Triển lãm ‘Ghế Đỏ’: Sự kết hợp giữa con tem lịch sử và chiếc ghế nhựa hiện đại

Nghệ sĩ Hoàng Anh vừa ra mắt triển lãm cá nhân lần thứ hai mang tên Ghế Đỏ – The Red Chair, dưới sự hướng dẫn và giám tuyển của ông David Willis. Đây là dự án tiếp nối chuỗi tác phẩm Phong cảnh lạ thường trước đó. Trong dự án cũ, nam nghệ sĩ từng đặt những chiếc ghế nhựa đỏ vào giữa các phong cảnh thiên nhiên rộng lớn. Lần này, anh tiếp tục sử dụng hình ảnh chiếc ghế nhựa quen thuộc, nhưng đặt vào một bối cảnh hoàn toàn mới liên quan đến các tư liệu lịch sử.

Ảnh: Wiking Salon

Ý tưởng sử dụng hình ảnh chiếc ghế hiện đại cùng những con tem của quá khứ

Phương pháp thực hiện các tác phẩm trong triển lãm lần này khá rõ ràng và đòi hỏi sự tỉ mỉ. Nghệ sĩ Hoàng Anh đã tìm kiếm và thu thập những con tem thư bản gốc của Việt Nam phát hành từ giai đoạn đầu khi đất nước mới giành độc lập. Các con tem này được thu thập từ nhiều kho lưu trữ công cộng và bộ sưu tập cá nhân.

Sau khi có được con tem gốc, nghệ sĩ tiến hành số hóa bằng cách quét kỹ thuật số (scan), phóng đại kích thước lên nhiều lần rồi in ra trên chất liệu giấy chuyên dụng. Trên nền những con tem đã được phóng to này, Hoàng Anh dùng màu nước để vẽ thêm hình ảnh chiếc ghế nhựa đỏ.

Ảnh: Wiking Salon

Những con tem gốc vốn mang phong cách mỹ thuật hiện thực xã hội chủ nghĩa, thể hiện các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp hoặc đời sống sinh hoạt của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Việc vẽ thêm chiếc ghế nhựa, một vật dụng rất phổ biến ở thời điểm hiện tại lên nền con tem cũ là cách nghệ sĩ đặt hai yếu tố của hai thời kỳ lịch sử khác nhau vào chung một khung hình. Qua đó, người xem có thể nhìn thấy sự tiếp nối của đời sống lao động và tinh thần xây dựng đất nước qua nhiều thời kỳ.

Chiếc ghế nhựa đỏ và khái niệm không gian sinh hoạt thứ ba

Chiếc ghế nhựa đỏ xuất hiện ở khắp không gian vỉa hè Việt Nam, từ quán ăn đến các điểm tụ họp cộng đồng. Đây là nơi người dân ngồi ăn uống, trò chuyện và trao đổi thông tin với nhau mỗi ngày. Chiếc ghế nhựa cũng là vật dụng gắn liền với văn hóa ngồi quán xá và các buổi tụ họp ăn uống thân mật của người Việt.

Ảnh: Wiking Salon

Theo nhà nghiên cứu Ray Oldenburg, “không gian thứ ba” là những địa điểm công cộng nơi con người gặp gỡ và xây dựng kết nối xã hội ngoài gia đình và nơi làm việc.

Trong bối cảnh đô thị hóa, những không gian này ngày càng thu hẹp. Những nơi có chiếc ghế nhựa đỏ lại càng trở nên thiết thực. Nhà nghiên cứu Homi Bhabha cũng sử dụng khái niệm này để nói về sự giữ gìn bản sắc địa phương, chống lại xu hướng bị đồng hóa về văn hóa trong xã hội hiện đại. Đối với nghệ sĩ Hoàng Anh, chiếc ghế đỏ không đơn thuần là một món đồ nội thất giá rẻ, mà nó là minh chứng thực tế cho tính cách kiên cường và tinh thần gắn kết tập thể của người Việt Nam.

Tính phổ biến toàn cầu và lòng biết ơn thế hệ đi trước

Dù chiếc ghế nhựa đỏ mang đặc điểm sinh hoạt rất riêng của Việt Nam, nhưng đây cũng là vật dụng quen thuộc ở nhiều quốc gia khác, đặc biệt là tại các nước thuộc khu vực phương Nam. Việc một số nghệ sĩ quốc tế như Bad Bunny sử dụng hình ảnh ghế nhựa trong sản phẩm của mình cho thấy một vật dụng bình dân hoàn toàn có thể trở thành một biểu tượng của văn hóa đại chúng toàn cầu.

Ảnh: Wiking Salon

Bên cạnh ý nghĩa về không gian sinh hoạt cộng đồng, hình ảnh chiếc ghế nhựa đỏ trong triển lãm của Hoàng Anh còn mang một thông điệp rõ ràng về lòng biết ơn. Những hình ảnh lao động trên con tem cũ nhắc nhở người xem về các thế hệ đi trước – những người đã làm việc vất vả trong quá khứ để thế hệ sau có được cuộc sống đầy đủ như ngày hôm nay.

Thực hành nghệ thuật của Hoàng Anh tại triển lãm này mang phong cách trực diện và có phần vui nhộn. Cách anh thay đổi chi tiết trên các hình ảnh có sẵn gợi nhắc đến phương pháp làm việc của nghệ sĩ phương Tây Richard Prince. Hoàng Anh chỉ thêm thắt hình ảnh chiếc ghế đỏ một cách vừa phải để không làm mất đi nội dung gốc của con tem. Đồng thời, anh còn cố tình xử lý phần viền giấy bằng hiệu ứng răng cưa và tạo các vết cháy xém bằng lửa để mô phỏng lại sự tác động của thời gian lên các tài liệu cũ.

Ảnh: Wiking Salon

Trong giới nghệ thuật, Hoàng Anh được biết đến là người rất mến khách và thường xuyên tổ chức các buổi ăn uống, gặp gỡ bạn bè tại nhà riêng ở Đà Lạt. Anh luôn coi những cuộc trò chuyện đời thường là nguồn tư liệu quan trọng cho việc sáng tác.

Triển lãm Ghế Đỏ – The Red Chair diễn ra đến ngày 28.6 tại không gian Wiking Salon (số 79 Đường Nguyễn Hữu Thọ, Huyện Nhà Bè, TP. Hồ Chí Minh). Thời gian mở cửa đón khách tham quan từ thứ Ba đến Chủ Nhật, từ 10 giờ đến 18 giờ hằng ngày (đóng cửa vào thứ Hai). Để đảm bảo không gian yên tĩnh và trải nghiệm thưởng thức tác phẩm trọn vẹn, khách tham quan cần đăng ký lịch hẹn với ban tổ chức trước khi đến khu vực trưng bày.