Chia tay rồi, sao vẫn không được bình yên?

Chia tay có phải là dấu chấm hết?

Sau một cuộc tình, nỗi buồn, nhớ nhung, tức giận hay hụt hẫng là những phản ứng khá phổ biến. Theo các chuyên gia tâm lý, việc mất đi một mối quan hệ gắn bó có thể kéo theo cảm giác cô đơn, đau khổ và thậm chí khiến một người tạm thời mất phương hướng về chính mình.

Tuy nhiên, đau khổ sau chia tay và bạo lực tinh thần sau chia tay là hai vấn đề khác nhau.

Một người có thể buồn vì bị từ chối, tức giận vì cuộc tình không có kết thúc như mong muốn. Nhưng khi một bên cố tình sử dụng những tổn thương, nỗi sợ hoặc điểm yếu của người cũ để gây áp lực, thao túng và duy trì quyền kiểm soát, đó không còn đơn thuần là một cuộc chia tay nhiều cảm xúc.

Các chuyên gia gọi những hành vi kiểm soát, thao túng và gây sợ hãi tiếp diễn sau khi mối quan hệ kết thúc là một dạng bạo lực sau chia tay. Đáng chú ý, sự kiểm soát này không nhất thiết phải đi kèm với hành vi đánh đập hay đe dọa trực tiếp.

Những vết thương vô hình

Bạo lực tinh thần có thể bắt đầu bằng những điều tưởng như rất nhỏ: liên tục nhắn tin dù người kia đã yêu cầu dừng liên lạc, dùng lời lẽ xúc phạm, chế giễu ngoại hình, công việc hoặc các mối quan hệ mới; cố tình khơi lại chuyện cũ để khiến đối phương cảm thấy có lỗi.

Một biểu hiện khác là gaslighting – thao túng tâm lý khiến một người dần nghi ngờ ký ức, phán đoán và cảm nhận của chính mình. Theo các chuyên gia, khi hành vi này lặp đi lặp lại, nạn nhân có thể bắt đầu tự hỏi liệu mình có “quá nhạy cảm”, “quá đáng” hay thực sự là nguyên nhân khiến mối quan hệ đổ vỡ.

Mạng xã hội cũng khiến những hành vi này dễ tiếp diễn hơn. Người cũ có thể theo dõi, sử dụng tài khoản khác để liên hệ sau khi bị chặn, công khai những câu chuyện một chiều hoặc kéo bạn bè, người thân vào cuộc. Khi đó, dù đã rời khỏi mối quan hệ, người trong cuộc vẫn có cảm giác mình đang bị “đeo bám” bởi quá khứ.

Điều đáng nói là những tổn thương ấy thường không để lại dấu vết trên cơ thể. Nhưng cảm giác lo âu, mất ngủ, mất tự tin, luôn cảnh giác hoặc liên tục nghi ngờ bản thân có thể kéo dài.

Đừng nhầm “còn yêu” với quyền được làm tổn thương

Một trong những lý do khiến bạo lực tinh thần sau chia tay khó được nhận diện là người bị tổn thương đôi khi vẫn còn tình cảm với người cũ.

Theo các chuyên gia tâm lý, sự gắn bó cảm xúc có thể tiếp tục tồn tại ngay cả khi một người đã nhận ra mối quan hệ gây tổn thương cho mình. Vì thế, việc nhớ một người từng làm mình đau không có nghĩa là những hành vi gây tổn thương ấy có thể được chấp nhận.

Cũng không nên mặc định mọi hành động níu kéo sau chia tay đều là bạo lực. Một lời xin lỗi, một lần muốn nói chuyện hay mong muốn giải quyết những khúc mắc chưa phải là dấu hiệu của lạm dụng. Ranh giới nằm ở mục đích, tính lặp lại và mức độ tôn trọng sự lựa chọn của người còn lại.

Nếu một người đã nói rõ muốn chấm dứt liên hệ nhưng đối phương vẫn liên tục tìm cách tiếp cận, gây sức ép, đe dọa, làm nhục hoặc khiến họ sợ hãi, đó là dấu hiệu cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Rời khỏi một mối quan hệ cũng là học cách bảo vệ mình

Theo các chuyên gia, bước đầu tiên để thoát khỏi bạo lực tinh thần là gọi đúng tên vấn đề. Người bị tổn thương không nên tự trách mình vì đã từng yêu, từng tin hoặc từng quay lại.

Khi cần thiết, việc thiết lập ranh giới rõ ràng, hạn chế hoặc chấm dứt liên lạc, lưu lại những tin nhắn và bằng chứng quấy rối, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân hoặc chuyên gia tâm lý có thể giúp người trong cuộc lấy lại cảm giác an toàn.

Nếu hành vi có dấu hiệu đe dọa, theo dõi hoặc có nguy cơ chuyển thành bạo lực thể chất, vấn đề không còn là chuyện “người yêu cũ chưa quên được nhau”. Khi ấy, ưu tiên cần được đặt vào sự an toàn.

Thất Tịch thường được nhắc đến như một ngày dành cho những người đang yêu và mong cầu một mối duyên đẹp. Nhưng có lẽ đây cũng là dịp để nhắc nhau rằng tình yêu chỉ có ý nghĩa khi đi cùng sự tôn trọng. Một mối quan hệ đã kết thúc thì quyền được bình yên của mỗi người cũng cần được tôn trọng.