Trăng lên từ những ngày đất nước

Từ những ngày cuối tháng Tám, màu đỏ đã bắt đầu phủ lên phố.

Cờ đỏ chạy dài trên những con phố. Cờ trước hiên nhà, trên ban công những khu chung cư, giữa những hàng cây còn đẫm hơi sớm. Nắng tháng Chín rơi xuống những ngôi sao vàng, làm màu đỏ như sáng hơn. Tiếng xe vẫn nối nhau, hàng quán vẫn mở cửa, người ta vẫn vội vã đi làm, đi học, nhưng thành phố dường như mang một dáng vẻ khác, rực rỡ và hòa chung một nhịp.

Ngày Quốc khánh mang theo một niềm vui rộng lớn. Người ta đi qua những con đường ngập sắc đỏ, chụp một tấm ảnh dưới lá cờ, đưa con trẻ ra phố, kể cho nhau nghe những câu chuyện về một ngày đã trở thành ký ức chung của dân tộc. Có những niềm tự hào không cần nói thành lời. Chỉ cần nhìn màu cờ bay trong gió, lòng đã tự nhiên nôn nao hơn thường ngày rồi.

Nhưng với những người sống xa quê, ngày 2.9 đôi khi bắt đầu theo một cách giản dị hơn nhiều. Họ bắt đầu bằng việc mở điện thoại, nhìn lịch nghỉ rồi nghĩ: “Về thôi!”

Một kỳ nghỉ đủ dài để đặt vé. Một chiếc vali được kéo ra khỏi gầm giường. Vài bộ quần áo, một món quà mua vội ở thành phố. Có người đi chuyến đêm, ngủ chập chờn trên xe. Có người vượt qua vài trăm cây số chỉ để kịp ngồi xuống bên mâm cơm nhà vào buổi trưa hôm sau. Và có những người chẳng báo trước.

Gần đây, những cuộc trở về bất ngờ của người trẻ khiến mạng xã hội nhiều lần rung động bởi những khoảnh khắc rất đỗi bình thường: một người con đứng ngoài cổng, cha mẹ mở cửa rồi sững lại; một bà mẹ đang lúi húi trong bếp nghe tiếng con gọi, quay ra, đôi tay còn ướt nước. Có người cười, có người khóc, có người chỉ đứng nhìn con một lúc lâu như thể muốn chắc rằng nó thật sự đã về.

Nhưng đôi khi, sự bất ngờ chỉ làm niềm vui đến thật nhanh. Đâu đó trên mạng xã hội có câu nói rất hay: “Khi bạn trở về bất ngờ, bố mẹ sẽ vui ở khoảnh khắc ấy. Nhưng khi bạn báo trước một tháng, bố mẹ sẽ có cả tháng để vui.”

Và thế là ngoài phố, người ta đón ngày Độc lập bằng những lá cờ. Trong nhà, có người đón bằng một mâm cơm thêm một đôi đũa.

Có lẽ chẳng ai gọi tên những ngày ấy là “đoàn viên”. Bởi đoàn viên nghe có vẻ trang trọng quá.

Ở nhà, chẳng có gì đặc biệt xảy ra. Người con ngồi bên mẹ nhặt rau. Cha hỏi một câu về công việc rồi chuyển sang chuyện giá xăng, chuyện hàng xóm, chuyện cái cây ngoài sân. Đứa em vừa vào năm học mới than chuyện bài vở. Mẹ đang ăn chợt nhớ ra một chuyện, đặt bát xuống kể từ đầu đến cuối, dù câu chuyện ấy có khi chỉ dài bằng một chuyến đi chợ.

Những chuyện ở quê thường là những chuyện chẳng đi đến đâu.

Một người hàng xóm mới sửa nhà. Cây ổi năm nay ít trái. Con mèo nhà bên lại sang nằm trước cửa. Cái chợ cũ đã có thêm một hàng bán bánh. Mẹ hôm qua gặp một người bạn học đã mấy chục năm không gặp.

Mà đôi khi, ở thành phố, những chuyện ấy có thể chỉ nhận được một tiếng “dạ”, một cái gật đầu qua điện thoại. Nhưng khi người con đã ngồi trước mặt, mẹ kể chậm hơn. Cha cũng hỏi kỹ hơn.

Bữa cơm vì thế cứ kéo dài.

Chẳng ai nói ra, nhưng dường như mọi người đều cố ăn chậm một chút, bởi ai cũng biết những ngày có đủ mặt nhau chẳng bao giờ dài như mình muốn.

Có những điều chỉ khi trở về, người ta mới nhận ra mình đã nhớ đến thế nào. Không phải nhớ một quê hương được viết hoa, mà nhớ cái võng kẽo kẹt ngoài hiên. Nhớ tiếng dép mẹ kéo trên nền gạch. Nhớ mùi cá kho từ căn bếp. Nhớ con đường buổi chiều chẳng có gì đẹp nhưng mình đã đi qua suốt một thời thơ ấu.

