COVID-19 tăng trở lại: Không hoang mang, nhưng không chủ quan

TS.BS Lê Thị Thu Hương – Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết SARS-CoV-2 vẫn lưu hành trong cộng đồng, COVID-19 chưa biến mất và có thể tăng trở lại theo từng thời điểm, từng địa phương.

Theo thông tin Bộ Y tế công bố cuối tháng 7-2026, một số cơ sở y tế ghi nhận số người mắc COVID-19 đến khám và điều trị tăng trong vài tuần gần đây. Dù vậy, tại thời điểm công bố, chưa thấy số ca nặng hoặc tử vong tăng bất thường.

Theo bác sĩ Hương, số ca mắc tăng là tín hiệu cần theo dõi, nhưng chưa phải bằng chứng về một “làn sóng nguy hiểm mới”. Điều cần quan tâm hơn là số bệnh nhân phải nhập viện, cần thở oxy hoặc hồi sức có tăng hay không; bệnh có xuất hiện nhiều ở người cao tuổi, người có bệnh nền hay không.

Người cao tuổi, nhiều bệnh nền cần theo dõi sát

Nguy cơ diễn tiến nặng không chỉ phụ thuộc vào tuổi mà còn liên quan đến bệnh nền, thể trạng và khả năng kiểm soát bệnh. Những nhóm cần lưu ý gồm người cao tuổi, mắc bệnh phổi hoặc tim mạch mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan, béo phì nặng; người mắc ung thư, ghép tạng, bệnh tự miễn hoặc đang dùng corticoid, thuốc ức chế miễn dịch. Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và trẻ có bệnh nền cũng cần được theo dõi.

“Cùng một kết quả dương tính nhưng mức độ đáng lo có thể khác nhau”, bác sĩ Hương nói. Một người trẻ, khỏe mạnh có thể chỉ đau họng, sốt nhẹ, trong khi người cao tuổi mắc COPD, suy tim hoặc bệnh thận có thể diễn tiến nặng hơn.

Các triệu chứng ban đầu của COVID-19 hiện nay không khác nhiều so với các bệnh nhiễm trùng hô hấp khác, gồm sốt, đau họng, ho, sổ mũi, nghẹt mũi, đau nhức người và mệt. Một số người có thể buồn nôn, tiêu chảy; mất mùi, mất vị vẫn có thể gặp nhưng không còn điển hình ở tất cả người bệnh.

Vì triệu chứng dễ nhầm với cúm và các bệnh hô hấp khác, người dân không nên chỉ dựa vào triệu chứng để loại trừ COVID-19. Với người thuộc nhóm nguy cơ cao, không nên chờ bệnh nặng mới đi khám.

Đừng chờ khó thở mới đến viện

Ở người cao tuổi, dấu hiệu bệnh nặng đôi khi không phải sốt cao hay khó thở rõ rệt. Gia đình có thể nhận thấy người bệnh ăn ít, ngủ nhiều, chậm chạp hơn, nói chuyện phải ngắt quãng để lấy hơi hoặc đi vài bước đã phải dừng lại nghỉ.

Bác sĩ Hương khuyến cáo người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch nên liên hệ bác sĩ ngay những ngày đầu xuất hiện triệu chứng, dù triệu chứng còn nhẹ.

Một số thuốc kháng vi-rút chỉ có lợi khi dùng đúng người và đủ sớm. Thời điểm tính từ khi bắt đầu sốt, ho hoặc đau họng, không phải từ ngày có kết quả xét nghiệm dương tính. Với người có chỉ định, thuốc thường cần được bắt đầu trong khoảng 5-7 ngày đầu.

Cần đến cơ sở y tế sớm hoặc gọi cấp cứu khi người bệnh khó thở lúc nghỉ, thở nhanh, không nói được trọn câu, hụt hơi tăng dần; đau hoặc nặng ngực kéo dài; lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức; môi, đầu chi hoặc da tím tái, nhợt nhạt bất thường; bỏ ăn, uống, nôn ói.

