Gen Z và làn sóng nhảy việc: Tìm cơ hội hay chạy trốn áp lực?

Vì sao Gen Z liên tục nhảy việc?

Công việc vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của mỗi người. Sẽ thật là tuyệt vời nếu bạn có một công việc như mong đợi để có thể nỗ lực và cống hiến hết mình. Tuy nhiên, hiện nay, rất nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ vẫn đang trong vòng luẩn quẩn đi tìm kiếm vị trí phù hợp cho mình.

Nhiều người trẻ luôn muốn tìm một công việc phù hợp cho mình (Ảnh: HaoKhanh)

Theo một nghiên cứu của LinkedIn, tỷ lệ Gen Z nhảy việc đã tăng vọt 134% so với giai đoạn trước đại dịch 2019. Thế hệ này cũng tỏ ra rất sẵn sàng từ bỏ công việc nếu không đáp ứng được kỳ vọng về sự phát triển cá nhân và các quyền lợi.

Theo dự báo của Công ty kiểm toán PwC cho đến năm 2025, Gen Z dự kiến chiếm ¹/₃ lực lượng lao động tại Việt Nam. Kết quả cuộc khảo sát với sự tham gia của gần 14.000 sinh viên trên toàn quốc cho thấy rằng 62% bạn trẻ nhảy việc ngay trong năm đầu đi làm.

Điều này cho thấy tình trạng người trẻ nghỉ việc đang có chiều hướng gia tăng. Người trẻ đang phải đối mặt với nhiều bất ổn tâm lý trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt.

Người trẻ “đi làm, vỡ mộng… và nghỉ việc”

Gen Z được đánh giá là những người có khả năng tiếp cận đa dạng nguồn thông tin và cơ hội hơn hẳn các thế hệ đi trước. Họ sinh ra và lớn lên trong thời đại kỹ thuật số với nền khoa học công nghệ phát triển vượt bậc, được hưởng sự giáo dục tiên tiến. Vì vậy, Gen Z cũng nhanh nhạy, độc lập và bản lĩnh hơn. Tâm lý tự chủ khiến họ luôn có xu hướng tìm kiếm trải nghiệm ở nhiều lĩnh vực khác nhau để khám phá năng lực của mình.

Trong quá trình học tập ở các trường cao đẳng, đại học, Gen Z không ngừng nỗ lực, trau dồi kiến thức và những kỹ năng sống cần thiết để đáp ứng nhu cầu công việc trong tương lai. Sau khi ra trường, họ mang trong mình khát vọng và lý tưởng mãnh liệt về sự thành công rực rỡ. Thế nhưng, giữa một thị trường việc làm đầy biến động, nhiều người trẻ bị “vỡ mộng”. Nhiều vấn đề xảy ra khiến các bạn cảm thấy chán nản, thất vọng và đi đến quyết định xin nghỉ.

Khi tìm hiểu, có rất nhiều lý do được đưa ra:

Quá tải trong công việc là nguyên nhân khiến nhiều bạn trẻ mệt mỏi, áp lực (Ảnh: HaoKhanh)

Nhiều bạn trẻ chia sẻ, họ gặp tình trạng quá tải hay hội chứng kiệt sức (burnout) trong công việc. Những áp lực không tên không để lại vết thương ngoài da nhưng lại âm thầm ăn mòn cả tinh thần và thể chất của mỗi người. Bận rộn với lịch trình, vội vàng chạy theo deadline khiến nhiều bạn trẻ “quên ăn quên ngủ” dẫn đến tình trạng kiệt sức, lao lực quá độ, luôn trong trạng thái lo lắng, căng thẳng.

Bên cạnh đó, thu nhập và đãi ngộ không tương xứng cũng là nguyên nhân khiến nhiều người trẻ nghỉ việc. Họ khó chấp nhận mức lương thấp và chính sách thưởng thiếu minh bạch. Công việc nhàm chán, không có lộ trình rõ ràng, không có hướng phát triển, thăng tiến cũng làm nhiều bạn trẻ mất động lực cố gắng, phấn đấu.

Ngoài ra, môi trường làm việc độc hại (toxic workplace) cũng khiến nhiều bạn trẻ thất vọng. Sự cạnh tranh không lành mạnh, đồng nghiệp tị nạnh, chèn ép, ghen ghét, người lãnh đạo vô cảm, thiếu sự thấu hiểu… đều khiến nhiều người đi đến quyết định dừng lại để tìm kiếm một công việc phù hợp hơn.

