là thứ rào cản tâm lý nặng nề nhất mà bất kỳ ai cũng phải đối mặt. Bí quyết của tôi để vượt qua sự trì hoãn này là áp dụng quy tắc “5 phút thỏa hiệp”.

Tôi tự nói với chính mình rằng tôi chỉ cần ngồi vào bàn và tập trung đọc đúng một trang sách hoặc viết một đoạn văn trong vỏn vẹn năm phút, nếu sau khoảng thời gian đó cảm thấy quá ngột ngạt thì hoàn toàn có thể đứng dậy đi làm việc khác.

Thực tế cho thấy, phần khó nhất luôn là lúc bắt đầu, một khi đã vượt qua được ngưỡng năm phút đầu tiên, quán tính làm việc sẽ tự động kéo chúng ta vào sâu trong luồng suy nghĩ.

Song song với việc rèn luyện thói quen ngồi vào bàn, việc điều chỉnh lại chiếc đồng hồ sinh học là yếu tố mang tính quyết định. Không một bộ não nào có thể vận hành mượt mà vào ban ngày nếu đêm hôm trước bạn thức lướt điện thoại đến rạng sáng.

Việc kéo giờ ngủ và giờ thức dậy sớm hơn mỗi ngày từ mười lăm đến hai mươi phút sẽ giúp cơ thể không bị sốc nhịp sinh học khi chuông báo thức reo vang vào ngày đầu tiên chính thức quay lại trường lớp.

Bộ não cũng giống như một chiếc xe máy sau thời gian dài nằm trong kho, việc vài cú đạp ga đầu tiên phát ra tiếng kêu cót két hay có chút khói bụi là chuyện hết sức bình thường. Đừng quá nôn nóng hay tạo áp lực buộc bản thân phải xuất sắc ngay từ ngày đầu tiên. Chỉ cần kiên nhẫn tra dầu mỡ, từng bánh răng tư duy rồi sẽ tự khắc quay trơn tru trở lại.