Theo từng nhịp bóng, giữ từng nhịp tim

Bốn năm mới có một lần, World Cup luôn mang đến sức hút đặc biệt. Khi trái bóng bắt đầu lăn trên những sân vận động cách Việt Nam nửa vòng trái đất, cũng là lúc hàng triệu người hâm mộ trong nước chấp nhận thay đổi nhịp sinh hoạt quen thuộc để theo dõi các trận cầu diễn ra vào đêm muộn hoặc rạng sáng.

Không khí ấy không chỉ hiện diện trong các quán cà phê, khu phố hay những màn hình tivi trong từng gia đình. Đối với những người làm truyền hình, World Cup còn là một “mùa cao điểm” thực sự, nơi mỗi trận đấu kéo dài 90 phút trên sóng được chuẩn bị bằng nhiều giờ nghiên cứu, xây dựng kịch bản và cập nhật thông tin.

Lần đầu tiên đảm nhận vai trò bình luận viên trong luồng bình luận Nam Bộ của VTV tại World Cup, BLV Gia Minh cho biết, mỗi trận đấu đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng để vừa truyền tải chính xác diễn biến trên sân, vừa giữ được màu sắc gần gũi với khán giả khu vực phía Nam. Phía sau những phút bình luận sôi nổi là quá trình liên tục cập nhật dữ liệu, nghiên cứu chiến thuật, cầu thủ và các câu chuyện bên lề trước khi lên sóng.

Trong khi đó, với BLV Nhật Nam, khối lượng công việc còn lớn hơn khi anh đồng thời đảm nhận vai trò host chương trình bình luận trước và sau trận đấu. Điều đó đồng nghĩa guồng quay mỗi ngày của anh gần như chỉ xoay quanh World Cup.

Để có vài giờ xuất hiện trên sóng truyền hình, ê-kíp phải dành nhiều giờ chuẩn bị nội dung, hình ảnh, số liệu đến kịch bản dẫn chương trình. Sau phần bình luận trước trận, anh tiếp tục vào bình luận, rồi quay trở lại trường quay để dẫn dắt phần phân tích sau khi trận đấu khép lại.

“Cái khó nhất không phải chỉ là nói hay hay dẫn tốt, mà là phải phân bổ năng lượng. Mình phải giữ được sự tỉnh táo, lắng nghe khách mời, kết nối thông tin và vẫn truyền tải được cảm xúc của trận đấu từ đầu đến cuối”, anh nói.

Không chỉ những người đứng sau màn hình truyền hình, hàng triệu người hâm mộ cũng bước vào guồng quay tương tự. Những trận đấu hấp dẫn, những pha bóng kịch tính hay những bàn thắng ở phút bù giờ khiến nhiều người sẵn sàng thức đến 2-3 giờ sáng, thậm chí nhiều đêm liên tiếp, để không bỏ lỡ khoảnh khắc mà họ đã chờ đợi suốt bốn năm.

Là người theo dõi bóng đá hơn 15 năm, anh Chu Quang Trường (25 tuổi, nhân viên truyền thông) cho biết World Cup luôn là giải đấu đặc biệt. Tuy nhiên, khi bước vào môi trường làm việc toàn thời gian, anh không còn có thể thức trắng để xem tất cả các trận đấu như trước.

“Bây giờ mình ưu tiên những trận diễn ra ở khung giờ phù hợp với lịch sinh hoạt hoặc vào ngày nghỉ. Nếu hôm sau còn phải đi làm thì mình sẽ chọn xem trận sớm nhất hoặc những trận diễn ra vào lúc mình vừa thức dậy. Có những trận rất hay nhưng mình vẫn phải chấp nhận bỏ lỡ để đảm bảo đủ tỉnh táo cho công việc”.

Theo anh Trường, World Cup bốn năm mới có một lần nên người hâm mộ nào cũng muốn theo dõi thật nhiều. Nhưng sau tiếng còi mãn cuộc, ai cũng phải quay trở lại với công việc và cuộc sống thường ngày. Vì vậy, việc lựa chọn trận đấu và cân bằng thời gian nghỉ ngơi trở thành điều cần thiết hơn bao giờ hết.

Thế nhưng, khi cảm xúc bóng đá lên cao cũng là lúc cơ thể bắt đầu phải vận hành theo một nhịp hoàn toàn khác. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ như thức khuya hơn thường lệ, ăn thêm một bữa khuya hay ngủ bù vào cuối tuần lại có thể kéo theo hàng loạt tác động đến sức khỏe nếu kéo dài trong suốt mùa giải.

