Gen Z đang viết thêm một ‘từ điển’ mới cho tiếng Việt

Nếu cách đây khoảng 10 năm, những câu nói trên có lẽ sẽ khiến nhiều người ngơ ngác thì ngày nay, chúng lại xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, trong các cuộc trò chuyện của giới trẻ, thậm chí len lỏi vào cả môi trường học tập và công sở. Một lớp từ vựng mới đang được Gen Z sử dụng mỗi ngày, tạo nên một “từ điển” rất riêng, phản ánh cách tư duy, cách giao tiếp và cả văn hóa của một thế hệ lớn lên cùng Internet.

Giới trẻ ngày nay tiếp cận và sáng tạo ngôn ngữ mới chủ yếu thông qua các nền tảng mạng xã hội – Nguồn: AI khởi tạo

Không phải ngẫu nhiên mà những từ như red flag, flex, healing, OTP, vibe, toxic, cringe, aura, slay, delulu… lại phổ biến đến vậy. Phần lớn chúng bắt nguồn từ tiếng Anh hoặc văn hóa đại chúng trên các nền tảng như TikTok, Instagram, X hay các cộng đồng người hâm mộ K-pop, anime và phim ảnh. Qua thời gian, những từ này được Việt hóa trong cách sử dụng, thậm chí mang thêm nhiều sắc thái nghĩa mới so với bản gốc.

Chẳng hạn, “red flag” vốn có nghĩa là “lá cờ đỏ”, dùng để cảnh báo nguy hiểm. Khi bước vào đời sống của Gen Z, từ này được hiểu là những dấu hiệu cho thấy một người hoặc một mối quan hệ có vấn đề. Chỉ cần một hành động thiếu tôn trọng, kiểm soát quá mức hay nói dối, nhiều bạn trẻ sẽ nhận xét: “Đúng là red flag”.

Trong khi đó, “flex” vốn mang nghĩa “khoe khoang” trong từ lóng tiếng Anh. Ở Việt Nam, từ này trở thành cách nói vui khi ai đó khoe thành tích, đồ mới, thành công hay bất cứ điều gì đáng tự hào. Một sinh viên đạt học bổng đăng ảnh giấy khen lên Facebook có thể nhận được bình luận: “Flex nhẹ thôi.”

Hay như “healing”, từ vốn mang nghĩa chữa lành về mặt thể chất hoặc tinh thần. Với Gen Z, healing không chỉ là điều trị tâm lý mà còn đơn giản là đi cà phê một mình, về quê cuối tuần, đọc sách, ngắm hoàng hôn hay thực hiện một chuyến du lịch ngắn để lấy lại năng lượng sau những ngày căng thẳng.

Một ví dụ khác là “OTP” (One True Pairing). Thuật ngữ này bắt nguồn từ cộng đồng yêu thích truyện tranh, phim ảnh và thần tượng, dùng để chỉ cặp đôi mà người hâm mộ yêu thích nhất. Ngày nay, thuật ngữ này được mở rộng phạm vi sử dụng, có thể dùng để nói về bất kỳ hai người nào được kỳ vọng sẽ trở thành một cặp.

OTP được giới trẻ sử dụng để thể hiện sự yêu thích đối với các cặp đôi nhân vật – Nguồn: AI khởi tạo

Điều thú vị là những từ ngữ ấy không đơn thuần chỉ là “mốt”. Chúng phản ánh rất rõ nhịp sống của một thế hệ luôn kết nối với thế giới. Chỉ trong vài giờ, một xu hướng ngôn ngữ từ Mỹ, Hàn Quốc hay châu Âu có thể xuất hiện trên TikTok và nhanh chóng được hàng triệu bạn trẻ Việt Nam sử dụng.

Ngôn ngữ vì thế trở nên linh hoạt hơn bao giờ hết. Gen Z không ngại pha trộn tiếng Việt với tiếng Anh, biến đổi ý nghĩa của từ hay sáng tạo ra những cách diễn đạt mới. Có những cụm từ chỉ tồn tại vài tháng rồi biến mất, nhưng cũng có những từ trở nên phổ biến đến mức nhiều người thuộc thế hệ trước cũng bắt đầu sử dụng.

Ngôn ngữ luôn thay đổi theo cách con người giao tiếp, và Internet đang khiến quá trình ấy diễn ra nhanh hơn bao giờ hết – Nguồn: Pixabay

Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng tạo ra khoảng cách giữa các thế hệ. Không ít phụ huynh từng bối rối khi nghe con mình nói “cringe”, “slay”, “delulu” hay “vibe”. Thậm chí, có người phải lên mạng tìm nghĩa vì tưởng con đang nói… ngoại ngữ. Điều này khiến những cuộc trò chuyện trong gia đình đôi khi trở nên hài hước, nhưng cũng cho thấy tốc độ biến đổi của ngôn ngữ hiện đại nhanh hơn rất nhiều so với trước đây.

Dù vậy, không ít chuyên gia ngôn ngữ cho rằng đây là quy luật bình thường. Tiếng Việt trong suốt lịch sử đã không ngừng tiếp nhận từ Hán, từ tiếng Pháp rồi đến tiếng Anh. Mỗi giai đoạn phát triển của xã hội đều để lại dấu ấn trong ngôn ngữ. Điều quan trọng không nằm ở việc mượn từ mới mà ở cách sử dụng sao cho phù hợp với từng hoàn cảnh.