Tiếng lóng Gen Z : Sáng tạo hay thách thức chuẩn mực?

Tiếng lóng – mật mã nội bộ của Gen Z

Tiếng lóng là một dạng ngôn ngữ đặc biệt, được sáng tạo và sử dụng bởi một cộng đồng người nhất định. Tiếng lóng được tạo ra từ sự kết hợp giữa ký tự, ngôn ngữ, biểu tượng hoặc sự biến đổi, pha trộn giữa nhiều ngôn ngữ khác nhau theo những cách sáng tạo riêng. Loại ngôn ngữ này có chức năng mã hóa thông tin, tạo nên một “bức tường ngôn ngữ” mà đôi khi chỉ những người trong cùng cộng đồng mới có thể hiểu rõ.

Với Gen Z, tiếng lóng đã trở thành một loại ngôn ngữ đặc trưng, không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày. Những slang (hay tiếng lóng) mới, câu nói theo xu hướng mới và cách trò chuyện liên tục thay đổi đang trở thành trào lưu được nhiều bạn trẻ yêu thích nhằm “refresh” cách thể hiện bản thân. Kéo theo đó, sự bùng nổ của tiếng lóng đã tạo nên một thế giới ngôn ngữ mới, nơi người trẻ thể hiện suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc của mình.

Tiếng lóng trở thành ngôn ngữ đặc trưng trong giới trẻ (Ảnh: HaoKhanh)

Mỗi năm, người trẻ lại cho ra đời một “cuốn từ điển sống” với hàng loạt danh sách các từ tiếng lóng được bổ sung và cập nhật liên tục. Trên các nền tảng mạng xã hội, tiếng lóng trở nên phổ biến rộng rãi, được nhiều bạn trẻ thường xuyên sử dụng, có thể kể đến như:

• Hồng hài nhi: là cách gọi dí dỏm của những chàng trai trẻ đẹp, năng động. Đây là một cách chơi chữ, lấy cảm hứng từ nhân vật trong bộ phim Tây Du Ký.
• Ngoan xinh yêu: là cách khen ngợi một người vừa ngoan ngoãn, xinh đẹp lại đáng yêu.
• Dịu kha: mô tả trạng thái nhẹ nhàng, dễ chịu hay thoải mái.
• Xịt keo: ám chỉ trạng thái ngạc nhiên, đứng hình và không nói lên lời.
• Xu cà na: chỉ sự xui xẻo, “xu” được đọc gần giống từ “xui”, kết hợp với “cà na”, một loại quả có vị chua, chát để gợi cảm giác không may mắn, mang hàm ý tiêu cực.
• Ăn nói xà lơ: phê phán người nào đó nói sai, nói dài dòng, lan man, không đúng trọng tâm.
• 8386: là một cách chơi chữ bằng con số, được nhiều bạn trẻ sử dụng với ý nghĩa mang tính chúc may mắn, phát tài, phát lộc.
• Cẩu lương: ám chỉ những hành động thân mật, ngọt ngào của các cặp đôi ở nơi công cộng, hoặc là trước những người độc thân.

Tiếng lóng được nhiều người sử dụng rộng rãi trên mạng xã hội (Ảnh chụp màn hình)

Ngoài ra, một số từ “tiếng lóng” được tạo ra bởi cách viết tắt, trở thành “teencode”, được các bạn trẻ sử dụng như:

• Ultr: viết tắt của cụm từ “u là trời” hay “trời ơi là trời”, một câu cảm thán bộc lộ cảm xúc ngạc nhiên, bất ngờ, thích thú hay thậm chí là thất vọng trước một việc nào đó.
• Qtqd: viết tắt của cụm từ “quá trời quá đất”, nhằm nhấn mạnh sự việc, cảm xúc hay tính chất vượt quá mức bình thường.
• Chằm zn: là cách nói lái của trầm cảm, với “chằm” là “trầm” và Zn là ký hiệu của nguyên tố hóa học kẽm, thể hiện sự buồn chán.

Ngoài ra, nhiều từ tiếng Anh cũng được giới trẻ sử dụng phổ biến trong giao tiếp hằng ngày, dần trở thành một phần của vốn từ tiếng lóng trên mạng xã hội, như:

• Manifest: được hiểu là việc tập trung niềm tin và hình dung về một điều mong muốn với kỳ vọng điều đó sẽ sớm trở thành hiện thực.
• Fame: nghĩa là “danh tiếng” thường được sử dụng để chỉ sự nổi tiếng, sức hút của một cá nhân trên mạng xã hội.
• Flex: chỉ hành động khoe khoang hoặc phô trương những thứ vượt trội của bản thân theo hàm ý tích cực, truyền cảm hứng.
• Okela: có nghĩa là “ok”, đồng ý, đồng tình với một điều gì đó.

