Làm “cú đêm” không hẳn là sai. Nhưng khi bóng đêm dần trở thành trạng thái sống mặc định, sức khỏe thường là thứ đầu tiên bị mang ra đánh đổi âm thầm và khó nhận ra nhất.

“Ước gì một ngày có hơn 24 tiếng”

Có một khoảng thời gian, tôi từng nghĩ ban đêm là lúc mình thuộc về chính mình nhất. Khi thành phố bắt đầu im lặng, điện thoại ngừng rung, không còn những cuộc trò chuyện kéo ngang dòng suy nghĩ, tôi cảm thấy mình làm việc tập trung hơn hẳn. Có những đêm, càng khuya đầu óc lại càng tỉnh. Ý tưởng xuất hiện nhiều hơn. Công việc cũng “trôi” hơn rất nhiều so với ban ngày.

Và tôi biết rất nhiều người trẻ bây giờ cũng đang sống như vậy. Không khó để bắt gặp những quán cà phê sáng đèn xuyên đêm, nơi hàng chục sinh viên và người trẻ cắm cúi bên laptop: người chạy bài tập, làm luận văn; người làm freelance xuyên đêm vì khách ở múi giờ khác.

Bích Phượng, sinh viên năm 3 ngành Ngôn ngữ Anh, chia sẻ rằng cô thường thức đến gần sáng vì lịch học ban ngày gần như kín hoàn toàn. Có những hôm bài quá nhiều, Phượng phải ra quán cà phê ngồi xuyên đêm để không làm phiền bạn cùng phòng. “Mình ước gì một ngày có hơn 24 tiếng để làm hết mọi việc”, Phượng nói.

Ánh đèn laptop giữa đêm đã trở thành hình ảnh quen thuộc của nhiều người trẻ hôm nay (Nguồn: Internet)

Có lẽ đó cũng là cảm giác chung của rất nhiều người trẻ hiện nay: cố gắng kéo dài quỹ thời gian bằng cách đánh đổi giấc ngủ. Nhưng không phải ai thức khuya cũng vì quá nhiều việc.

Có những người chỉ thật sự cảm thấy ngày của mình bắt đầu sau 11 giờ đêm. Ban ngày là deadline, tin nhắn công việc, bài vở, trách nhiệm và cảm giác lúc nào cũng phải phản hồi ai đó. Chỉ đến khuya, họ mới có cảm giác được sống chậm lại một chút: xem một bộ phim mình thích, nghe vài bài nhạc, nằm lướt điện thoại mà không bị ai đòi hỏi điều gì.

Ban đêm đôi khi trở thành khoảng lặng hiếm hoi sau một ngày đầy deadline và áp lực (Nguồn: Internet)

Vấn đề là cơ thể không phân biệt được bạn thức đêm vì tham vọng, áp lực hay cô đơn. Nó chỉ ghi nhận rằng bạn đang nghỉ ngơi ít hơn mức mình cần.

Sức khỏe không gục xuống ngay, nó mòn dần theo thời gian

Điều nguy hiểm nhất của việc thức khuya kéo dài là nó hiếm khi khiến bạn kiệt sức ngay lập tức. Nó đến rất chậm.

Ban đầu chỉ là cảm giác ngủ dậy vẫn mệt, đầu óc thiếu tỉnh táo và rất khó tập trung. Lâu dần, nhiều người bắt đầu mất luôn cảm giác buồn ngủ vào ban đêm: cơ thể vẫn kiệt sức nhưng não bộ không còn nghỉ ngơi đúng cách nữa.

Võ Văn Hiếu, một người làm công việc liên quan đến dịch vụ mạng xã hội, cho biết sau một thời gian dài thức khuya liên tục, cơ thể anh gần như luôn trong trạng thái thiếu năng lượng. “Mình dễ lờ đờ vào ban ngày, nổi nhiều mụn và lúc nào cũng thấy thiếu ngủ dù ngủ rất nhiều”, Hiếu kể.

Điều đáng sợ là con người rất dễ quen với trạng thái “luôn mệt”, đến mức xem nó như một phần bình thường của tuổi trẻ.

Đằng sau ánh đèn quán cà phê đêm là những người trẻ chống chọi mệt mỏi bằng cà phê và giấc ngủ bị cắt ngắn (Nguồn: Internet)

Trong khi đó, cơ thể vẫn âm thầm phát tín hiệu: khả năng tập trung giảm dần, tinh thần dễ cáu gắt hơn, giấc ngủ ngày càng kém chất lượng và năng lượng hồi phục không còn như trước. Không ít người bắt đầu phụ thuộc vào cà phê, nước tăng lực hay các chất kích thích chỉ để giữ mình tỉnh táo qua ngày.

