Điện ảnh: Một trong những kênh tác động rõ nét đến đời sống văn hóa đại chúng

Giới tính nào cũng xứng đáng được hạnh phúc – Nguồn hình minh họa: Polina Tankilevitch – Pexels

Vì sao điện ảnh có sức tác động đặc biệt đến nhận thức xã hội

Khác với những hình thức truyền thông khác. Điện ảnh kể chuyện bằng hình ảnh, cảm xúc và nhân vật cụ thể. Được xem như một ngôn ngữ truyền thông giúp khán giả đồng cảm một cách tự nhiên dựa trên cảm nhận cá nhân. Khi một nhân vật LGBT xuất hiện trên màn ảnh không còn là một biểu tượng bi kịch hay trò cười. Mà như một con người có đời sống, tình cảm, nỗi đau và khát vọng bình thường, khán giả cũng dần nhìn nhận và chấp nhận những hình tượng nhân vật như thế. Đây chính là sự thay đổi đáng chú ý trong cách điện ảnh khắc họa cộng đồng này: từ kỳ thị hóa trong quá khứ, sang gần gũi, đời thường và có chiều sâu tâm lý hơn ở các tác phẩm gần đây, tiêu biểu như “Lô tô” hay “Thưa mẹ con đi” của điện ảnh Việt Nam, những bộ phim đã góp phần đưa hình ảnh người LGBT đến gần hơn với khán giả trong nước.  

Nếu điện ảnh Việt cho thấy sự thay đổi trong cách kể chuyện, thì Thái Lan lại là minh chứng rõ nét nhất cho việc điện ảnh có thể tác động đến cả một xã hội ở quy mô lớn hơn. Trong suốt nhiều năm, dòng phim Boy Love (BL) không chỉ là một trào lưu giải trí nhất thời mà đã trở thành cả một “ngành công nghiệp” văn hóa riêng, với lượng khán giả trung thành và độ phủ sóng mang tầm quốc tế. 

Sự thay đổi trong nhận thức xã hội tại Thái Lan phần nào phản ánh điều này. Theo các khảo sát gần đây, khoảng 69% người Thái không thuộc cộng đồng LGBT được hỏi cho biết họ có thái độ tích cực với người LGBT. Đến tháng 1.2025, Thái Lan chính thức trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới, một cột mốc pháp lý phản ánh sự thay đổi sâu rộng trong nhận thức xã hội qua nhiều năm. Dĩ nhiên, thay đổi này không thể quy hoàn toàn cho điện ảnh, nhưng việc BL phát triển song song với quá trình xã hội ngày càng cởi mở cho thấy điện ảnh không chỉ phản ánh thực tế, mà còn góp phần định hình lại cách công chúng nhìn nhận vấn đề. 

Ủng hộ hôn nhân đồng giới – Nguồn hình minh họa: Monstera Production – Pexels

Hiệu ứng lan tỏa xuyên biên giới

Sức ảnh hưởng của BL Thái Lan không dừng lại trong biên giới quốc gia. Nhờ sự lan tỏa của phim ảnh, mạng xã hội và cộng đồng người hâm mộ xuyên quốc gia, làn sóng này đã tiếp cận nhiều thị trường châu Á, trong đó có Việt Nam. Gen Z Việt Nam là một trong những nhóm khán giả tiếp nhận dòng phim này một cách tích cực. Cùng với đó là sự thay đổi rõ rệt trong thái độ của thế hệ trẻ trong nước đối với cộng đồng LGBT.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận công bằng rằng đây chỉ là một trong nhiều yếu tố tác động đến nhận thức của Gen Z Việt Nam. Bên cạnh giáo dục giới tính, mạng xã hội và các phong trào xã hội khác. Điện ảnh không tạo ra sự thay đổi một mình, nhưng nó là chất xúc tác giúp những thay đổi ấy diễn ra tự nhiên và sâu sắc hơn.

Từ trường hợp của cộng đồng LGBT, cả ở Việt Nam lẫn Thái Lan, có thể thấy điện ảnh không đơn thuần là một hình thức giải trí, mà còn là một phương tiện có khả năng định hình văn hóa và nhận thức xã hội một cách bền bỉ. Đây không phải là trường hợp duy nhất. Với cùng cách thức kể chuyện bằng hình ảnh và cảm xúc, điện ảnh hoàn toàn có thể đang và sẽ tiếp tục tác động đến nhiều vấn đề văn hóa – xã hội khác, từ bình đẳng giới, sức khỏe tinh thần cho đến ý thức bảo vệ môi trường. Trong một thế giới mà thông tin dễ bị lướt qua nhưng câu chuyện lại dễ chạm đến trái tim, điện ảnh xứng đáng được nhìn nhận nghiêm túc hơn, không chỉ như một sản phẩm giải trí, mà như một phương tiện có sức mạnh thay đổi cách con người nhìn nhận lẫn nhau.