Từ đây, có thể thấy giới trẻ đang sáng tạo một hệ thống ngôn ngữ mới vô cùng độc đáo. Nhiều bạn trẻ liên tục cập nhật những từ ngữ mới, khiến các cuộc trò chuyện trở nên thú vị, hài hước hơn. Qua đó, các mối quan hệ cũng trở nên gần gũi, tự nhiên và gắn kết hơn.

Qua việc sử dụng tiếng lóng, người trẻ thể hiện cách nhìn nhận thế giới qua một lăng kính riêng biệt. Ở đó, họ tự do thể hiện thái độ và cảm xúc một cách chân thật: sự đồng tình, tán dương, chê trách, mỉa mai thậm chí là phản kháng với một số quan điểm, nhận định trong xã hội – một cách khéo léo, nhẹ nhàng, kín đáo.

Sự sáng tạo trong tiếng lóng cũng phản ánh những nét đặc trung trong tính cách của giới trẻ: yêu thích “nổi loạn”, bắt trend tốt, đam mê tìm tòi, khám phá những điều mới lạ, thích nghi nhanh với các xu hướng hiện hành. Người trẻ luôn muốn khẳng định cá tính và cái tôi của mình: họ là một phần riêng biệt của cộng đồng, khác với những thế hệ khác.

Khi tiếng lóng là con dao hai lưỡi

Việc lạm dụng tiếng lóng có thể khiến người nghe không hiểu nội dung cuộc trò chuyện (Ảnh: HaoKhanh)

Ngày nay, tiếng lóng ngày càng trở nên phổ biến và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người trẻ. Tuy nhiên, việc sử dụng tiếng lóng quá nhiều cũng mang đến những hệ lụy khó lường.

Việc lạm dụng tiếng lóng trong giao tiếp khiến người nghe không hiểu ý nghĩa của nó, từ đó dẫn đến cuộc nói chuyện trở nên khó khăn hơn. Rào cản ngôn ngữ khiến những người trong cuộc không thấu hiểu nhau hoặc hiểu lầm, hiểu sai ý của nhau.

Đặc biệt, khi nói chuyện với cấp trên, lãnh đạo hay người lớn tuổi, việc sử dụng tiếng lóng quá nhiều sẽ khiến đối phương cảm thấy thiếu sự tôn trọng. Từ đó dẫn đến rạn nứt các mối quan hệ, ảnh hưởng tới công việc và cuộc sống.

Khi sử dụng tiếng lóng thành thói quen, nhiều người lại vô tình áp dụng nó vào ngôn ngữ viết. Điều này khiến các loại văn bản hành chính, văn bản chính thức thiếu đi tính chuẩn mực, chuyên nghiệp. Người viết có thể bị đánh giá là không nghiêm túc hoặc thiếu chuyên nghiệp.

Việc lạm dụng tiếng lóng có thể ảnh hưởng đến khả năng diễn đạt, kỹ năng giao tiếp và trình bày ý tưởng trong những hoàn cảnh cần sự chuẩn mực. Ngoài ra, điều này còn khiến cuộc đối thoại trở nên ngắt quãng, thiếu mạch lạc, không rõ ràng, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình giao tiếp.

Có thể nói rằng, tiếng Việt là một ngôn ngữ sống, luôn thay đổi và phát triển theo thời gian. Trong dòng chảy ấy, sự xuất hiện của tiếng lóng là một phần tất yếu của quá trình này. Tiếng lóng không xấu nhưng khi sử dụng quá nhiều trong giao tiếp sẽ gây những tác động tiêu cực. Vì vậy, bên cạnh việc bảo vệ và phát huy những giá trị truyền thống của tiếng Việt, chúng ta cũng cần tiếp nhận những yếu tố mới một cách có chọn lọc.

Hãy để tiếng lóng là điểm nhấn, là gia vị giúp cuộc trò chuyện thêm sống động, giúp mọi người kết nối gần gũi, thân thiết hơn. Tuy nhiên, không nên quá lạm dụng tiếng lóng mà cần lựa chọn ngôn ngữ phù hợp với từng ngữ cảnh, từng môi trường để đạt hiệu quả cao, thành công trong giao tiếp.