‘In Circulation – Lưu Chuyển’: Những tự sự về sự biến đổi của vạn vật

“Xuân khứ bách hoa lạc,

Xuân đáo bách hoa khai.”

Thiền sư Mãn Giác

Mùa xuân đi, trăm hoa rụng. Mùa xuân trở lại, trăm hoa lại nở. Trong cái nhìn của Phật giáo, chẳng có điều gì thực sự mất đi, cũng chẳng có điều gì tồn tại vĩnh viễn. Mọi sự vật đều không ngừng vận động, chuyển hóa và tái sinh dưới những hình dạng thức khác nhau. Đó cũng là tinh thần mà triển lãm In Circulation – Lưu Chuyển của nghệ sĩ Võ Huỳnh Phú gửi gắm đến người xem.

Tác phẩm Bụt – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam 

Có những triển lãm khiến người ta dừng lại để ngắm nhìn cái đẹp. Nhưng cũng có những triển lãm khiến người ta phải dừng lại để suy nghĩ về chính sự tồn tại của mình. Lưu Chuyển thuộc về nhóm triển lãm thứ hai. Ngay từ tên gọi, Lưu Chuyển đã gợi nên một dòng chảy không ngừng nghỉ. Không có điểm khởi đầu tuyệt đối, cũng không có hồi kết sau cùng. Mọi sự vật đều đang trên đường trở thành một điều gì đó khác. Hình hài chỉ là một trạng thái tạm thời của vật chất; còn biến đổi mới là bản chất của thế giới.

Bước vào không gian triển lãm, người xem không chỉ tiếp cận các tác phẩm nghệ thuật bằng thị giác mà còn được dẫn dắt vào một hành trình của suy tưởng. Lấy cảm hứng từ triết lý Phật giáo, thần thoại Việt Nam cùng các chất liệu thủ công truyền thống, Võ Huỳnh Phú kết hợp chúng thành một hệ ngôn ngữ nghệ thuật giàu tính biểu tượng. Mỗi chất liệu đều mang trong mình câu chuyện của nhiều lớp thời gian, nhiều kiếp tồn tại khác nhau.

Các bạn trẻ đến xem và chiêm ngưỡng các tác phẩm tại triển lãm – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Một khối đất không đơn thuần là đất. Trước khi nằm trong bàn tay người nghệ sĩ, nó từng là đá, từng bị phong hóa thành bụi, từng theo những cơn mưa xuôi về đồng bằng, lắng xuống thành phù sa rồi lại khô đi dưới nắng. Trong tương lai, nó sẽ tiếp tục trở về với đất, hòa vào những chu kỳ mới của tự nhiên. Điều ta gọi là “một vật” thực chất chỉ là một lát cắt rất ngắn trong hành trình dài của sự chuyển hóa.

Triết lý ấy không chỉ dành cho vật chất mà còn phản chiếu chính đời sống con người. Chúng ta quen gọi mình bằng một cái tên cố định và tin rằng có một “cái tôi” bất biến đang hiện diện từ ngày sinh ra đến lúc nhắm mắt. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, con người chưa từng đứng yên. Những tế bào trong cơ thể liên tục được thay mới. Những niềm tin từng được xem là tuyệt đối rồi cũng có ngày thay đổi. Những nỗi đau tưởng không thể vượt qua, theo năm tháng, chỉ còn là một ký ức xa xăm. Ngay cả ký ức cũng không ngừng được viết lại mỗi khi ta nhớ về chúng.

Tác phẩm Kiết sử 1, Kiết sử 2 tại triển lãm “Lưu Chuyển” – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Có lẽ, điều duy nhất không đổi chính là sự đổi thay. Bởi vậy, Lưu Chuyển không chỉ kể câu chuyện của nghệ thuật mà còn đặt ra những câu hỏi về cách con người đối diện với vô thường. Ta sợ mất mát vì nghĩ rằng mọi thứ thuộc về mình. Ta tiếc nuối quá khứ vì tin rằng đã có điều gì đó thực sự biến mất. Nhưng nếu mọi tồn tại đều chỉ đang chuyển sang một hình thức khác, thì liệu “mất đi” có thật sự là mất?

Không gian triển lãm không áp đặt một câu trả lời. Thay vào đó, mỗi tác phẩm mở ra nhiều cách đọc khác nhau, để người xem tự kết nối với trải nghiệm của chính mình. Có người nhìn thấy vòng tuần hoàn của thiên nhiên. Có người nghĩ về sự sinh diệt của một nền văn hóa. Cũng có người bất chợt nhận thấy bản thân đã trở thành một con người hoàn toàn khác so với vài năm trước mà chưa từng kịp nhận ra.

Tác phẩm Mâm trái cây – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Điều thú vị là dù sử dụng nhiều chất liệu mang dấu ấn truyền thống, triển lãm không tạo cảm giác hoài niệm. Ngược lại, các tác phẩm đặt truyền thống vào dòng chảy của hiện tại để những giá trị cũ không bị lưu giữ như một hiện vật bất động mà tiếp tục được tái tạo bằng ngôn ngữ của nghệ thuật đương đại. Truyền thống, theo cách ấy, cũng đang lưu chuyển như chính đời sống.

Triển lãm đưa chất liệu truyền thống vào nghệ thuật đương đại, để những giá trị cũ tiếp tục được tái tạo và sống cùng đời sống hôm nay – Nguồn: MXH Duyên Dáng Việt Nam

Có lẽ, sau khi rời khỏi In Circulation – Lưu Chuyển, điều còn đọng lại không phải là hình ảnh của một tác phẩm cụ thể mà là cảm giác về chính sự hiện hữu của mình. Ta sẽ nhận ra rằng mình cũng đang ở trong dòng chảy ấy, âm thầm thay đổi từng ngày, từng giờ. Không ai có thể giữ nguyên một hình hài, một cảm xúc hay một niềm tin mãi mãi.

Và biết đâu, chính khi chấp nhận sự lưu chuyển của vạn vật, con người mới học được cách bình thản trước những đổi thay của cuộc đời.