Vì sao nhiều học sinh thấy ‘cháy sạch’ trước giờ G?

“Burnout” là gì?

Kỳ thi càng đến gần, áp lực càng lớn. Nhiều học sinh bước vào giai đoạn ôn thi với lịch học dày đặc từ sáng đến khuya, liên tục giải đề, học thêm, thức đêm để “chạy nước rút”. Nhưng không ít em rơi vào trạng thái mất động lực, học không vào, dễ cáu gắt, thậm chí bật khóc chỉ vì một bài toán khó. Theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, đó có thể là dấu hiệu của “burnout” – trạng thái kiệt sức vì học tập kéo dài.

Theo Hiệp hội Tâm lý học Mỹ, burnout là tình trạng cạn kiệt về thể chất, cảm xúc và tinh thần do áp lực kéo dài, đi kèm cảm giác mất động lực, giảm hiệu suất và suy nghĩ tiêu cực. Với học sinh cuối cấp, trạng thái này thường xuất hiện trong giai đoạn ôn thi căng thẳng, khi việc học gần như chiếm trọn thời gian trong ngày.

Khi việc học không còn mang lại động lực

Nhiều học sinh nghĩ rằng burnout chỉ là cảm giác mệt mỏi thông thường. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng trạng thái này kéo dài và ảnh hưởng trực tiếp đến cả khả năng học tập lẫn sức khỏe tinh thần.

Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy là mất hứng thú với việc học, kể cả với những môn từng yêu thích. Học sinh có thể ngồi trước bàn học nhiều giờ nhưng không tập trung, liên tục trì hoãn hoặc cảm thấy lo lắng mỗi khi mở sách vở. Một số em trở nên cáu gắt, nhạy cảm, dễ thất vọng với bản thân khi kết quả không như mong muốn.

Burnout cũng thường đi kèm các biểu hiện thể chất như đau đầu, mất ngủ, đau dạ dày, mệt mỏi dù đã ngủ đủ giấc. Không ít học sinh hình thành thói quen không lành mạnh trong mùa thi như lạm dụng cà phê, thức khuya kéo dài, bỏ bữa hoặc ăn uống thất thường để cố học thêm.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân lớn nhất dẫn đến kiệt sức là việc học thiếu cân bằng. Khi học sinh đặt toàn bộ giá trị bản thân vào điểm số, áp lực thành tích sẽ khiến tâm lý luôn ở trạng thái căng thẳng. Bên cạnh đó, khối lượng kiến thức lớn, lịch học dày đặc và tâm lý “sợ thua kém” cũng khiến nhiều em tự ép mình vượt quá giới hạn.

Đáng chú ý, thói quen trì hoãn và chủ nghĩa hoàn hảo cũng tạo thành vòng luẩn quẩn nguy hiểm. Việc chần chừ khiến bài vở dồn lại, từ đó áp lực tăng lên và học sinh càng dễ rơi vào trạng thái hoảng loạn trước kỳ thi.

Ôn thi hiệu quả không đồng nghĩa với học liên tục

Theo các chuyên gia giáo dục, điều quan trọng nhất trong giai đoạn ôn thi không phải là học càng nhiều càng tốt, mà là duy trì sự ổn định về tinh thần và thể lực.

Học sinh nên xây dựng thời gian biểu hợp lý, chia nhỏ mục tiêu học tập theo từng ngày thay vì cố “nhồi” toàn bộ kiến thức trong thời gian ngắn. Sau mỗi khoảng thời gian học tập, cần có quãng nghỉ để não bộ được phục hồi. Những hoạt động đơn giản như đi bộ, nghe nhạc, vận động nhẹ hoặc trò chuyện với bạn bè đều có thể giúp giải tỏa áp lực hiệu quả.

Giấc ngủ cũng là yếu tố đặc biệt quan trọng trong mùa thi. Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ kéo dài làm giảm khả năng ghi nhớ và tập trung, khiến việc học kém hiệu quả hơn. Vì vậy, thay vì thức đến 2 – 3 giờ sáng để học thuộc bài, học sinh cần ưu tiên ngủ đủ giấc và duy trì nhịp sinh hoạt ổn định.

Bên cạnh đó, việc chia sẻ cảm xúc với gia đình, thầy cô hoặc bạn bè cũng rất cần thiết. Khi cảm thấy quá áp lực, học sinh không nên âm thầm chịu đựng mà cần tìm người lắng nghe và hỗ trợ. Trong nhiều trường hợp, chỉ một cuộc trò chuyện đúng lúc cũng có thể giúp giải tỏa cảm giác bế tắc.

Kỳ thi quan trọng là một cột mốc lớn, nhưng không phải thước đo duy nhất của giá trị bản thân. Giữ gìn sức khỏe tinh thần, sự bình tĩnh và năng lượng tích cực đôi khi còn quan trọng hơn việc cố gắng học đến kiệt sức.