AI bước vào đời sống: Người trẻ dùng AI để học, làm việc và kiếm tiền như thế nào?

AI từng được nhắc đến như một công nghệ của tương lai. Nhưng với nhiều người trẻ, tương lai ấy đã đến từ những việc rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là cách người trẻ sử dụng AI trong học tập.

AI hiện diện hàng ngày, hàng giờ trong cuộc sống của chúng ta – Nguồn: Pexels 

Thay vì mất hàng giờ đọc một tài liệu dài để tìm những ý chính, người học có thể nhờ AI tóm tắt nội dung, giải thích một khái niệm khó bằng ngôn ngữ đơn giản hơn hoặc đặt câu hỏi trực tiếp dựa trên tài liệu đã cung cấp. AI cũng có thể hỗ trợ luyện ngoại ngữ, sửa câu, gợi ý từ vựng và xây dựng kế hoạch học tập theo mục tiêu cá nhân.

Điều đáng nói là AI không chỉ xuất hiện trong lớp học hay trường đại học. Nó đang len vào cả những công việc văn phòng tưởng như rất “thủ công”. T., 35 tuổi, hiện làm công việc văn phòng, cho biết AI đã trở thành một công cụ quen thuộc trong quá trình làm việc hằng ngày. “Trước đây, khi làm văn bản hoặc email, tôi thường phải đọc đi đọc lại để kiểm tra lỗi chính tả, cách diễn đạt. Bây giờ tôi có thể nhờ AI kiểm tra trước, sau đó tự mình xem lại và chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh”, T. chia sẻ.

Không dừng ở việc kiểm tra lỗi, T. còn sử dụng AI để hỗ trợ thiết kế banner, tìm ý tưởng cho nội dung truyền thông, viết lại những đoạn văn khó diễn đạt và hỗ trợ xử lý một số công việc lặp đi lặp lại. “Có những việc trước đây tôi phải mất khá nhiều thời gian để nghĩ xem bắt đầu từ đâu. Bây giờ tôi có thể đưa yêu cầu cho AI, lấy một số ý tưởng ban đầu rồi tự chỉnh sửa. Như vậy nhanh hơn khá nhiều”, T. nói.

Sản phẩm thiết kế (chưa hoàn thiện) trong quy trình do AI tạo, giúp rút ngắn thời gian thiết kế của đội ngũ – Nguồn: AI khởi tạo – NVCC

Điểm đáng chú ý trong chia sẻ này là T. không xem AI như một công cụ để “làm thay tất cả”. AI chủ yếu giúp rút ngắn những công đoạn mất thời gian, còn việc lựa chọn nội dung, kiểm tra thông tin và quyết định sử dụng phương án nào vẫn do con người thực hiện.

Với những người trẻ làm tự do hoặc có công việc tay trái, AI mở thêm nhiều cách để tạo ra sản phẩm và dịch vụ. Một người làm nội dung có thể dùng AI để tìm ý tưởng, xây dựng dàn ý, chỉnh câu chữ. Người làm thiết kế có thể sử dụng các công cụ AI để tạo hình ảnh, phát triển concept hoặc làm bản phác thảo. Freelancer có thể dùng AI hỗ trợ dịch thuật, viết nội dung, nghiên cứu thông tin, phân tích dữ liệu hay xây dựng sản phẩm số. Điều này khiến ranh giới giữa “biết sử dụng công nghệ” và “biết tạo ra giá trị từ công nghệ” ngày càng rõ hơn.

Một người không nhất thiết phải giỏi tất cả mọi thứ, nhưng nếu biết kết hợp kỹ năng của mình với AI, họ có thể hoàn thành nhiều công việc nhanh hơn trước. Tuy nhiên, AI không phải chiếc máy trả lời luôn đúng. Dùng AI càng nhiều, càng phải biết kiểm chứng.

Ở cuối mỗi đoạn chat, ChatGPT đều hiển thị cảnh báo: “ChatGPT có thể mắc lỗi. Hãy kiểm tra các thông tin quan trọng”, nhằm nhắc người dùng kiểm chứng các thông tin do AI cung cấp – Nguồn: Ảnh chụp màn hình.

Một trong những vấn đề lớn nhất khi sử dụng AI là thông tin sai. AI có thể đưa ra câu trả lời nghe rất hợp lý nhưng thực tế lại không chính xác. Nếu người dùng sao chép và sử dụng ngay, sai sót có thể xuất hiện trong bài viết, báo cáo, tài liệu học tập hoặc công việc.

Bên cạnh đó là vấn đề bản quyền, quyền sở hữu nội dung và nguy cơ người dùng quá phụ thuộc vào công cụ. Nếu việc gì cũng để AI viết, AI nghĩ và AI giải quyết, khả năng tư duy, diễn đạt và xử lý vấn đề của con người có thể dần bị ảnh hưởng.

T. cho rằng điều quan trọng nhất là “không được tin AI tuyệt đối”. “AI giúp mình nhanh hơn nhưng không có nghĩa là cái gì AI nói cũng đúng. Những thông tin quan trọng tôi vẫn phải kiểm tra lại. Với văn bản công việc cũng vậy, AI có thể sửa câu nhưng mình phải biết mình đang muốn nói gì”, T. chia sẻ.

Chỉnh sửa sản phẩm thiết kế từ AI để thành một bản hoàn thiện chứ không phụ thuộc 100% vào AI – Nguồn: NVCC

Có lẽ đây cũng là kỹ năng quan trọng nhất trong thời đại AI: không chỉ biết cách đặt câu hỏi cho máy, mà còn phải biết đánh giá câu trả lời của máy. Lợi thế không nằm ở việc biết AI, mà ở cách sử dụng AI. AI có thể thay đổi cách người trẻ học tập và làm việc, nhưng điều đó không đồng nghĩa con người sẽ trở nên không cần thiết.

Ngược lại, khi AI ngày càng phổ biến, lợi thế có thể thuộc về những người biết kết hợp công cụ này với kiến thức, kinh nghiệm và khả năng tư duy của chính mình. AI có thể đưa ra 10 ý tưởng, nhưng con người phải biết ý tưởng nào phù hợp. AI có thể viết một đoạn văn, nhưng con người phải biết thông điệp cần truyền tải là gì. AI có thể phân tích dữ liệu, nhưng quyết định cuối cùng vẫn cần dựa trên bối cảnh thực tế.