Hoa sen có gì đặc biệt mà được người Việt yêu mến đến vậy?

Mỗi năm, khi những cơn mưa đầu mùa bắt đầu ghé qua đồng đất, sen lại lặng lẽ thức dậy từ lớp bùn sâu dưới đáy ao. Từng chiếc lá xanh non vươn lên mặt nước, rồi những nụ sen khép nép xuất hiện, mang theo lời hẹn của một mùa hè rất Việt Nam. Sen không nở vội. Loài hoa ấy dường như hiểu rằng cái đẹp không nằm ở sự phô bày, mà ở sự chậm rãi và đủ đầy.

Hồ sen sớm mai nở rộ giữa núi rừng Quảng Ngãi, khoe sắc hồng dịu dàng trong làn sương tinh khôi – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Tôi vẫn nhớ những buổi sáng sớm ở miền quê, khi mặt trời còn chưa lên hẳn. Cả đầm sen chìm trong làn sương mỏng. Những giọt nước đọng trên lá sen lăn qua lăn lại như những viên ngọc nhỏ. Mùi hương sen thoang thoảng trong gió, không đậm đặc, không cố níu kéo ai, chỉ nhẹ nhàng len vào lòng người. Thứ hương thơm ấy khiến người ta bất giác nói khẽ hơn, đi chậm hơn, như sợ đánh thức một vẻ đẹp đang ngủ yên.

Những giọt sương sớm còn lưu lại trên lá sen – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Có lẽ vì mang trong mình nét thanh khiết ấy mà từ bao đời nay, sen luôn hiện diện trong đời sống tâm linh của người Việt. Mỗi dịp lễ, rằm hay những ngày đầu tháng, người ta thường chọn những bó sen tươi để dâng lên bàn thờ tổ tiên, lên đền chùa hay những nơi thờ tự linh thiêng. Giữa rất nhiều loài hoa rực rỡ, sen vẫn có một vị trí riêng. Một bông sen đặt trước tượng Phật không chỉ là lễ vật, mà còn gửi gắm ước nguyện về sự an yên trong tâm hồn, cho những điều thiện lành nảy nở trong cuộc sống.

Hoa sen là loài hoa thường xuất hiện tại các ngôi chùa và không gian trang nghiêm, tượng trưng cho sự thanh khiết và cao quý – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Sen vì thế không chỉ là một loài hoa. Nó còn là biểu tượng của sự thanh sạch, của nghị lực vươn lên từ nghịch cảnh. Bùn đất nuôi dưỡng sen, nhưng không thể làm vẩn đục những cánh hoa. Điều ấy khiến người ta nghĩ nhiều đến cách sống của con người. Giữa bộn bề cuộc đời, ai cũng có lúc đối diện với khó khăn, mất mát và những điều không như ý. Nhưng giống như sen, nếu giữ được phần trong trẻo trong tâm hồn, con người vẫn có thể nở hoa theo cách của riêng mình.

Điều thú vị là sen không chỉ đẹp để ngắm mà còn hiện diện trong rất nhiều món ăn dân dã. Hầu như không bộ phận nào của cây sen bị bỏ phí. Hạt sen được dùng để nấu chè, hầm với gà, nấu cháo hay làm mứt. Một chén chè hạt sen nóng trong buổi chiều mưa mang vị ngọt dịu dàng, khiến người ta cảm thấy lòng mình cũng lắng lại. Hạt sen bùi bùi, thơm nhẹ, không quá cầu kỳ nhưng đủ để gợi nhớ những bữa cơm quê giản dị.

Hầu hết các bộ phận của cây sen đều có giá trị sử dụng trong đời sống, từ thực phẩm, dược liệu đến các sản phẩm thủ công – Nguồn: Website Khoa Dược Đại học Tôn Đức Thắng

Ngó sen trở thành nguyên liệu cho những món gỏi thanh mát. Lá sen được dùng để gói xôi, gói cốm, tạo nên thứ hương thơm rất riêng mà không loại lá nào có được. Ngay cả tim sen cũng được nhiều người dùng để pha trà. Vị đắng ban đầu có thể khiến người ta e ngại, nhưng sau đó là cảm giác thanh mát và dễ chịu còn đọng lại nơi cuống họng.

Những ngày này, đi qua các con đường ở thành phố, không khó để bắt gặp những chiếc xe rong chở đầy sen. Những bó sen hồng, sen trắng được xếp ngay ngắn trên xe, mang theo cả một góc mùa hè. Người mua sen đôi khi chẳng cần lý do gì đặc biệt. Có người mua để cắm trong nhà. Có người mua để dâng chùa. Có người chỉ đơn giản muốn mang một chút hương đồng quê về giữa những ngày phố thị tất bật.

Chiếc xe rong chở sen bán dạo ở quận 4 (cũ) – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Có lẽ vì thế mà sen luôn khiến người ta thương nhớ. Không chỉ bởi vẻ đẹp thanh tao hay những công dụng gần gũi trong đời sống, mà còn bởi cảm giác bình yên nó mang lại. Giữa nhịp sống ngày càng vội vã, một đầm sen vẫn nở theo cách của riêng mình, lặng lẽ mà bền bỉ.

Rồi mùa sen nào cũng sẽ qua. Những cánh hoa sẽ rơi xuống mặt nước, những đài sen sẽ già đi theo nắng gió. Nhưng hương sen vẫn còn ở lại trong ký ức của nhiều người, như một phần của quê hương, của tuổi thơ và của những điều mộc mạc nhất. Để mỗi khi bắt gặp một bông sen giữa đời thường, ta lại thấy lòng mình dịu xuống, như vừa gặp lại một người quen cũ sau rất nhiều năm xa cách.