Ở trẻ nhỏ, các dấu hiệu nguy hiểm gồm bỏ bú, bú kém, li bì, thở nhanh, rút lõm lồng ngực hoặc tím tái.

Nếu có máy đo SpO₂, người dân có thể dùng để hỗ trợ theo dõi. Ở người không có tình trạng thiếu oxy mạn tính, SpO₂ dưới 94% hoặc giảm rõ so với mức thường ngày là dấu hiệu cần liên hệ cơ sở y tế sớm. Tuy nhiên, nếu khó thở, đau ngực, lơ mơ, tím tái hoặc xuống sức nhanh, vẫn cần đi cấp cứu dù chỉ số SpO₂ chưa giảm.

Không chủ quan khi phòng bệnh 

Theo bác sĩ Hương, người dân không cần trở lại tâm lý căng thẳng như những năm đầu đại dịch, nhưng không nên bỏ qua các biện pháp phòng bệnh cơ bản.

Nên đeo khẩu trang khi đến cơ sở y tế, đi phương tiện giao thông công cộng, ở nơi đông người hoặc không gian kín, ít thông khí. Người đang sốt, ho, đau họng, sổ mũi càng cần đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc, nhất là với người cao tuổi, người có bệnh nền.

Rửa tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng và giữ nhà ở, nơi làm việc thông thoáng vẫn cần được duy trì. Khi trong nhà có người bệnh, không nhất thiết phải phun khử khuẩn liên tục; nên hạn chế tiếp xúc gần, mở cửa thông thoáng và không dùng chung đồ cá nhân.

Vắc-xin COVID-19 vẫn có vai trò giảm nguy cơ bệnh nặng và tử vong. Tuy nhiên, lịch tiêm nhắc lại không giống nhau ở tất cả mọi người. Người dân cần thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Y tế và cơ sở tiêm chủng tại từng thời điểm. Người cao tuổi, có bệnh nền, suy giảm miễn dịch hoặc phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ để được tư vấn.

Với người trẻ, khỏe mạnh, triệu chứng nhẹ, có thể theo dõi tại nhà. Người bệnh nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống phù hợp và dùng thuốc hạ sốt, giảm đau đúng liều khi cần.

Gia đình nên ghi lại ngày bắt đầu triệu chứng, nhiệt độ, SpO₂ nếu có, mức độ khó thở, khả năng ăn uống, đi lại và các thuốc đang sử dụng. Nếu người bệnh yếu dần, ăn uống kém, khó thở tăng hoặc SpO₂ giảm, không nên tiếp tục theo dõi tại nhà.

Đặc biệt, không tự ý dùng kháng sinh, corticoid, thuốc chống đông hay thuốc kháng vi-rút. Không có một đơn thuốc COVID-19 dùng chung cho tất cả người bệnh. Kháng sinh không điều trị được vi-rút; các thuốc khác cũng cần có chỉ định phù hợp.

COVID-19 đã trở nên quen thuộc hơn nhưng không có nghĩa là vô hại với mọi người. Theo bác sĩ Hương, điều cần thiết lúc này là bình tĩnh nhưng không thờ ơ.

“Đừng chỉ hỏi biến thể này có nặng không, mà cần nhìn vào người mắc bệnh là ai”. Với người cao tuổi, có nhiều bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch, phát hiện sớm và liên hệ bác sĩ ngay từ những ngày đầu vẫn là yếu tố quan trọng để đánh giá nguy cơ, cân nhắc điều trị kịp thời.

Với cộng đồng, ở nhà khi đang sốt, đeo khẩu trang khi có triệu chứng, giữ không gian thông thoáng, không tự mua thuốc và theo dõi những thay đổi của người bệnh qua từng ngày là những việc đơn giản nhưng thiết thực để ứng phó với đợt gia tăng ca bệnh.