Rồi kỳ nghỉ cũng hết. Bao giờ cũng vậy, những ngày ở nhà trôi nhanh một cách đáng ngờ. Vừa mới hôm qua còn nghe mẹ gọi xuống ăn cơm, hôm nay đã đứng ngoài cửa kéo khóa vali.

Chiếc vali lúc về nhẹ tênh. Lúc đi, chẳng hiểu sao lại nặng. Mẹ nhét vào đó vài gói đồ khô, ít trái cây, mấy món quê. “Trên đó mắc lắm.” “Để mẹ cho, lên khỏi mua.” Những câu nói ấy năm nào cũng giống nhau. Nhưng người con vẫn nghe. Đến khi xe chuẩn bị lăn bánh, mẹ còn hỏi với theo:

“Còn thiếu gì không con?”

Thật ra… chẳng thiếu gì. Chỉ có một thứ không thể xếp vào hành lý. Là cái cảm giác vừa rời khỏi một nơi mà mình biết, trong vài tuần tới, sẽ rất nhớ.

Năm nay, giữa những thứ được mẹ “tiện tay” nhét vào vali, có lẽ sẽ có thêm vài chiếc bánh Trung thu. Chiếc bánh nằm lọt thỏm giữa quần áo, sách vở và những món đồ của cuộc sống xa nhà. Mẹ gói kỹ, dặn mang lên ăn dần.

Có thể trên đường về thành phố, người con còn chẳng để ý đến nó. Nhưng rồi tháng Chín đi tiếp. Thành phố bắt đầu treo đèn.

Những cửa hàng bánh sáng lên trong đêm. Trẻ con hỏi bao giờ đến Trung thu. Những chiếc đèn lồng đủ màu xuất hiện bên đường. Và một buổi tối nào đó, giữa căn phòng nhỏ nơi thành phố, người con mở chiếc ba lô đã mang về từ quê.

Chiếc bánh mẹ gửi vẫn nằm yên ở đó. Nó không còn là một món quà mà giống một “mẩu thời gian” được gói lại hơn. Bởi chỉ ít ngày trước thôi, người ấy đã ngồi ở căn bếp kia. Đã ăn bữa cơm ấy. Đã nghe tiếng cha. Đã bước qua con ngõ quen. Đã nhìn thấy mẹ đứng ở cửa tiễn mình.

Có lẽ vì vậy mà mùa Trung thu năm nay không còn khiến nỗi nhớ nhà cồn cào như những năm trước.

Trung thu đến khi những chuyến xe về quê đã thưa dần. Thành phố lại trở về với nhịp sống thường ngày. Những người con xa quê trở lại công việc, trường lớp, những cuộc hẹn và những buổi tối về nhà một mình.

Ngoài phố, đèn lồng sáng lên. Trẻ con háo hức chờ trăng. Các hộp bánh được đặt ngay ngắn trên những kệ hàng. Và một buổi tối nào đó, giữa căn phòng nơi thành phố, một người mở chiếc ba lô đã mang từ quê lên.

Chiếc bánh Trung thu mẹ gói vẫn nằm ở đó. Có thể người ấy sẽ cắt bánh thành vài miếng, vừa ăn vừa gọi điện về nhà. “Mẹ ăn bánh chưa?” “Ba đâu rồi?” “Ở nhà tối nay có trăng không?”

Những câu hỏi ấy chẳng khác những ngày thường là bao. Nhưng phía sau chúng là một khoảng cách dài hàng trăm cây số. Và cũng có thể, lần này người con không thấy nhớ nhà đến quặn lòng như những mùa Trung thu trước. Bởi chỉ ít ngày trước, họ vừa ngồi ở đó. Vừa ăn cơm mẹ nấu. Vừa nghe tiếng cha. Vừa bước qua con ngõ cũ.

Nỗi nhớ sau một lần được trở về có lẽ cũng giống như mặt đất sau cơn mưa, vẫn còn ướt, nhưng không còn khô khát.

Chiếc bánh trong ba lô vì thế không chỉ là bánh, mà còn là phần còn lại của một cuộc đoàn viên, là cách một người mẹ kéo dài cái ôm của mình thêm vài tuần sau khi con đã đi.

Có lẽ hiếm khi hai cái Tết lại đứng gần nhau như thế. Tết Độc lập mở đầu tháng bằng niềm tự hào về một quê hương chung. Tết Trung thu khép lại tháng bằng nỗi nhớ về một mái nhà riêng.

Ở giữa hai mùa ấy là những chuyến xe xuôi ngược, những căn bếp đỏ lửa, những bữa cơm kéo dài hơn thường lệ và những chiếc ba lô trở lại thành phố với một phần quê nhà được xếp thật khéo bên trong.

Ngày 2.9, cờ bay trên những con đường. Những lá cờ ấy thuộc về tất cả mọi người. Còn đến Trung thu, khi trăng chạm xuống mái nhà, mỗi người lại có một vầng trăng của riêng mình.

Bài viết: Cỏ

Hình ảnh: Tổng hợp

Thiết kế: Dang.T