Khi “bận” trở thành một cách chứng minh mình đang sống tốt

“Dạo này sao rồi?”

“Đang bận lắm.”

Một câu trả lời rất quen thuộc với người trẻ. Bận đi làm, học thêm, kiếm tiền, xây dựng sự nghiệp, tập luyện, chăm sóc bản thân. Lịch trình càng kín, chúng ta càng có cảm giác mình đang tiến về phía trước.

Sống nhanh không hoàn toàn xấu. Trong một xã hội thay đổi liên tục, tốc độ giúp chúng ta nắm bắt cơ hội, thích nghi và thử sức với những điều mới. Tuổi trẻ cũng có những giai đoạn cần chạy thật nhanh cho một mục tiêu.

Nhưng nhanh khác với vội. Nhanh là khi biết mình đang đi đâu và chủ động tăng tốc. Vội là khi không dám dừng lại vì sợ bị bỏ lại.

Một đồng nghiệp làm việc đến tối muộn, một người bạn vừa đi làm vừa kinh doanh, một video kể về người trẻ thành công ở tuổi 25, một bảng KPI nhắc rằng tháng này phải tốt hơn tháng trước… Không ai tuyên bố đây là một cuộc đua, nhưng chúng ta vẫn tự đặt mình vào đó.

Đó cũng là một phần của hustle culture – nơi sự bận rộn và không ngừng tiến lên dễ được xem như biểu hiện của tham vọng.

Áp lực đôi khi còn đến dưới dạng một lời khen: “Em chịu khó thật.”, “Người trẻ phải chịu khó cày.”… Những lời ấy không sai. Nhưng nếu chúng khiến ta tin rằng chỉ khi luôn bận rộn mình mới có giá trị, câu chuyện đã khác.

Bởi sống nhanh không chỉ là có quá nhiều việc trong một ngày. Đó còn là cảm giác lúc nào cũng phải tranh thủ, phải phản hồi, phải tiến lên và phải biến thời gian thành một thứ có năng suất.

Khi công việc không còn kết thúc sau giờ làm

Một ngày làm việc có thể kéo dài 8 tiếng trên giấy tờ, nhưng với nhiều người, công việc vẫn theo họ về nhà. Một tin nhắn lúc tối. Một email cần phản hồi. Một deadline chưa xong. Điện thoại trở thành chiếc văn phòng thu nhỏ nằm trong túi.

Có người ăn tối nhưng vẫn kiểm tra tin nhắn. Có người nằm trên giường nhưng đầu óc vẫn tính việc ngày mai. Cuối tuần không thực sự nghỉ, chỉ chuyển sang một danh sách việc khác.

Bữa ăn cũng trở thành một khoảng thời gian tranh thủ, khi công việc vẫn chạy cùng nhịp với cuộc sống (Nguồn: Pexels)

Chúng ta thậm chí đôi khi tự hào: “Tuần này làm gần 60 tiếng.”, “Deadline dí nên mấy hôm nay ngủ ít.” Nhưng làm nhiều không có nghĩa hiệu quả sẽ tăng mãi. Khi sự tập trung và thể lực vượt quá giới hạn, những giờ làm thêm có thể đem lại ít hiệu quả hơn.

Có những lúc chúng ta không cần thêm một giờ làm việc. Chúng ta cần một cái đầu được nghỉ ngơi. Và khi tốc độ ấy kéo dài, thứ bị lấy đi trước tiên có thể không phải thời gian.

Điều đầu tiên bị đánh mất: Khả năng cảm nhận cuộc sống

Chúng ta thường nói mình không có thời gian ăn uống tử tế, đọc sách, gặp bạn bè hay gọi điện về nhà.

Nhưng đôi khi, thứ biến mất trước tiên lại là “khả năng cảm nhận”. Một bữa ăn trở thành khoảng thời gian tranh thủ. Một chuyến đi trở thành vài trăm bức ảnh. Một cuộc trò chuyện liên tục bị ngắt bởi điện thoại. Một buổi đi bộ cũng phải nghe podcast để “tận dụng thời gian”.

Ngay cả nghỉ ngơi cũng phải “có ích”: đọc sách để phát triển bản thân, tập thể thao để khỏe hơn, học ngoại ngữ để tăng giá trị CV. Đến một lúc, gần như mọi thứ đều trở thành một mục tiêu cần hoàn thành. Chúng ta có mặt ở đó, nhưng tâm trí lại ở nơi khác.

Mình đang tận hưởng cuộc sống hay chỉ đang cố hoàn thành nó?

Có lẽ đây là câu hỏi đáng để người quen sống nhanh tự hỏi mình.

Điều tiếp theo mất đi: Những mối quan hệ

Công việc có deadline, nhưng gia đình thì không. Bạn bè cũng không gửi thông báo nhắc rằng đã bao lâu chưa gặp nhau. Vì thế, những mối quan hệ thân thiết thường trở thành thứ dễ bị trì hoãn nhất.