Giấc ngủ vốn được xem là khoảng thời gian để cơ thể nghỉ ngơi sau một ngày làm việc. Nhưng dưới góc nhìn y học, đó còn là “ca làm việc” quan trọng nhất của não bộ và nhiều cơ quan trong cơ thể. Khi con người chìm vào giấc ngủ, hàng loạt quá trình phục hồi, tái tạo tế bào, điều hòa hormone và củng cố hệ miễn dịch mới thực sự diễn ra.

Theo TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, việc thức đêm liên tục để theo dõi World Cup đồng nghĩa với việc cơ thể phải hoạt động ngược lại nhịp sinh học vốn được thiết lập từ hàng triệu năm tiến hóa.

Đồng hồ sinh học (circadian rhythm) kiểm soát gần như mọi hoạt động của cơ thể, từ huyết áp, nhiệt độ đến quá trình tiết hormone. Khi thức khuya nhiều đêm liên tiếp, sự cân bằng này bị phá vỡ, khiến cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, giảm tập trung, phản xạ chậm và dễ cáu gắt.

Những thay đổi ấy không chỉ xuất hiện ở người hâm mộ. Với những người làm truyền hình, việc giữ sự tỉnh táo trong khung giờ phát sóng khuya cũng là bài toán không đơn giản.

BLV Nhật Nam cho biết, trong suốt thời gian diễn ra World Cup, anh gần như thay đổi hoàn toàn lịch sinh hoạt để thích nghi với lịch thi đấu.

“Mình luôn cố gắng ngủ khoảng 45 phút đến một tiếng trước giờ lên sóng. Chỉ cần chừng đó thôi cũng đủ để đầu óc được ‘reset’, giúp mình tỉnh táo hơn khi dẫn chương trình và bình luận”.

Theo bác sĩ Võ Hồng Minh Công, đây cũng là một cách giúp cơ thể hạn chế phần nào tác động của việc thiếu ngủ. Tuy nhiên, những giấc ngủ ngắn chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế cho một giấc ngủ đầy đủ. Nếu tình trạng thức khuya kéo dài trong nhiều tuần, cơ thể sẽ dần rơi vào trạng thái “nợ ngủ tích lũy” – một dạng thiếu ngủ mạn tính mà việc ngủ bù vào cuối tuần gần như không thể bù đắp hoàn toàn.

Không chỉ những người làm truyền hình, người hâm mộ cũng cảm nhận rõ những tác động ấy.

“Có những hôm mình chỉ hơi mệt, nhưng cũng có lúc buồn ngủ đến mức gần như không thể tập trung viết hay nghĩ ra ý tưởng mới. Với công việc phải đọc và viết nhiều, thiếu ngủ ảnh hưởng rất rõ đến hiệu quả làm việc”, anh Trường chia sẻ.

Thức khuya không chỉ khiến đôi mắt nặng trĩu vào sáng hôm sau. Theo TS.BS Võ Hồng Minh Công, thiếu ngủ kéo dài khiến cơ thể luôn ở trong trạng thái căng thẳng. Cortisol và adrenaline tăng cao, melatonin bị ức chế, tim phải hoạt động nhiều hơn trong khi não bộ và hệ miễn dịch không có đủ thời gian phục hồi. Nếu chỉ một đêm thức khuya, người xem có thể mệt mỏi hoặc mất tập trung. Nhưng khi tình trạng này kéo dài suốt mùa giải, hàng loạt vấn đề sức khỏe sẽ xuất hiện theo hiệu ứng domino.

Bên cạnh việc thức khuya, thói quen ăn uống khi xem bóng đá cũng góp phần làm tăng áp lực cho cơ thể.

Khoảng nửa đêm, khi trận đấu bước vào những phút căng thẳng, cảm giác đói cũng bắt đầu xuất hiện. Những ly bia lạnh, đồ ăn nhanh, gà rán, khoai tây chiên hay mì gói trở thành “đồng đội” quen thuộc của không ít người hâm mộ. Thế nhưng, theo bác sĩ Võ Hồng Minh Công, đây lại là thời điểm hệ tiêu hóa cần được nghỉ ngơi.

“Khi chúng ta ăn những thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc uống bia rượu vào ban đêm, hệ tiêu hóa buộc phải hoạt động quá tải. Điều này không chỉ gây đầy bụng, trào ngược dạ dày mà còn làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, béo phì, gan nhiễm mỡ và đái tháo đường nếu duy trì trong thời gian dài”, bác sĩ phân tích.

