Nghệ Thuật Hát Bội: Khi Hồn Sử Việt Vang Lên Qua Từng Lời Xướng, Vai Diễn

Sáng ngày 21.6, Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP.HCM đã tổ chức chương trình quảng bá nghệ thuật hát bội tại khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, sân trước Đền thờ Vua Hùng. Sự kiện không chỉ mang đến những màn trình diễn đặc sắc mà còn mở ra cơ hội để người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế tìm hiểu, trải nghiệm một trong những loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống đặc sắc của dân tộc.

Giữa không gian đậm chất văn hóa lịch sử, những lời ca trầm hùng, tiếng trống dồn dập cùng những bộ trang phục rực rỡ đã đưa khán giả bước vào thế giới nghệ thuật hát bội – nơi những câu chuyện lịch sử, đạo lý và nhân sinh được truyền tải bằng ngôn ngữ sân khấu giàu tính biểu tượng.

Đây cũng là hoạt động nằm trong những hoạt động nhằm đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng, góp phần tạo sức lan tỏa cho các chương trình nghệ thuật quy mô lớn của Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP.HCM trong thời gian tới.

Không Gian Quảng Bá Đa Sắc Màu Của Nghệ Thuật Hát Bội

Ngay từ sáng sớm, khu vực sân trước Đền thờ Vua Hùng đã thu hút đông đảo người dân, du khách và những người yêu văn hóa truyền thống đến tham quan, trải nghiệm.

Không gian biểu diễn nghệ thuật hát bội thu hút đông đảo người tham dự – Ảnh: MXH DDVN

Một trong những điểm nhấn nổi bật của chương trình là khu vực trưng bày hình ảnh các nhân vật quen thuộc trong nghệ thuật hát bội. Những bức ảnh tái hiện các vai diễn với lối hóa trang đặc trưng, thần thái sắc nét cùng phục trang cầu kỳ đã giúp người xem cảm nhận rõ hơn nét đẹp độc đáo của loại hình sân khấu truyền thống này.

Triển lãm hình ảnh nhân vật hát bội với phục trang và thần thái đặc trưng – Ảnh: MXH DDVN

Bên cạnh các hình ảnh trưng bày, khu vực giới thiệu phục trang biểu diễn cũng thu hút sự quan tâm của đông đảo khách tham quan. Những bộ áo giáp, mão đội đầu, hia, trang sức cùng các họa tiết thêu thủ công cầu kỳ cho thấy sự công phu trong quá trình xây dựng hình tượng nhân vật trên sân khấu.

Trang phục hát bội rực rỡ – tinh hoa mỹ thuật sân khấu cổ truyền Việt Nam – Nguồn: MXH DDVN

Một hoạt động được nhiều em nhỏ và người trẻ yêu thích là khu vực tô màu mặt nạ nhân vật hát bội.

Thông qua hoạt động này, khán giả được giới thiệu về hệ thống màu sắc hóa trang mang tính biểu tượng đặc trưng của loại hình nghệ thuật này. Trong hát bội, màu sắc khuôn mặt không chỉ dùng để làm đẹp mà còn thể hiện tính cách nhân vật.

Mặt đỏ thường đại diện cho người trung nghĩa, chính trực và trung thành. Mặt trắng thường gắn với những nhân vật gian thần, xảo quyệt hoặc mưu mô. Mặt đen tượng trưng cho sự cương trực, thẳng thắn và mạnh mẽ. Trong khi đó, các gam màu xanh, vàng hoặc các họa tiết cách điệu thường được sử dụng cho những nhân vật võ tướng, thần linh hoặc các nhân vật có tính cách đặc biệt.

Chính hệ thống ký hiệu thị giác này giúp khán giả dễ dàng nhận biết tính cách nhân vật ngay từ khi họ xuất hiện trên sân khấu.

Khám phá ngôn ngữ mặt nạ độc đáo qua hoạt động tô màu mặt nạ hát bội – Ảnh: MXH DDVN

2. Sân Khấu Sống Động Đưa Lịch Sử Đến Gần Công Chúng

Phần biểu diễn nghệ thuật là điểm nhấn thu hút đông đảo khán giả tập trung theo dõi.

Giữa không gian linh thiêng của Đền thờ Vua Hùng, sân khấu hát bội hiện lên rực rỡ với sắc đỏ, vàng và xanh đặc trưng. Những lớp diễn được thể hiện bằng các động tác dứt khoát, thần thái uy nghi cùng lối hát ngân nga, luyến láy đặc trưng.

Hình ảnh đặc sắc trong vở Giã Thị lạc đẻ – Ảnh: MXH DDVN

Tiếng trống chầu vang lên từng hồi mạnh mẽ, hòa cùng tiếng nhạc cụ truyền thống tạo nên bầu không khí vừa hào hùng vừa cuốn hút. Mỗi bước chân, mỗi cái xoay người hay ánh mắt của nghệ sĩ đều được thể hiện đầy dụng ý, giúp khắc họa rõ nét tính cách nhân vật.