Những ảnh hưởng khi nhảy việc

Tất nhiên, không ai muốn nhảy việc nếu tất cả đều trong sự kỳ vọng. Bởi lẽ một khi đưa ra quyết định nhảy việc, người trẻ phải đối mặt với nhiều vấn đề. Một trong số đó là áp lực chi tiêu để trang trải cuộc sống hằng ngày. Nghỉ việc đồng nghĩa với nguồn thu nhập bị cắt đứt. Nếu không có kế hoạch tài chính vững chắc từ trước, nhiều người sẽ rơi vào cảnh cạn kiệt kinh tế.

Nghỉ việc còn khiến người trẻ tốn một khoảng thời gian để tìm kiếm một công việc mới, thích nghi với môi trường mới, làm quen với đồng nghiệp mới… Mọi thứ đều phải bắt đầu lại từ đầu.

Bên cạnh đó, nhiều nhà tuyển dụng thường có thành kiến đối với nhân sự thường xuyên nhảy việc. Họ nghĩ nhân sự đó thiếu sự trung thành hoặc nghi ngờ về phẩm chất hay kỹ năng của nhân sự.

Tuy nhiên, với các bạn trẻ, tất cả những điều trên không phải là những rào cản quá lớn, họ sẵn sàng vượt qua định kiến về sự “ổn định” để tìm hướng đi mới cho mình.

Gen Z “nhảy việc”, thoát ra “vùng an toàn”: Tìm cơ hội hay trốn tránh áp lực

Có nhiều định kiến thường được gán ghép cho Gen Z như họ thiếu động lực, không sẵn sàng nỗ lực thêm và đòi hỏi quá nhiều. Nhưng thực tế là Gen Z không hề thờ ơ mà họ có những suy nghĩ, quan điểm, sự quan tâm và định hướng theo cách của riêng mình. Họ không còn bị động tại chỗ mà luôn sẵn sàng thay đổi để nắm bắt cơ hội mới, phù hợp và giá trị hơn.

Sự biến động của thị trường, sự hội nhập quốc tế đã mở ra những góc nhìn mới. Ngày nay, các bạn trẻ có nhiều cơ hội hơn để lựa chọn những công việc thực sự phù hợp cho mình. Khi công việc cũ đã không thể đáp ứng được những mong mỏi, họ muốn tìm môi trường mới để được học hỏi nhiều hơn, tìm kiếm những trải nghiệm khác nhau, phát triển bản thân. Theo góc nhìn tích cực, tư duy sẵn sàng đổi mới giúp họ tiếp cận đa dạng ngành nghề. Vì vậy, họ không quá lo lắng khi nhảy việc vì với họ, mỗi công việc, mỗi hành trình đều đem đến những bài học quý giá để có thể tiến bộ hơn.

Làm việc từ xa mang đến sự tự do, thoải mái cho giới trẻ (Ảnh: HaoKhanh)

Gen Z đề cao sự trải nghiệm và phát triển cá nhân. Họ không thích bị bó buộc trong những văn phòng chật hẹp, giờ giấc khắt khe mà thích môi trường linh hoạt, thoải mái. Chính vì vậy, họ cũng yêu thích những công việc tự do như làm từ xa, làm việc tự do (freelance), chạy theo những dự án, làm bán thời gian.

Thế hệ Gen Z cũng có cá tính mạnh mẽ và mong muốn thể hiện bản thân. Bên cạnh vấn đề lương thưởng, họ ưu tiên sự hài lòng trong công việc, cơ hội để học hỏi. Họ còn đặc biệt coi trọng việc duy trì sự cân bằng trong công việc và cuộc sống cá nhân, kỳ vọng công việc có thể đem lại niềm vui, sự hứng thú và sức khỏe tinh thần.

Tinh thần “win win”, người trẻ mong nhận được những đánh giá và khen ngợi tích cực (Ảnh: HaoKhanh)

Và tất nhiên, với tinh thần “win – win”, họ không xem bản thân đơn thuần là người làm công, mà là một đối tác cùng tạo ra giá trị cho doanh nghiệp. Khi cống hiến hết mình, Gen Z cũng mong muốn được ghi nhận bằng những thành quả và chế độ đãi ngộ tương xứng.

Điều đó đặt ra một bài toán đầy thách thức cho doanh nghiệp: Làm cách nào để thu hút và giữ chân người trẻ ở lại làm việc, gắn bó lâu dài để cùng tạo ra những giá trị bền vững?