Không ít người cho rằng một vài lon bia sẽ giúp thư giãn và dễ ngủ hơn sau trận đấu. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Rượu bia có thể khiến người uống buồn ngủ nhanh hơn, nhưng lại làm giấc ngủ chập chờn, giảm thời gian ngủ sâu. Sáng hôm sau, cảm giác mệt mỏi, uể oải vẫn còn nguyên dù thời gian ngủ tưởng như đã đủ.

Khác với hình ảnh quen thuộc của nhiều cổ động viên tụ tập ăn uống trong các trận cầu lớn, anh Chu Quang Trường cho biết bản thân hầu như không chuẩn bị đồ ăn hay bia rượu khi xem bóng đá.

“Thường mình xem một mình nên chỉ tập trung theo dõi trận đấu và uống nước lọc. Mình cũng rất ít khi ăn khuya hay uống bia rượu khi xem bóng đá”.

Dù có ý thức giữ gìn sức khỏe như anh Trường, không phải người hâm mộ nào cũng duy trì được những thói quen này. Với những người vốn có bệnh nền, việc thức khuya kéo dài còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ hơn.

Theo TS.BS Võ Hồng Minh Công, ở người mắc tăng huyết áp, việc thức khuya kết hợp với những cung bậc cảm xúc mạnh trong trận đấu có thể khiến huyết áp tăng đột ngột. Điều này làm gia tăng nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Đối với người mắc bệnh tim mạch, sự hưng phấn hoặc thất vọng quá mức có thể khiến tim phải làm việc quá sức, dẫn đến đau thắt ngực hoặc rối loạn nhịp tim. Trong khi đó, người mắc đái tháo đường lại dễ rơi vào tình trạng đường huyết mất kiểm soát do thiếu ngủ và chế độ ăn uống thất thường.

Không chỉ trái tim, hệ miễn dịch cũng là một trong những “nạn nhân” của những đêm thức trắng. Bác sĩ cho biết, giấc ngủ là thời điểm cơ thể sản sinh nhiều tế bào miễn dịch và các protein chống viêm. Khi thời gian ngủ bị rút ngắn, hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể cũng suy yếu, khiến nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, cảm cúm hay viêm họng tăng lên. Đó cũng là lý do sau mỗi mùa giải lớn, nhiều người hâm mộ thường rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài hoặc dễ mắc bệnh hơn bình thường.

Anh Chu Quang Trường cũng cho biết những mùa World Cup gần đây, anh chủ động chọn trận để xem thay vì cố thức trắng nhiều đêm liên tiếp.

“Nếu cân đối được sức khỏe và công việc thì gần như người yêu bóng đá nào cũng muốn xem. Nhưng nếu không đáp ứng được thì mình cũng không cố thức, vì sau trận đấu vẫn còn công việc và cuộc sống phía trước”.

Theo TS.BS Võ Hồng Minh Công, việc chủ động nghỉ ngơi trước khi thức khuya là một giải pháp giúp giảm phần nào tác động của việc thiếu ngủ. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là người hâm mộ cần biết lựa chọn và sắp xếp lịch theo dõi hợp lý.

“Không nhất thiết phải xem tất cả các trận đấu. Hãy ưu tiên những trận thực sự yêu thích, tranh thủ ngủ bù vào ban ngày nếu phải thức khuya và duy trì giấc ngủ đầy đủ ở những ngày không có lịch thi đấu”, bác sĩ khuyến cáo.

Đối với người có bệnh nền, việc uống thuốc đúng giờ, theo dõi huyết áp, đường huyết và tuyệt đối không bỏ qua các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội hay yếu liệt tay chân là điều đặc biệt quan trọng. Theo bác sĩ, nếu xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay thay vì cố xem hết trận đấu.

Tiếng còi mãn cuộc rồi sẽ vang lên, chiếc cúp vàng rồi cũng sẽ tìm được chủ nhân. Nhưng với mỗi người hâm mộ, chiến thắng lớn nhất sau mùa World Cup vẫn là thức dậy khỏe mạnh để tiếp tục công việc, cuộc sống và chờ đợi thêm bốn năm nữa cho ngày hội bóng đá tiếp theo. Đó cũng là cách để niềm đam mê bóng đá luôn song hành cùng sức khỏe, thay vì trở thành cái giá phải trả sau mỗi mùa giải.

Bài viết: Cỏ

Hình ảnh: Tổng hợp

Thiết kế: Dang.T