Nhiều người nghĩ rằng mình đang làm việc hiệu quả hơn vào ban đêm. Nhưng đôi khi, cảm giác tỉnh táo đó chỉ là phản ứng tạm thời của não bộ trước áp lực và sự quá tải kéo dài. Cơ thể không có khái niệm “trả sau”. Nó ghi nhớ gần như mọi “hóa đơn” bạn đã ký với bóng đêm.

Điều người trẻ thường hiểu sai về việc thức khuya

Nhiều người trẻ không thật sự xem việc thức khuya là nguy hiểm vì phần lớn hậu quả không đến ngay trước mắt. Người ta thường nghĩ:

• “Ngủ bù cuối tuần là được”.
• “Mình còn trẻ nên chịu được”.
• “Chỉ cố vài năm thôi rồi sau này điều chỉnh lại”.

Nhưng cơ thể không vận hành đơn giản như vậy. Ngủ bù có thể giúp bạn đỡ mệt tạm thời, nhưng không dễ sửa lại một đồng hồ sinh học đã lệch quá lâu. Cảm giác “vẫn còn chịu được” cũng không đồng nghĩa với việc cơ thể không bị ảnh hưởng.

Không phải ai cũng có lựa chọn sống “đúng giờ”

Tất nhiên, thực tế luôn phức tạp hơn rất nhiều so với lời khuyên “ngủ sớm đi”. Có những công việc bắt buộc phải làm đêm. Có những giai đoạn chúng ta phải tăng tốc để nắm lấy cơ hội. Có người vừa học vừa làm để trang trải cuộc sống, có người chỉ thật sự tập trung khi mọi thứ xung quanh đã im lặng.

Làm đêm không đáng sợ bằng việc xem sự kiệt sức như cái giá hiển nhiên của sự chăm chỉ (Nguồn: Internet)

Làm đêm không khiến một người thất bại ngay lập tức. Điều đáng sợ hơn là khi sự kiệt sức dần trở thành trạng thái mặc định của cuộc sống. Khi bạn bắt đầu nghĩ rằng:

• Luôn mệt là bình thường.
• Luôn thiếu ngủ là bình thường.
• Luôn cạn năng lượng là chuyện ai lớn lên cũng phải trải qua.

Đó thường là lúc cơ thể đã bị đẩy quá xa khỏi nhịp nghỉ ngơi tự nhiên của nó. Làm đêm không đáng sợ bằng việc xem sự kiệt sức như một huy chương của sự chăm chỉ.

Nếu buộc phải làm ‘cú đêm’, hãy học cách bảo vệ mình

Không phải ai làm đêm cũng sẽ kiệt sức ngay. Điều quan trọng là đừng khiến cơ thể phải chống chọi một mình trong quãng thời gian đó.

Đôi khi điều cơ thể cần không phải thêm một ly cà phê, mà là một đêm được ngủ đủ (Nguồn: Internet)

• Nếu chưa thể ngủ sớm, ít nhất hãy cố giữ giờ ngủ ổn định hơn một chút thay vì hôm ngủ lúc 12 giờ, hôm lại thức đến gần sáng.
• Đừng để cà phê hay nước tăng lực trở thành cách duy nhất để tồn tại qua ngày.
• Hạn chế kéo dài thời gian lướt điện thoại ngay trước lúc ngủ.
• Đừng bắt dạ dày phải chịu thêm một cuộc chiến với mì gói lúc nửa đêm.

Quan trọng nhất, hãy học cách lắng nghe cơ thể mình. Đừng cố thức thêm 15 – 30 phút khi mắt đã mỏi và đầu óc không còn tỉnh táo thật sự nữa. Có những lúc cảm giác “mình vẫn làm được” chỉ là ảo giác của sự quá tải.

Bình minh luôn đến để đòi lại phần của nó

Công việc có thể chạy theo múi giờ khác, nhưng cơ thể bạn thì không. Tuổi trẻ cho chúng ta cảm giác mình còn rất nhiều năng lượng để thức thêm một đêm nữa, cố thêm một chút nữa, chạy nhanh hơn một chút nữa. Nhưng không cơ thể nào được thiết kế để sống mãi trong trạng thái chống lại đồng hồ sinh học tự nhiên.

Bạn có thể mượn bóng đêm để đi nhanh hơn trong một giai đoạn của tuổi trẻ, nhưng sớm muộn, bình minh cũng sẽ quay lại đòi phần của nó.

Bạn thì sao? Bạn đang thức đêm vì tham vọng, áp lực… hay chỉ đơn giản là chưa muốn ngày hôm nay kết thúc?