“Để cuối tuần.”, “Đợi xong dự án này.”, “Khi nào rảnh mình gặp.”… những câu nói ấy nghe rất bình thường. Nhưng qua nhiều tháng, nhiều năm, chúng có thể tạo thành một khoảng cách rất dài.

Có những mối quan hệ không kết thúc bằng một cuộc cãi vã. Chúng chỉ âm thầm nguội đi từ những cuộc gọi bị bỏ lỡ, những bữa cơm không kịp về, những câu chuyện luôn được hẹn “lúc khác”.

Sống nhanh không khiến chúng ta hết yêu thương. Nó chỉ khiến chúng ta không còn đủ thời gian để thể hiện tình yêu thương ấy.

Điều nguy hiểm nhất: Đánh mất khả năng lắng nghe chính mình

Nếu mất thời gian khiến chúng ta ít cảm nhận cuộc sống, mất kết nối khiến chúng ta xa người khác, thì mất khả năng lắng nghe chính mình có lẽ là điều đáng lo nhất.

Bởi khi ấy, chúng ta không còn biết mình đang mệt vì điều gì, không biết mình thực sự muốn gì, không biết công việc hiện tại còn phù hợp hay không, không biết những mục tiêu đang theo đuổi là mong muốn của mình hay kỳ vọng của người khác.

Có người làm việc liên tục không chỉ vì tham vọng.

Họ bận để không phải nghĩ về một mối quan hệ đang có vấn đề, một tương lai chưa rõ ràng hay câu hỏi: “Mình có thực sự hạnh phúc không?”

Khi lịch trình kín từ sáng đến tối, chúng ta gần như không còn khoảng trống để nghe những suy nghĩ bên trong.

Vì thế, có người chỉ nhận ra mình không ổn khi cuối cùng cũng có một ngày được nghỉ, không có việc phải làm. Và họ bỗng thấy… trống rỗng.

Một cuộc trò chuyện nhỏ đáng để suy ngẫm

Có lần, tôi hỏi một người:

“Nếu ngày mai được nghỉ thêm một ngày, không deadline, không công việc, bạn sẽ làm gì?”

“Chắc ngủ.”

“Rồi sau khi ngủ đủ?”

Người đó im lặng một lúc, như thể chưa từng nghĩ đến câu hỏi này. Rồi họ nói “Không biết nữa. Lâu rồi tôi không nghĩ xem mình thích làm gì.”

Câu trả lời ấy khiến tôi suy nghĩ. Chúng ta có thể biết sáng mai phải làm gì, tuần sau phải hoàn thành mục tiêu nào, tháng này cần đạt KPI bao nhiêu. Nhưng lại không biết điều gì khiến mình thực sự vui.

Có lẽ sống nhanh không chỉ lấy đi thời gian. Nó còn lấy đi khả năng nhận biết mình đang sống như thế nào.

Sống nhanh khiến con người quen với việc tranh thủ từng phút, nhưng cũng dễ đánh mất những khoảng lặng cần thiết để nghỉ ngơi và tận hưởng cuộc sống (Nguồn: Pexels)

Không phải sống chậm, mà là biết dừng đúng lúc

Nói người trẻ “hãy sống chậm” đôi khi quá dễ. Chúng ta vẫn phải đi làm, trả tiền nhà, xây dựng sự nghiệp và có những giai đoạn buộc phải chạy thật nhanh. Vì vậy, vấn đề không phải là dừng hẳn, mà là biết khi nào cần giảm tốc.

• Một bữa cơm không cầm điện thoại.
• Một buổi tối không kiểm tra email nếu công việc không thực sự khẩn cấp.
• Một cuộc hẹn mà điện thoại được đặt xuống.
• Một ngày cuối tuần không đặt mục tiêu phải hoàn thành thật nhiều việc.

Hay vài phút cuối ngày để tự hỏi:

• “Hôm nay điều gì làm mình vui?”
• “Điều gì khiến mình mệt?”
• “Điều gì đáng lẽ mình không cần phải cố đến vậy?”

Cuộc sống sẽ không chậm lại chỉ vì chúng ta mệt. Công việc vẫn có deadline, mạng xã hội vẫn cho chúng ta thấy những người đang đi trước, thế giới vẫn vận hành nhanh. Nhưng chúng ta có thể quyết định không để tốc độ của thế giới trở thành tốc độ bắt buộc của đời mình.

Có những giai đoạn, chúng ta cần chạy thật nhanh. Nhưng cũng có lúc cần đứng lại, thở một hơi và nhìn xem những người mình thương còn đang đi cùng mình hay không.

Bởi điều đáng sợ nhất của một cuộc sống quá nhanh không phải là bỏ lỡ một cơ hội, mà là một ngày nhìn lại, nhận ra mình đã đi rất xa nhưng không còn nhớ lần cuối mình thật sự tận hưởng hành trình ấy là khi nào.