Lạm dụng AI trong đời sống có đang khiến Gen Z trở nên thụ động

AI chiếm ưu thế

Lý do lớn nhất khiến giới trẻ ngày càng phụ thuộc vào AI là vì công cụ này giúp họ có được đáp án nhanh mà không cần vận dụng nhiều tư duy.

Gen Z là thế hệ sinh ra trong kỷ nguyên số, được biết đến với sự năng động, tư duy tự do và khả năng thích nghi nhanh với công nghệ.

Thế nhưng chính điều đó lại vô tình biến họ trở nên thụ động khi dần dần phụ thuộc vào công nghệ, đặc biệt là “cỗ máy sản xuất nội dung” mang tên AI. Về lâu dài điều này lại khiến giới trẻ dần “mất bản sắc” cá nhân, vốn là điểm mạnh của thế hệ này.

Nguồn: Sanket Mishra (Pexel)

AI “đa năng”

Gen Z hiện đối mặt với sự lười biếng nhận thức vì quá phụ thuộc trợ thủ này. Bận rộn học tập, công việc, họ chỉ cần sao chép câu lệnh vào ChatGPT là có ngay câu trả lời mà không cần động não. AI giải bài, viết báo cáo, tóm tắt tài liệu chỉ trong vài phút. 

Việc phụ thuộc quá nhiều vào AI có thể làm suy giảm khả năng sáng tạo riêng của chúng ta. Truyền thông nói về AI như công cụ hỗ trợ, nhưng thực tế không ít người đang có xu hướng giao toàn quyền quyết định cho AI, từ viết email, kịch bản đến các bài nghiên cứu phân tích sâu.

Nguồn: Hatice Baran (Pexels)

Thiếu vắng đi sự sáng tạo, hao mòn năng lực phản biện

Nghệ thuật, truyền thông hay nghiên cứu học thuật đều cần cảm xúc và trải nghiệm cá nhân để tạo nên ý tưởng độc quyền. Trong khi đó, AI vốn là “cỗ máy” tạo ra nội dung dựa trên các khuôn mẫu có sẵn, kết hợp việc tổng hợp và xử lý dữ liệu để tạo ra những nội dung có vẻ hoàn chỉnh nhưng thường thiếu đi dấu ấn và góc nhìn riêng của người viết. Sản phẩm nghệ thuật, bài viết, thiết kế vì thế dễ bị rập khuôn, một màu, thiếu cảm xúc chân thật. Năng lực tư duy và phản biện của giới trẻ cũng dần bị mài mòn khi họ dễ dàng chấp nhận và sao chép đáp án mà không sàng lọc lại.

Nhưng AI có thật sự là nguyên nhân, hay chính chúng ta đang tự tạo ra sự ràng buộc đó?

Nhìn một cách khách quan, chính Gen Z đang sử dụng công nghệ sai cách, tự biến mình thành người thiếu chủ động khi phó mặc quá nhiều công việc cho AI trong khi bản chất AI được tạo ra để làm công cụ, giúp rút ngắn thời gian. Vì chỉ cần đáp án nhanh mà không tốn thời gian tư duy, nên khi trở nên lười suy nghĩ, giới trẻ lại đổ lỗi cho công nghệ quá tiện lợi.

Nguồn:Tim Witzdam (Pexels)

Giữ vững bản sắc cá nhân 

AI là công cụ có rất nhiều thông tin và dữ liệu của con người nhưng không có cảm xúc và trải nghiệm sống chân thật của con người. Vì vậy, hãy là một GenZ năng động với tư duy sáng tạo riêng. Thay vì chỉ sao chép một phía, hãy chủ động “train” AI thành trợ lý đắc lực bằng cách kết hợp chất xám, phong cách của chính mình với sự nhạy bén của AI để con người vẫn giữ vai trò quyết định trong tư duy và sáng tạo.