Hương đồng cỏ nội

Nếu có thể gói quê hương vào một điều duy nhất, tôi sẽ chọn mùi hương. Không phải hương hoa trong vườn hay khói bếp chiều đông, mà là hương đồng cỏ nội phảng phất trong gió. Thứ hương thơm ấy đã đi cùng tôi qua những năm tháng chân đất chạy trên những bờ ruộng, qua những chiều rong chơi quên lối về và cả những ngày trưởng thành nơi đất khách quê người. Nó bình dị đến mức người ta dễ quên, nhưng một khi đã xa rồi thì nhớ đến nao lòng.

Mỗi độ lúa đòng đòng, cánh đồng quê tôi lại tỏa ra một mùi hương rất riêng. Đó là mùi lúa non dịu ngọt, thanh mát như hương cốm mới. Những buổi sớm tinh mơ, khi mặt trời còn e ấp sau hàng tre, từng cơn gió nhẹ lướt qua cánh đồng mang theo mùi thơm ngát của lúa, khiến lòng người trở nên bình yên đến lạ. Hương thơm ấy không nồng nàn như hoa sữa phố thị, cũng chẳng kiêu sa như những lọ nước hoa đắt tiền, mà mộc mạc, chân thành như chính tấm lòng của người quê.

Cánh đồng trù phú ở Quảng Ngãi (nhìn từ chùa Thiên Ấn) thoang thoảng mùi lúa non mỗi độ lúa trổ đòng đòng – Ảnh: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Nhưng quê hương đâu chỉ có hương thơm của đồng lúa. Quê hương còn đọng lại trong vị chát ngắt của dái mít non lũ trẻ hái trộm sau vườn, nhai mãi vẫn thấy đầu lưỡi se lại; trong vị chua ngọt của những trái mận đỏ chấm muối ớt, cắn một miếng là xuýt xoa, sặc sụa mà vẫn muốn ăn thêm miếng nữa. Những hương vị dân dã ấy đã nuôi lớn tuổi thơ tôi, để rồi mỗi khi đi xa, chỉ cần thoảng gặp một mùi quen thuộc, cả một miền ký ức lại ùa về nguyên vẹn như chưa từng cách xa.

Mít non chấm muối ớt với vị cay nồng, chát nhẹ vẫn là một phần ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ người dân quê – Ảnh: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Sau vườn nhà là khoảng xanh mướt của đủ loại rau trái. Má tôi vẫn thường gieo vài luống ngò, ít cải ngồng, vài hàng cải xanh để dùng trong bữa cơm hằng ngày. Đến mùa trổ bông, hoa ngò nở trắng li ti như những chòm sao nhỏ rơi xuống mặt đất. Hương ngò thoang thoảng, cay nồng mà dễ chịu, quyện vào gió chiều làm tôi nhớ mãi. Còn cải ngồng và hoa cải vàng rực dưới nắng, trải dài như một tấm thảm mềm mại ôm lấy xóm làng. Đứng giữa vườn rau xanh mướt ấy, tôi cảm nhận được sự trù phú và bình yên mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho quê hương.

Ngồng hoa cải vàng, hoa ngò gai, hoa thược dược lan tỏa hương thơm phảng phất – Ảnh: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Quê tôi còn mang vị mặn của biển và hơi thở của sông nước. Trong ký ức tuổi thơ, những bữa cơm gia đình luôn có món cá chuồn dân dã quen thuộc. Cá chuồn nướng thơm lừng trên bếp than, lớp thịt ngọt đậm đà như giữ trọn vị của đại dương. Chỉ cần một miếng cá chuồn ăn cùng chén cơm nóng và đĩa rau vườn nhà, tôi đã thấy cả quê hương hiện diện trong từng hương vị. Có lẽ chẳng có sơn hào hải vị nào ngon bằng món ăn được nấu bằng tình yêu thương của mẹ.

Cá chuồn nướng than chấm muối ớt, món đặc sản dân dã mang đậm hương vị biển Quảng Ngãi – Ảnh: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Đi qua nhiều nơi, chứng kiến nhiều điều mới lạ, tôi càng thấm thía rằng quê hương là nơi không gì có thể thay thế. Ở nơi ấy, ba mẹ vẫn ngày ngày mong ngóng con trở về. Mái tóc của ba đã điểm bạc theo năm tháng, đôi bàn tay của mẹ đã hằn thêm nhiều nếp nhăn vì mưa nắng. Nhưng tình thương dành cho con vẫn vẹn nguyên như thuở nào. Dù con đi xa đến đâu, trong căn nhà nhỏ ấy vẫn luôn có ngọn đèn chờ khuya và mâm cơm đợi muộn. Đó có thể chỉ là mâm cơm giản dị với đĩa thịt muối, vài cọng rau muống cuốn với bánh tráng gạo nhúng nước, nhưng lại chứa đựng biết bao yêu thương và nỗi nhớ. Chỉ nghĩ đến điều đó thôi cũng đủ khiến lòng người xa xứ nghẹn ngào.

Mâm cơm cũ kỹ cùng những món ăn giản đơn – Ảnh: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Nhà thơ Nguyễn Bính từng viết trong bài thơ Chân quê: “Hôm qua em đi tỉnh về,/ Hương đồng gió nội, bay đi ít nhiều”. Hai câu thơ ấy không chỉ nói về sự đổi thay của con người mà còn gợi lên nỗi niềm trăn trở trước sự phai nhạt của những giá trị quê hương. “Hương đồng gió nội” là linh hồn của làng quê Việt Nam, là vẻ đẹp mộc mạc, chân thành đã nuôi dưỡng tâm hồn biết bao thế hệ. Giữa nhịp sống hiện đại, con người có thể đổi thay cách ăn mặc, cách sống, mong rằng trong sâu thẳm tâm hồn, mỗi người vẫn giữ lại cho mình một khoảng trời quê hương bình dị.

Đi xa để lớn khôn, nhưng xin đừng để mất “hương đồng gió nội” trong tim – Ảnh: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Bởi suy cho cùng, quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra mà còn là nơi để nhớ, để thương và để trở về. Mai này dù bước chân có đi đến phương trời nào, tôi vẫn mong được một lần trở lại con đường làng quen thuộc, được hít căng lồng ngực mùi lúa non như hương cốm, ngắm những luống rau xanh mướt sau nhà và nghe tiếng ba mẹ gọi tên mình giữa buổi chiều quê yên ả. Bởi chỉ ở nơi ấy, hương đồng cỏ nội mới mãi là mùi hương của yêu thương và nguồn cội.