Khi các nhân vật xuất hiện trong lớp hóa trang cầu kỳ với những chiếc mão cao, bộ râu dài và trang phục lộng lẫy, khán giả như được đưa trở về không gian của những triều đại xưa. Hiệu ứng khói sân khấu cùng sự phối hợp nhịp nhàng giữa âm thanh, ánh sáng và diễn xuất đã tạo nên một bức tranh nghệ thuật đa sắc màu, nơi lịch sử và sân khấu hòa quyện vào nhau.

Hình ảnh đặc sắc trong trích đoạn Anh Hùng Trần Bình Trọng – Ảnh: MXH DDVN

3. Cơ Hội Để Người Trẻ Trải Nghiệm Và Kết Nối Với Di Sản

Không chỉ dừng lại ở việc thưởng thức biểu diễn, chương trình còn tạo điều kiện để khán giả trực tiếp tham gia giao lưu với nghệ sĩ.

Nhiều bạn trẻ hào hứng bước lên sân khấu thử thực hiện các động tác cơ bản, học cách biểu cảm gương mặt hay trải nghiệm lối diễn xuất đặc trưng của hát bội. Sự tương tác gần gũi này giúp nghệ thuật truyền thống trở nên dễ tiếp cận hơn với thế hệ trẻ.

Không chỉ xem, các bạn trẻ còn trực tiếp trải nghiệm nghệ thuật hát bội ngay trên sân khấu – Ảnh: MXH DDVN

Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, nhiều người lần đầu tiên hiểu rằng đằng sau một vai diễn hát bội là quá trình rèn luyện công phu về giọng hát, hình thể, thần thái và kỹ thuật biểu diễn.

4. Khi Hát Bội Chinh Phục Khán Giả Mọi Lứa Tuổi

Điều đáng chú ý là chương trình đã thu hút đông đảo khán giả thuộc nhiều độ tuổi khác nhau.

Từ những người lớn tuổi yêu thích nghệ thuật truyền thống, các gia đình có trẻ nhỏ cho đến đông đảo sinh viên, học sinh và du khách nước ngoài đều chăm chú theo dõi từng tiết mục. Nhiều người liên tục ghi lại hình ảnh, quay video và chia sẻ khoảnh khắc trải nghiệm trên các nền tảng mạng xã hội.

Nhiều phụ huynh đưa con nhỏ đến thưởng thức nghệ thuật hát bội – Ảnh: MXH DDVN

Nhiều cô chú chăm chú theo dõi và ghi lại khoảnh khắc biểu diễn hát bội bằng điện thoại, máy ảnh – Ảnh: MXH DDVN

Du khách nước ngoài hào hứng chụp ảnh, say mê ghi lại những khoảnh khắc đặc sắc của sân khấu hát bội – Ảnh: MXH DDVN

Những tràng pháo tay vang lên sau mỗi lớp diễn, sự thích thú của khán giả trong phần giao lưu và những ánh mắt chăm chú theo dõi từng động tác của nghệ sĩ cho thấy sức sống bền bỉ của hát bội trong đời sống đương đại.

Đặc biệt, sự xuất hiện của nhiều bạn trẻ tại chương trình là tín hiệu tích cực cho thấy nghệ thuật truyền thống vẫn có khả năng kết nối với thế hệ mới khi được giới thiệu bằng những hình thức gần gũi và sáng tạo.

Chương trình quảng bá nghệ thuật hát bội do Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP.HCM tổ chức không chỉ là hoạt động biểu diễn đơn thuần mà còn là cầu nối đưa công chúng đến gần hơn với di sản văn hóa dân tộc.

Trong bối cảnh nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống đang đối mặt với không ít thách thức, những chương trình trải nghiệm thực tế như thế này góp phần khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, đối với các giá trị văn hóa lâu đời.

Mỗi lời xướng, mỗi lớp diễn, mỗi tiếng trống vang lên trên sân khấu hôm nay không chỉ kể lại những câu chuyện của quá khứ mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa hồn cốt văn hóa Việt cho các thế hệ mai sau.

Nếu chương trình quảng bá tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM mang đến cái nhìn gần gũi về nghệ thuật hát bội, thì “Sắc Ấn Ngọc Nam Phương”, dự kiến diễn ra vào ngày 3.7.2026 tại Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh sẽ là cơ hội để khán giả thưởng thức loại hình nghệ thuật này trong không gian sân khấu chuyên nghiệp và quy mô hơn.

Chương trình được xây dựng hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn – Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 – 2.7.2026). Thông qua ngôn ngữ sân khấu hát bội truyền thống, tác phẩm kỳ vọng tái hiện những dấu ấn lịch sử, văn hóa và tinh thần của vùng đất mang tên Bác, đồng thời góp phần tôn vinh những giá trị di sản nghệ thuật dân tộc trong dòng chảy phát triển của thành phố.

Hẹn gặp bạn tại chương trình nghệ thuật hát bội “Sắc Ấn Ngọc Nam Phương”